06/05/2026
Biogram Franciszka Węgleńskiego dziedzica Świdnik w piśmie Czas
Franciszek Węgleński (ur. 11 listopada 1809, zm. 1 sierpnia 1881) – polski ziemianin, współzałożyciel Towarzystwa Rolniczego, członek stronnictwa białych i Rady Stanu w czasie powstania styczniowego.
Źródło:
https://polona.pl/preview/878bc859-7724-4972-92be-f5a65e2b853b
Czas : dziennik poświęcony polityce krajowej i zagranicznej oraz wiadomościom literackim, rolniczym i przemysłowym nr 190, (21 sierpnia 1881), s. 2.
Tekst:
Ziemie Polskie
Znajdujemy w Echu warszawskim następującą wzmiankę o niedawno zgasłym znakomitym obywatelu Franciszku Węgleńskim, który tak ważne i wybitne w różnych czasach zajmował stanowisko. Wzmianka ta zbyt krótka lecz łatwo zrozumieć, dla czego Echo do niej ograniczyć się musiało. Nas zaś wstrzymuje od obszerniejszego życiorysu brak dotąd szczegółowych i dokładnych materiałów. Mamy jednak nadzieję, że ktoś z bliżej znających Franciszka Węgleńskiego zechce nam nadesłać, gdyż obywatel tej miary i zasług już dla nauki współziomków zasługuje na trwalsze wspomnienie:
„Podajemy krótkie bibliograficzne wspomnienie zacnego, zasłużonego i wysoce ukształconego człowieka, któregośmy niedawno stracili. Ś. p. Franciszek Węgleński urodził się w roku 1809 we wsi Wołkowyje, położonej w dawnym województwie lubelskim, powiecie hrubieszowskim. Straciwszy rodziców mając 6 lat dopiero, wzięty został pod opiekę stryjów swoich Franciszka Węgleńskiego b. ministra sprawiedliwości i Jana Węgleńskiego b. ministra skarbu. Ten ostatni był dla niego jakby ojcem i jemu majątek swój ziemski Mionczyn (ob. Miączyn) zapisał. Wychowany był początkowo w szkołach lubelskich, a następnie, w zakładzie księży Pijarów w Warszawie na Żoliborzu. W roku 1830 ożenił się z Anną Suffczyńską, która go przeżyła. W r. 1831 wstąpił do wojska. Służył w 7-ym pułku ułanów, a następnie był adjutantem przy generałach: Kamińskim i Łubieńskim. W roku 1832 powróciwszy do kraju objął zarząd majątku oddanego mu przez stryja. W nim zaprowadził nie tylko wzorowe gospodarstwo, ale usilną pracą i oszczędnością dokupił dwa majątki, które dwóm synom pozostawił. Był bardzo dbały o dobrobyt włościan, których zarówno materialnie jak i moralną opieką wspierał. Wśród pracy około mienia nie zapomniał także i o umysłowej pracy. Był współpracownikiem Roczników gospodarstwa krajowego, a w ostatnich czasach Encyklopedii rolniczej. W roku 1840 powołany został na radcę dyrekcji głównej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. W r. zaś 1860 na członka komitetu tworzącego się Towarzystwa rolniczego i w nim pozostał aż do jego rozwiązania. W r. 1862 został członkiem Rady Stanu a w r. 1863 podał się do dymisji. W r. 1864 zamieszkał w Rosji, gdzie lat dwa przebywał. W r. 1866 powrócił w rodzinne strony i zabawiwszy pewien czas na wsi pomiędzy dziećmi, osiedlił się w Warszawie i był urzędnikiem Towarzystwa kredytowego miejskiego, oraz dyrektorem warszawskiego Towarzystwa ubezpieczeń.
Zmarł dnia 1 sierpnia b. r. w Warmbrunn (dzisiejsze Cieplice Śląskie-Zdrój) pozostawiając dwóch synów i owdowiałą córkę. Spokój jego duszy!". Dopełniając krótką tę wzmiankę pośmiertną o ś. p. Franciszku Węgleńskim, dodajemy, iż ostatnie dnie życia jego obok czcigodnej małżonki, otoczyli opieką szanowny profesor Łuczkiewicz z Krakowa i dawny wojskowy kolega nieboszczyka p. Krzyżanowski.
-------------------------------------------------------------------
Profesor Łuczkiewicz. Z dużym prawdopodobieństwem chodzi o Henryka Łuczkiewicza (1826–1891), jednego z najwybitniejszych polskich lekarzy tamtego okresu. Był profesorem patologii ogólnej i kliniki lekarskiej, wybitnym internistą oraz publicystą medycznym. Choć związany był głównie z Warszawą (profesor Szkoły Głównej), jako ceniony specjalista często bywał w uzdrowiskach lub konsultował pacjentów z różnych stron kraju. Jego obecność w Warmbrunn (dzisiejsze Cieplice Śląskie-Zdrój) nie jest przypadkowa – była to wówczas jedna z najpopularniejszych miejscowości uzdrowiskowych, gdzie elity zjeżdżały na kuracje. Łuczkiewicz, jako autorytet medyczny, mógł towarzyszyć Węgleńskiemu w jego ostatnich chwilach.
-------------------------------------------------------------------
Historia 7. pułku ułanów, w którym służył Franciszek Węgleński, jest ściśle związana z dramatycznymi wydarzeniami powstania listopadowego (1830–1831).
Pułk został utworzony w styczniu 1831 roku, początkowo jako ochotniczy 2. pułk Jazdy Augustowskiej. W kwietniu 1831 roku, w okolicach Łowicza, jednostkę oficjalnie przemianowano na 7. pułk ułanów. 1 lipca 1831 roku do pułku dołączyła Legia Litewsko-Wołyńska Konna, co wzmocniło jego siłę. Franciszek Węgleński pełnił w pułku prestiżową funkcję adiutanta przy wybitnych dowódcach. Generał Jan Kanty Julian Kamiński był generałem dywizji i dowódcą kawalerii, znanym z udziału w najważniejszych bitwach powstania. Generał Tomasz Łubieński to postać legendarna, uczestnik kampanii napoleońskich, w 1831 roku dowodził m.in. II Korpusem Jazdy. Służba u jego boku była dla młodego ułana (Węgleński miał wtedy 21–22 lata) ogromnym wyróżnieniem. Chociaż pułk powstańczy przestał istnieć wraz z upadkiem powstania w 1831 roku, tradycję numeru „7” kontynuowały późniejsze polskie jednostki kawalerii. Najsłynniejszą z nich był sformowany w 1918 roku 7. Pułk Ułanów Lubelskich, który przyjął tę samą cyfrę na pamiątkę swoich poprzedników. Podczas bitew pod Grochowem czy Ostrołęką kawaleria polska odznaczała się szczególną odwagą.
----------------------------------------------------------------
Za wskazanie źródła dziękujemy p. Jowicie Markowskiej-Klich
Źródło zdjęcie:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Franciszek_W%C4%99gle%C5%84ski_%28cropped%29.jpg
