19/01/2023
Ciekawa historia, czy widzieliście ze ten mielecki konstruktor lotniczy Stanisław Jachyra pochodził z Cmolasu koło Kolbuszowej?
A gdyby tak zbudować samolot konkurencyjny dla An-2... Na taki pomysł na początku lat 70. wpadł mielecki inżynier, konstruktor Stanisław Jachyra. Opracował projekt lekkiego, wielozadaniowego, ekonomicznego i łatwego w eksploatacji samolotu w układzie dwusilnikowym, który czerpał ze wzorów światowych (m.in ze szwajcarskiego Pilatusa Twin Porter). Samolot "Jamel" miał być polską "latającą furgonetką"✈️ Jak pisał twórca "może być traktowany jako następca wersji transportowych / towarowo - osobowych/ i pasażerskich samolotu An-2".
Jachyra, absolwent wydziału MEL na PW podjął się tego jesienią 1973 roku. Był bardzo ciekawą i multizadaniową postacią, mocno osadzoną w regionalnym lotnictwie. Do WSK PZL Mielec trafił z nakazu pracy. Pracował tam m.in. jako inżynier kontroli, konstruktor, kierownik Działu Wynalazczości i starszy technolog. Nadzorował i opracowywał wiele lotniczych projektów - m.in. projekt samolotu M-2, M-4 „Tarpan”, M-5, M-7. W lecie 1974 roku zakończył tworzenie wstępnego projektu samolotu "Jamel" (nazwa to prawdopodobnie zestawienie pierwszych liter nazwiska konstruktora z pierwszymi literami nazwy wydziału PW, gdzie w latach 70. wykładał). Opracowanie złożył w mieleckiej fabryce, zaznaczając, że nad rozwijaniem tej konstrukcji będą mogli pracować studenci kierunków lotniczych. Jednocześnie podkreślał, że "opracowanie niniejszego projektu traktuję jako mój osobisty, prywatny wkład pracy dla uczczenia 30-lecia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej" 🛬 Niestety na niewiele się to zdało.
Co się stało z projektem polskiego samolotu "Jamel" ? Liczące prawie 100 stron opracowanie 🗄🗃📚 Jachyry, jak widać opatrzono klauzulą TAJNE ❌ Niektóre źródła podają, że w latach 80. wymieniony inżynier "opracował projekt samolotu wielozadaniowego z napędem turbinowym", rolniczo-gospodarczego, który został opatentowany (samolotypolskie.pl) jednak nigdzie indziej - oprócz dokumentacji z Archiwum Państwowe w Rzeszowie nie pojawia się samolot o nazwie "Jamel".
W latach 70. w WSK PZL Mielec powstawały 2 flagowe projekty samolotów rolniczych: M-15 Belfegor i M-18 Dromader. Obydwa dawały szansę wykazania się młodym konstruktorom. Niektórzy twierdzą, że projekt "Jamela" przypomina radzieckiego An-14 "Pszczółka" 🐝 który miał zastąpić An-2. Co ciekawe, Jachyra w swoim opracowaniu nie wspomina o tym samolocie. Więcej, twierdzi, że w krajach RWPG nie było samolotu tej kategorii co proponowany przez niego "Jamel". Być może konstruktor dowiedział się o An-14 już po stworzeniu własnego projektu. Jakby tego było mało, wówczas w Mielcu, oficjalnie budowano już już jeden krajowy projekt "edukacyjny", samolot M-17 Duduś- Kudłacz (o którym obszernie pisałam na blogu).
Fot. NAC / Szukaj w Archiwach