Radusz / 𝕽𝖆𝖉𝖚𝖘𝖈𝖍

22/05/2025

20/03/2024

Supported devices: iPhone 6S+ & iPad 5+ on iOS 12+ and Android 8.0+ with ARCore 1.9 support Open this page with such a device to experience AR.

08/07/2020

Zarys dziejów Radusza ukaże się niebawem w monografii Nadleśnictwa Międzychód. Polecamy lekturę rozdziału już dziś - w wersji cyfrowej.

Zarys dziejów nieistniejącej wsi olęderskiej Radusz (Radusch) w pow. międzychodzkim w latach 1700-1945.

26/02/2020

Fotograficzna pamiątka z naszych stron - "Historia lasem pisana - dzieje leśnictwa w Polsce."

Kiedy gajowy "otrzymał"
nową Jawe :)

📷Ryc. Leśnictwo Radusz, lata 50/60 XX w.

03/05/2019

Radusz (województwo wielkopolskie) w okresie międzywojennym. Święto Konstytucji 3 maja, Majówka w lesie, Nabożeństwo majowe. Lata dwudzieste, lata trzydzieste... zawsze do wspomnień będą pretekstem 🧐😉

28/04/2019

Na przełomie XIX i XX w. w szkole w sąsiadującej z Raduszem wsi Mokrzec nauczycielem był niejaki Gotthilf Wittchen, zamiłowany pszczelarz i przyrodnik. W 1895 r. opublikował on zestawienie ok. 50 gatunków roślin rosnących m.in. w okolicach Radusza pt. "Bemerkenswerte Pflanzen in dem Kreise Birnbaum auf der rechten Seite der Warthe" ("Godne uwagi rośliny polne w pow. międzychodzkim na prawym brzegu Warty"):
"...𝐶𝑧𝑒̨𝑠́𝑐́ 𝑝𝑜𝑤𝑖𝑎𝑡𝑢 𝑚𝑖𝑒̨𝑑𝑧𝑦𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑜 𝑝𝑜𝑤𝑖𝑒𝑟𝑧𝑐ℎ𝑛𝑖 𝑡𝑟𝑧𝑒𝑐ℎ 𝑚𝑖𝑙 𝑘𝑤𝑎𝑑𝑟𝑎𝑡𝑜𝑤𝑦𝑐ℎ, 𝑝𝑜ł𝑜𝑧̇𝑜𝑛𝑎 𝑛𝑎 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑦𝑚 𝑏𝑟𝑧𝑒𝑔𝑢 𝑊𝑎𝑟𝑡𝑦 𝑛𝑖𝑒 𝑜𝑓𝑒𝑟𝑢𝑗𝑒 𝑎𝑚𝑎𝑡𝑜𝑟𝑜𝑚 𝑏𝑜𝑡𝑎𝑛𝑖𝑘𝑖 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢 𝑟𝑧𝑎𝑑𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑔𝑎𝑡𝑢𝑛𝑘𝑜́𝑤. 𝑃𝑜𝑑𝑐𝑧𝑎𝑠 𝑤𝑒̨𝑑𝑟𝑜́𝑤𝑒𝑘 𝑤𝑎𝑟𝑡𝑜 𝑧𝑤𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐́ ł𝑎̨𝑘𝑖 𝑖 𝑝𝑜𝑙𝑎 𝑐𝑖𝑎̨𝑔𝑛𝑎̨𝑐𝑒 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑤𝑧𝑑ł𝑢𝑧̇ 𝑊𝑎𝑟𝑡𝑦. 𝑅𝑒𝑠𝑧𝑡𝑒̨ 𝑜𝑏𝑠𝑧𝑎𝑟𝑢 𝑧𝑎𝑗𝑚𝑢𝑗𝑎̨ 𝑘𝑟𝑜́𝑙𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒 𝑙𝑎𝑠𝑦, 𝑛𝑎 𝑘𝑡𝑜́𝑟𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑟𝑧𝑒𝑤𝑜𝑠𝑡𝑎𝑛 𝑠𝑘ł𝑎𝑑𝑎𝑗𝑎̨ 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑤𝑦ł𝑎̨𝑐𝑧𝑛𝑖𝑒 𝑑𝑟𝑧𝑒𝑤𝑎 𝑖𝑔𝑙𝑎𝑠𝑡𝑒. 𝑁𝑎 ł𝑎̨𝑘𝑎𝑐ℎ, 𝑤 𝑟𝑜𝑤𝑎𝑐ℎ 𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑎𝑐ℎ 𝑟𝑜𝑠𝑛𝑎̨: 𝑆𝑧𝑎ł𝑤𝑖𝑎 ł𝑎̨𝑘𝑜𝑤𝑎, 𝑆𝑧𝑎ł𝑤𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑎 (𝑐𝑧𝑒̨𝑠𝑡𝑜 𝑢𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑎𝑛𝑎 𝑤 𝑜𝑔𝑟𝑜𝑑𝑎𝑐ℎ), 𝑊𝑒ł𝑛𝑖𝑎𝑛𝑘𝑎 𝑝𝑜𝑐ℎ𝑤𝑜𝑤𝑎𝑡𝑎, 𝑊𝑒ł𝑛𝑖𝑎𝑛𝑘𝑎 𝑤𝑎̨𝑠𝑘𝑜𝑙𝑖𝑠𝑡𝑛𝑎, 𝐾𝑟𝑤𝑖𝑠́𝑐𝑖𝑎̨𝑔 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑖, 𝐷𝑧𝑖𝑒𝑤𝑖𝑒̨𝑐𝑖𝑜𝑟𝑛𝑖𝑘 𝑏ł𝑜𝑡𝑛𝑦, 𝑅𝑜𝑠𝑖𝑐𝑧𝑘𝑎 𝑜𝑘𝑟𝑎̨𝑔ł𝑜𝑙𝑖𝑠𝑡𝑛𝑎 (𝑧𝑎𝑙𝑒𝑑𝑤𝑖𝑒 3 𝑒𝑔𝑧𝑒𝑚𝑝𝑙𝑎𝑟𝑧𝑒), 𝑁𝑖𝑒𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑗𝑘𝑎 𝑏ł𝑜𝑡𝑛𝑎, 𝐹𝑖𝑟𝑙𝑒𝑡𝑘𝑎 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑎𝑟𝑝𝑎𝑛𝑎, 𝑃𝑖𝑒𝑟𝑤𝑖𝑜𝑠𝑛𝑒𝑘 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑖, 𝑍̇𝑚𝑖𝑗𝑜𝑤𝑖𝑒𝑐 𝑧𝑤𝑦𝑐𝑧𝑎𝑗𝑛𝑦, 𝐹𝑎𝑟𝑏𝑜𝑤𝑛𝑖𝑘 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑖, 𝐾𝑛𝑖𝑒𝑐́ 𝑏ł𝑜𝑡𝑛𝑎 (𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑐𝑧𝑒̨𝑠𝑡𝑎), 𝑍̇𝑦𝑤𝑜𝑘𝑜𝑠𝑡 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑖, 𝐷𝑦𝑚𝑛𝑖𝑐𝑎 𝑙𝑒𝑘𝑎𝑟𝑠𝑘𝑎, 𝑆𝑘𝑟𝑧𝑦𝑝 𝑝𝑜𝑙𝑛𝑦, 𝑆𝑘𝑟𝑧𝑦𝑝 𝑧𝑖𝑚𝑜𝑤𝑦, 𝐾𝑜𝑛𝑖𝑐𝑧𝑦𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑛𝑎, 𝑅𝑧𝑒𝑧̇𝑢𝑐ℎ𝑎 ł𝑎̨𝑘𝑜𝑤𝑎, 𝐿𝑛𝑖𝑐𝑎 𝑝𝑜𝑠𝑝𝑜𝑙𝑖𝑡𝑎, 𝐽𝑎𝑠𝑛𝑜𝑡𝑎 𝑝𝑙𝑎𝑚𝑖𝑠𝑡𝑎, 𝐽𝑎𝑠𝑘𝑖𝑒𝑟 𝑜𝑠𝑡𝑟𝑦, 𝑊ł𝑜𝑠𝑖𝑒𝑛𝑖𝑐𝑧𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑜𝑑𝑛𝑦, 𝑊ł𝑜𝑠𝑖𝑒𝑛𝑖𝑐𝑧𝑛𝑖𝑘 𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑛𝑦, 𝐶ℎ𝑎𝑏𝑒𝑟 𝑏ł𝑎𝑤𝑎𝑡𝑒𝑘 (𝑟𝑜́𝑤𝑛𝑖𝑒𝑧̇ 𝑜 𝑏𝑖𝑎ł𝑦𝑐ℎ 𝑖 𝑐𝑧𝑒𝑟𝑤𝑜𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑘𝑤𝑖𝑎𝑡𝑎𝑐ℎ), 𝐶𝑦𝑘𝑜𝑟𝑖𝑎 𝑝𝑜𝑑𝑟𝑜́𝑧̇𝑛𝑖𝑘, 𝑅𝑜́𝑧̇𝑎 𝑑𝑧𝑖𝑘𝑎, 𝑆́𝑙𝑎𝑧 𝑑𝑧𝑖𝑘𝑖, 𝐿𝑒𝑛 𝑧𝑤𝑦𝑐𝑧𝑎𝑗𝑛𝑦 (𝑢𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑎𝑛𝑦 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑝𝑜𝑤𝑠𝑧𝑒𝑐ℎ𝑛𝑖𝑒), 𝐷𝑧𝑖𝑢𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒𝑐 𝑧𝑤𝑦𝑐𝑧𝑎𝑗𝑛𝑦, 𝐿𝑒𝑝𝑛𝑖𝑐𝑎 𝑏𝑖𝑎ł𝑎, 𝐵𝑖𝑒𝑙𝑢𝑛́ 𝑑𝑧𝑖𝑒̨𝑑𝑧𝑖𝑒𝑟𝑧𝑎𝑤𝑎, 𝐿𝑢𝑙𝑒𝑘 𝑐𝑧𝑎𝑟𝑛𝑦 (𝑝𝑜𝑤𝑠𝑧𝑒𝑐ℎ𝑛𝑦), 𝑃𝑟𝑧𝑒𝑡𝑎𝑐𝑧𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑜𝑠𝑒𝑛𝑛𝑦, 𝐾𝑜𝑛𝑤𝑎𝑙𝑖𝑗𝑘𝑎 𝑑𝑤𝑢𝑙𝑖𝑠𝑡𝑛𝑎, 𝐹𝑖𝑜ł𝑒𝑘 𝑝𝑎𝑐ℎ𝑛𝑎̨𝑐𝑦, 𝐹𝑖𝑜ł𝑒𝑘 𝑝𝑠𝑖, 𝐾𝑜𝑘𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑘𝑎 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑜𝑘𝑤𝑖𝑎𝑡𝑜𝑤𝑎, 𝐾𝑜𝑛𝑤𝑎𝑙𝑖𝑎 𝑚𝑎𝑗𝑜𝑤𝑎, 𝐺𝑟𝑢𝑠𝑧𝑦𝑐𝑧𝑘𝑎 𝑜𝑘𝑟𝑎̨𝑔ł𝑜𝑙𝑖𝑠𝑡𝑛𝑎, 𝐾𝑜𝑟𝑧𝑒𝑛𝑖𝑜́𝑤𝑘𝑎 𝑝𝑜𝑠𝑝𝑜𝑙𝑖𝑡𝑎, 𝑃𝑜𝑧𝑖𝑜𝑚𝑘𝑎 𝑝𝑜𝑠𝑝𝑜𝑙𝑖𝑡𝑎, 𝐷𝑧𝑤𝑜𝑛𝑒𝑘 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑠𝑡𝑟𝑜𝑛𝑛𝑦. 𝑍 𝑚𝑐ℎ𝑜́𝑤: 𝑊𝑖𝑑ł𝑎𝑘 𝑔𝑜𝑧́𝑑𝑧𝑖𝑠𝑡𝑦, 𝑍ł𝑜𝑡𝑜𝑤ł𝑜𝑠 𝑠𝑡𝑟𝑜𝑗𝑛𝑦, 𝑀𝑒𝑟𝑧𝑦𝑘 𝑔𝑟𝑜𝑏𝑙𝑜𝑤𝑦, 𝑀𝑒𝑟𝑧𝑦𝑘(?), 𝑅𝑜𝑘𝑖𝑒𝑡 𝑠𝑒𝑟𝑐𝑜𝑤𝑎𝑡𝑦..." (Zeitschrift der Botanischen Abteilung des naturwissenschaftl. Vereins der Prov. Posen, Bd. 2 (1895), Heft 1, s. 27-28.

22/04/2019

Z "Kroniki konwentu bernardynów sierakowskich", przechowywanej w Archiwum Prowincji OO. Bernardynów w Krakowie, wydanej drukiem w 2015 r. (fot. Tadeusz Andrzejewski), dowiadujemy się m.in.:
"...𝟏𝟕𝟔𝟕. 𝑊 𝑑𝑛𝑖𝑢 26 𝑘𝑤𝑖𝑒𝑡𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑗𝑒̨ł𝑎 𝑤𝑖𝑎𝑟𝑒̨ 𝑘𝑎𝑡𝑜𝑙𝑖𝑐𝑘𝑎̨ 𝑀𝑎ł𝑔𝑜𝑟𝑧𝑎𝑡𝑎 𝐴𝑢𝑡𝑧𝑖𝑚, 𝑛𝑎𝑤𝑟𝑜́𝑐𝑜𝑛𝑎 𝑧 𝑙𝑢𝑡𝑒𝑟𝑎𝑛𝑖𝑧𝑚𝑢 𝑠𝑡𝑎𝑟𝑎𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑊𝑖𝑒𝑙𝑒𝑏𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑂𝑗𝑐𝑎 𝐹𝑟𝑎𝑛𝑐𝑖𝑠𝑧𝑘𝑎 𝑍𝑎𝑛𝑡ℎ𝑎𝑢. 𝑇𝑎𝑘𝑜𝑧̇ 26 𝑘𝑤𝑖𝑒𝑡𝑛𝑖𝑎/𝑙𝑖𝑝𝑐𝑎(!) 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑗𝑎̨ł 𝑤𝑖𝑎𝑟𝑒̨ 𝑘𝑎𝑡𝑜𝑙𝑖𝑐𝑘𝑎̨ 𝑤𝑦𝑟𝑧𝑒𝑘ł𝑠𝑧𝑦 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑙𝑢𝑡𝑒𝑟𝑎𝑛𝑖𝑧𝑚𝑢 𝐽𝑎𝑛 𝑃𝑙𝑢𝑡ℎ, 𝑝𝑖𝑠𝑎𝑟𝑧 𝑑𝑤𝑜𝑟𝑠𝑘𝑖 𝑧 𝐶ℎ𝑎𝑙𝑖𝑛𝑎. 𝑇𝑎𝑘𝑜𝑧̇ 2 𝑠𝑖𝑒𝑟𝑝𝑛𝑖𝑎 𝑤𝑦𝑟𝑧𝑒𝑘ł 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑧̇𝑦𝑑𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑤𝑖𝑎𝑟𝑜ł𝑜𝑚𝑠𝑡𝑤𝑎 𝑖 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎ł 𝑜𝑐ℎ𝑟𝑧𝑐𝑧𝑜𝑛𝑦 𝑤 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑦𝑚 𝑘𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑒𝑙𝑒, 𝑜𝑑𝑒𝑏𝑟𝑎𝑤𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑒𝑗 𝑤𝑦𝑠𝑡𝑎𝑟𝑐𝑧𝑎𝑗𝑎̨𝑐𝑒 𝑝𝑜𝑢𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑍̇𝑦𝑑, 𝑘𝑡𝑜́𝑟𝑦 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑗𝑎̨ł 𝑛𝑎 𝑐ℎ𝑟𝑧𝑐𝑖𝑒 𝑠́𝑤𝑖𝑒̨𝑡𝑦𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒̨ 𝐹𝑟𝑎𝑛𝑐𝑖𝑠𝑧𝑒𝑘. 𝑅𝑜𝑑𝑧𝑖𝑐𝑎𝑚𝑖 𝑐ℎ𝑟𝑧𝑒𝑠𝑡𝑛𝑦𝑚𝑖 𝑏𝑦𝑙𝑖 𝑊𝑖𝑒𝑙𝑐𝑒 𝑆𝑧𝑙𝑎𝑐ℎ𝑒𝑡𝑛𝑦 𝑝𝑎𝑛 𝐹𝑟𝑎𝑛𝑐𝑖𝑠𝑧𝑒𝑘 𝐵𝑖𝑒𝑔𝑎𝑛́𝑠𝑘𝑖 𝑤𝑟𝑎𝑧 𝑧 𝑊𝑖𝑒𝑙𝑐𝑒 𝑆𝑧𝑙𝑎𝑐ℎ𝑒𝑡𝑛𝑎̨ 𝑝𝑎𝑛𝑖𝑎̨ [𝑅𝑜𝑧𝑎𝑙𝑖𝑎̨] 𝑧 𝐵𝑛𝑖𝑛́𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑀𝑜𝑟𝑎𝑤𝑠𝑘𝑎̨, 𝑤 𝑜𝑏𝑒𝑐𝑛𝑜𝑠́𝑐𝑖 𝑊𝑖𝑒𝑙𝑐𝑒 𝑆𝑧𝑙𝑎𝑐ℎ𝑒𝑡𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑝𝑎𝑛𝑎 𝑆𝑒𝑏𝑎𝑠𝑡𝑖𝑎𝑛𝑎 𝑍𝑏𝑖𝑗𝑒𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑔𝑜 𝑤𝑟𝑎𝑧 𝑧 𝑊𝑖𝑒𝑙𝑐𝑒 𝑆𝑧𝑙𝑎𝑐ℎ𝑒𝑡𝑛𝑎̨ 𝑝𝑎𝑛𝑖𝑎̨ 𝐷𝑜𝑟𝑜𝑡𝑎̨ 𝐵𝑜𝑙𝑒𝑠𝑧𝑜𝑤𝑎̨. 𝑻𝒆𝒈𝒐𝒛̇ 𝒓𝒐𝒌𝒖 𝒘 𝒅𝒏𝒊𝒖 𝟏𝟔 𝒍𝒊𝒔𝒕𝒐𝒑𝒂𝒅𝒂 𝒅𝒆𝒌𝒓𝒆𝒕𝒆𝒎 𝒑𝒓𝒂𝒘𝒏𝒚𝒎 𝒛𝒐𝒔𝒕𝒂ł 𝒔𝒌𝒂𝒛𝒂𝒏𝒚 𝒏𝒂 𝒔́𝒎𝒊𝒆𝒓𝒄́ 𝒌𝒂𝒓𝒄𝒛𝒎𝒂𝒓𝒛, 𝒏𝒊𝒆𝒌𝒂𝒕𝒐𝒍𝒊𝒌 𝒛 𝑴𝒂ł𝒚𝒄𝒉 𝑶𝒍𝒆̨𝒅𝒓𝒐́𝒘 𝑺𝒊𝒆𝒓𝒂𝒌𝒐𝒘𝒔𝒌𝒊𝒄𝒉, 𝒌𝒕𝒐́𝒓𝒆𝒈𝒐 𝒔𝒄𝒉𝒘𝒚𝒕𝒂𝒏𝒐 𝒊 𝒅𝒐𝒘𝒊𝒆𝒅𝒛𝒊𝒐𝒏𝒐 𝒎𝒖, 𝒛̇𝒆 𝒛̇𝒐ł𝒏𝒊𝒆𝒓𝒛𝒂 𝑹𝒛𝒆𝒄𝒛𝒚𝒑𝒐𝒔𝒑𝒐𝒍𝒊𝒕𝒆𝒋 𝑷𝒐𝒍𝒔𝒌𝒊𝒆𝒋, 𝒘𝒓𝒂𝒄𝒂𝒋𝒂̨𝒄𝒆𝒈𝒐 𝒛 𝒃𝒊𝒕𝒘𝒚 𝒘𝒊𝒆𝒍𝒖𝒏́𝒔𝒌𝒊𝒆𝒋 (𝑾𝒊𝒆𝒍𝒆𝒏́?) 𝒐𝒈𝒓𝒂𝒃𝒊ł 𝒛 𝒑𝒊𝒆𝒏𝒊𝒆̨𝒅𝒛𝒚, 𝒌𝒐𝒏𝒊𝒂 𝒊 𝒃𝒓𝒐𝒏𝒊, 𝒂 𝒏𝒂𝒔𝒕𝒆̨𝒑𝒏𝒊𝒆 𝒖𝒕𝒐𝒑𝒊ł 𝒘 𝒋𝒆𝒛𝒊𝒐𝒓𝒛𝒆. 𝒁𝒂 𝒕𝒆̨ 𝒛𝒃𝒓𝒐𝒅𝒏𝒊𝒆̨ 𝒛𝒐𝒔𝒕𝒂ł 𝒑𝒐ł𝒂𝒎𝒂𝒏𝒚 𝒌𝒐ł𝒆𝒎 𝒊 𝒔́𝒄𝒊𝒆̨𝒕𝒚.​.."
Tekst kroniki nie jest pisany konsekwentnie, zapewne jest ona odpisem pierwotnego manuskryptu. Wspomniane w tekście "Małe Olędry Sierakowskie" to z pewnością Radusz, gdzie od początku istniała co najmniej jedna karczma. U schyłku istnienia wsi funkcjonowały w niej już dwa gościńce, jeden w centrum osady, drugi - zwany Piasecznikiem (niem. Sandkrug) - przy "trakcie wieleńskim". Być może chodzi o drugą ze wspomnianych karczm, na co może wskazywać marszruta zamordowanego żołnierza. Pod Wieleniem w 1767 roku nie toczyły się jednak żadne większe walki. Rosjanie pojawili się tam za to na dłużej we wrześniu roku następnego - 1768 - i wówczas dali się miejscowym we znaki. Na ile zatem wierny jest przekaz kronikarski? Wiele zagadek, jak na jedno mroczne wydarzenie z historii Radusza... Czy przedrostek w nazwie - "Małe" może wskazywać na dawniejsze istnienie na terenie Radusza dwóch osad olęderskich? Ciekawe także - w którym z puszczańskich jezior oberżysta-zbrodniarz z Radusza utopił polskiego żołnierza?

19/04/2019

Jeden z pierwszych dokładniejszych rejestrów Raduskich Olędrów pochodzi z 1 XI 1751 r. Zachował się w odpisie w kronice Szkoły Powszechnej w Raduszu (zbiory Muzeum Regionalne w Międzychodzie). Dzięki temu zapisowi znamy nazwiska 31 ówczesnych gospodarzy, którymi byli: 1) Christian Wiesner, 2) Paul Malcher, 3) Christian Zielke, 4) Christian Malcher, 5) Heinrich Rothe, 6) Christian Pohl, 7) Christoph Biberstein, 8) Gottfried Pohl, 9) Christoph Preuss, 10) Christian Heed, 11) Gottfried Krüger, 12) Christian Kriese, 13) Martin Wittig, 14) Mathees Nezel, 15) Johann Kucknick, 16) Christoph Kintzelmann, 17) Christoph Bremer, 18) Thomas Siedow, 19) Johann Wesner, 20) Peter Schinke, 21) Adam Griese, 22) Christoph Heedt, 23) Johann Reiche, 24) Christoph Hanschke, 25) Michel Kuschelt, 26) Paul Bremer, 27) Heinrich Griese, 28) Elias Henschel, 29) Michel Kirschke, 30) Michael Schmoltz, 31) Christian Janeszki.
Dzieło kartograficzne pruskiego gen. Karl Wilhelm Friedrich von Schmettaua "Schmettausches Kartenwerk" powstawało w latach 1767-1787. Prezentowany fragment mapy zawiera zatem ujęcie późniejsze od spisu o ok. ćwierć wieku. Zawarta jest tam ścisła informacja, dająca pojęcie o rozwoju wsi w tamtym okresie. Gospodarstw w Raduszu było wówczas już 36.

19/04/2019

300 x 👍
😍🥰😘

18/04/2019

Puszcza Notecka rośnie w przeważającej mierze na terenie największego w Wielkopolsce obszaru wydmowego (dł. ok. 140 km, szer. ok. 15 km). Dla naszych Czytelników - widok krajobrazu wydmowego w okolicach Radusza. Zdjęcie ze zbiorów Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego UAM, użyte w pracy Bogumił Krygowskiego pt. "Krajobraz Wielkopolski i jego dzieje", Poznań 1958, s. 57-58.

17/04/2019

𝗠𝗶𝗰𝗵𝗮ł 𝗣𝗹𝗶𝘀́ 𝗼𝗽𝗼𝘄𝗶𝗮𝗱𝗮 𝗼 𝗥𝗮𝗱𝘂𝘀𝘇𝘂 (𝗰𝘇. 𝟮)
Radusz był wsią bogatą i gospodarną, co często podkreślał Michał Pliś w opowiadaniach utrwalonych przez prof. Łysiaka. Posłuchajmy:
"̲.̲.̲.̲T̲ᴜ̲ s̲ɪ̲ᴇ̨̲ ᴀ̲ɴ̲ɪ̲ ᴊ̲ᴇ̲ᴅ̲ɴ̲ᴀ̲ s̲ᴌ̲ᴏ̲ᴍ̲ᴋ̲ᴀ̲ ɴ̲ɪ̲ᴇ̲ ᴢ̲ᴍ̲ᴀ̲ʀ̲ɴ̲ᴏ̲ᴡ̲ᴀ̲ᴌ̲ᴀ̲,̲ ᴀ̲ɴ̲ɪ̲ ᴊ̲ᴇ̲ᴅ̲ɴ̲ᴀ̲ ᴘ̲ʟ̲ᴇ̲ᴡ̲ᴀ̲.̲.̲.̲"̲
"...𝑊𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑔𝑜𝑠𝑝𝑜𝑑𝑎𝑟𝑠𝑡𝑤𝑎𝑐ℎ 𝑖 𝑜𝑠𝑎𝑑𝑎𝑐ℎ 𝑛𝑎 𝑡𝑒𝑟𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑅𝑎𝑑𝑢𝑠𝑧𝑎 𝑟𝑜𝑠ł𝑦 𝑜𝑧𝑑𝑜𝑏𝑛𝑒 𝑘𝑟𝑧𝑒𝑤𝑦, 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑏𝑖𝑒𝑑𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑎𝑐ℎ. 𝑃𝑟𝑧𝑦 𝑘𝑎𝑧̇𝑑𝑦𝑚 𝑔𝑜𝑠𝑝𝑜𝑑𝑎𝑟𝑠𝑡𝑤𝑖𝑒 𝑏𝑦ł 𝑒𝑙𝑒𝑔𝑎𝑛𝑐𝑘𝑜 𝑢𝑟𝑧𝑎̨𝑑𝑧𝑜𝑛𝑦 𝑜𝑔𝑟𝑜́𝑑𝑒𝑘 𝑘𝑤𝑖𝑎𝑡𝑜𝑤𝑦. 𝑀𝑜𝑧̇𝑛𝑎 𝑏𝑦ł𝑜 𝑧 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑗𝑒𝑚𝑛𝑜𝑠́𝑐𝑖𝑎̨ 𝑛𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑒𝑐́. 𝑁𝑎 𝑝𝑜𝑑𝑤𝑜́𝑟𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑎𝑑𝑧𝑜𝑛𝑜 𝑘𝑎𝑠𝑧𝑡𝑎𝑛𝑦 𝑖 𝑑𝑒̨𝑏𝑦 𝑧𝑒 𝑤𝑧𝑔𝑙𝑒̨𝑑𝑢 𝑛𝑎 𝑡𝑟𝑧𝑜𝑑𝑒̨ 𝑐ℎ𝑙𝑒𝑤𝑛𝑎̨, 𝑙𝑖𝑝𝑦 𝑖 𝑎𝑘𝑎𝑐𝑗𝑒 𝑧𝑒 𝑤𝑧𝑔𝑙𝑒̨𝑑𝑢 𝑛𝑎 𝑝𝑠𝑧𝑐𝑧𝑜ł𝑦..."
"...𝑊𝑠𝑧𝑒̨𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑏𝑦ł𝑦 𝑠𝑡𝑜𝑑𝑜ł𝑦. 𝑃𝑟𝑧𝑦 𝑠𝑡𝑢𝑑𝑛𝑖𝑎𝑐ℎ 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑤𝑎𝑧̇𝑛𝑖𝑒 𝑏𝑦ł𝑦 𝑧̇𝑢𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒..."
"...𝐺𝑜𝑠𝑝𝑜𝑑𝑎𝑟𝑠𝑡𝑤𝑎 𝑡𝑢 𝑏𝑦ł𝑦 𝑠𝑎𝑚𝑜𝑤𝑦𝑠𝑡𝑎𝑟𝑐𝑧𝑎𝑙𝑛𝑒. 𝐾𝑎𝑧̇𝑑𝑦 𝑔𝑜𝑠𝑝𝑜𝑑𝑎𝑟𝑧 𝑚𝑖𝑎ł 𝑠𝑤𝑜́𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑒𝑏, 𝑚𝑖𝑜́𝑑, 𝑚𝑙𝑒𝑘𝑜 𝑖 𝑚𝑖𝑒̨𝑠𝑜. 𝑃𝑖𝑒𝑐𝑒 𝑐ℎ𝑙𝑒𝑏𝑜𝑤𝑒 𝑏𝑦ł𝑦 𝑧𝑎 𝑏𝑢𝑑𝑦𝑛𝑘𝑎𝑚𝑖 𝑔𝑜𝑠𝑝𝑜𝑑𝑎𝑟𝑐𝑧𝑦𝑚𝑖 𝑜𝑘. 50 𝑚. 𝑅𝑧𝑒𝑧́𝑛𝑖𝑐𝑦, 𝑘𝑡𝑜́𝑟𝑧𝑦 𝑗𝑒𝑧́𝑑𝑧𝑖𝑙𝑖 𝑑𝑜 𝑅𝑎𝑑𝑢𝑠𝑧𝑎 𝑝𝑜 𝑧̇𝑦𝑤𝑖𝑒𝑐 𝑚𝑜́𝑤𝑖𝑙𝑖, 𝑧̇𝑒 𝑧 𝑡𝑒𝑗 𝑤𝑠𝑖 𝑤𝑦𝑤𝑜𝑧̇𝑎̨ 𝑤𝑖𝑒̨𝑐𝑒𝑗 𝑧̇𝑦𝑤𝑐𝑎 𝑛𝑖𝑧̇ 𝑧 𝑐𝑎ł𝑒𝑔𝑜 𝑝𝑜𝑤𝑖𝑎𝑡𝑢..."
(fot. W. Łysiak, Radusz 1985 r.)