21/05/2026
📖 Śladami Wielkiego Patrioty: 185. rocznica śmierci Juliana Ursyna Niemcewicza
Dziś mija dokładnie 185 lat od śmierci Juliana Ursyna Niemcewicza – jednej z najbardziej barwnych, zasłużonych i wszechstronnych postaci polskiego Oświecenia. 21 maja 1841 roku w Paryżu zamknął się rozdział życia człowieka, który swoją biografią mógłby obdzielić kilku procesjonalnych bohaterów literackich.
Kim był człowiek, o którym pamięć pielęgnujemy w naszej bibliotece?
✍️ Pisarz, dramaturg i świadek epoki
Niemcewicz przeszedł do historii literatury przede wszystkim jako autor „Powrotu posła” – pierwszej polskiej komedii politycznej, która bawiła i edukowała pokolenia, oraz poruszających „Śpiewów historycznych”, które kształtowały patriotyczną tożsamość Polaków pod zaborami. Był także świetnym pamiętnikarzem, a jego zapiski to bezcenne źródło wiedzy o tamtych czasach.
⚔️ Adiutant Kościuszki i mąż stanu
Jego życie to nie tylko pióro, ale i czyn. Jako poseł na Sejm Czteroletni walczył o reformy kraju i był współtwórcą Konstytucji 3 Maja. W czasie insurekcji kościuszkowskiej stał u boku Tadeusza Kościuszki jako jego sekretarz i adiutant. Razem z nim trafił do rosyjskiej niewoli w twierdzy pietropawłowskiej, a później emigrował do Ameryki, gdzie poznał samego Jerzego Waszyngtona!
🌍 Wieczny tułacz z Polską w sercu
Choć los rzucał go po świecie – od Warszawy, przez Petersburg i Londyn, aż po Stany Zjednoczone – u schyłku życia, po upadku powstania listopadowego, znalazł się na emigracji we Francji. Zmarł w Paryżu i spoczywa na cmentarzu w Montmorency, nazywanym „panteonem polskiej emigracji”.
"Pióro w ręku uczciwego obywatela powinno być biczem na występki, tarczą dla niewinności..."
– Julian Ursyn Niemcewicz
