09/07/2026
🏛️ KIELCE SZUKAJĄ ZROZUMIENIA. Dawna synagoga zyska drugie, niezwykłe życie! Czy budynek może stać się pomostem między bolesną przeszłością a przyszłością pełną dialogu? Kielce udowadniają, że tak. Historyczny, choć przez lata zaniedbany gmach dawnej synagogi w śródmieściu ma szansę zmienić się w Dom Zrozumienia – żywą przestrzeń spotkań, edukacji i pamięci.
Miasto właśnie rozstrzygnęło konkurs architektoniczny na modernizację tego wyjątkowego obiektu. Co czeka to miejsce? Poznajcie fascynujące szczegóły tej metamorfozy! ↓
⏳ Trudna historia zapisana w murach
Losy kieleckiej synagogi to gotowy scenariusz na poruszający film:
1902–1909: Budowa z inicjatywy Mojżesza Pfefera i lokalnej gminy żydowskiej. Przed wojną Żydzi stanowili aż 1/3 mieszkańców Kielc.
II wojna światowa: Okrutny czas – Niemcy zamieniają świątynię w areszt, magazyn zrabowanego mienia, a na koniec podpalają.
Lata 50. XX wieku: Odbudowa, ale w zupełnie nowej szacie. Budynek zyskuje klasycystyczno-socrealistyczną powłokę i przez ponad pół wieku służy jako Archiwum Państwowe.
Od 2010 roku: Obiekt opustoszał, czekając na nowy rozdział. W 2024 roku miasto przejęło budynek i rzuciło wyzwanie architektom.
📐 Warstwy historii – bez wymazywania przeszłości
Zwycięska koncepcja przygotowana przez pracownię ngo+pasierbiński (wybrana jednogłośnie spośród 17 prac!) opiera się na genialnym założeniu: architekci nie chcą udawać, że powojennej przebudowy nie było.
„Nie traktujemy powojennej przebudowy jako błędu (...) uznajemy, że osiągnięty po przebudowie socrealistyczny charakter architektury jest wartością, którą należy zachować” – tłumaczą autorzy projektu. Budynek pozostanie autentycznym świadkiem obu tych epok.
🔮 Co znajdzie się w środku? Nowy porządek i funkcjonalność
Projekt zakłada spektakularne zmiany we wnętrzach. Wyburzenie części stropów pozwoli odsłonić dawną, geometryczną przestrzeń modlitewną. Wejście zostanie przesunięte i częściowo wpuszczone pod ziemię, co symbolicznie odetnie powrót do dawnego układu.
W Domu Zrozumienia powstanie wielofunkcyjna przestrzeń łącząca kulturę z codziennością:
Parter: Strefa refleksji, kawiarnia oraz wielka sala na zmienne wydarzenia.
Antresole i wyższe piętra: Przestrzenie wystawowe, biblioteka, sale debet i warsztatów oraz studio dla artystów.
Dach: Wyjątkowy taras widokowy z panoramą miasta.
💬 Scena dialogu, a nie zimny pomnik
Dom Zrozumienia nie ma być skansenem. To nowoczesna instytucja, która z jednej strony upamiętni dawnych żydowskich mieszkańców Kielc, a z drugiej – będzie żywym miejscem debaty o mechanizmach wykluczenia, nienawiści i tolerancji.
💰 Kiedy realizacja i jakie koszty?
Prezydent Kielc, Agata Wojda, zapowiada, że przed miastem kilka miesięcy intensywnych prac nad projektem budowlanym. W przyszłym roku planowane jest złożenie wniosku o dofinansowanie unijne oraz ogłoszenie przetargu.
Szacowany koszt inwestycji to 22,5 mln zł (z czego aż 20 mln zł ma pochodzić z funduszy europejskich).
Co sądzicie o takim pomyśle na zagospodarowanie dawnej synagogi? Czy Dom Zrozumienia jest potrzebny na mapie Kielc? Podzielcie się swoimi opiniami w komentarzach! 👇
+pasierbiński
(na podstawie artykułu Bartosza Klimasa z dn. 25.06.2026 r.)
https://wspolnota.org.pl/newsletter/kielce-szukaja-zrozumienia
