17/04/2025
Zapraszamy na mediacje - wybierz najlepsze rozwiązanie dla Waszych dzieci 💌
Liczba rozwodów w Polsce jest wciąż, niestety, bardzo wysoka. Jedną z kluczowych spraw w sytuacji rozstania jest kwestia ustalenia podziału opieki nad dzieckiem i tego, ile czasu i na jakich warunkach dziecko ma być pod opieką każdego z rodziców.
👉 Jaki model podziału opieki jest najlepszy dla dziecka❓
👉 Czy częste zmiany miejsca zamieszkania w opiece naprzemiennej szkodzą dziecku❓
👉 Czy lepiej jest wychowywać się tylko pod opieką jednego rodzica, czy także z ojczymem/ macochą❓
Odpowiedzi na te (i nie tylko) pytania poszukali autorzy ogromnego przeglądu 39 badań, w których uwzględniono dane od prawie 1.5 mln (!) rodzin. W 92% badania te zrealizowano na reprezentatywnych próbach. Co udało im się ustalić? Tego dowiecie się poniżej. Zapraszam.
🛠METODOLOGIA
👉 Analizy zostały zrealizowane przez międzynarodowy zespół kierowany przez Laurę Vowels z University of Lausanne.
👉Przegląd systematyczny objął 39 badań (Z tego 92% na reprezentatywnych próbach) opublikowanych w latach 2010-2022.
👉 Łącznie uwzględniono dane pochodzące z 1.45 mln rodzin.
👉 Porównywano funkcjonowanie dzieci z trzech grup: żyjących z obojgiem rodziców, będących w pieczy naprzemiennej, będących pod (prawie) wyłączną opieką jednego rodzica.
👉 Porównywano funkcjonowanie dzieci w obszarze emocji (25 badań), zachowania (16), relacji (11), zdrowia fizycznego (10) i edukacji (2).
❓ WERYFIKOWANE HIPOTEZY
W analizach sprawdzano, w jakim stopniu wyniki będą potwierdzać cztery różne hipotezy wykorzystywane do wyjaśniania różnic między dziećmi żyjącymi z obojgiem rodziców, w pieczy naprzemiennej i pod opieką wyłącznie/ głównie jednego rodzica.
👉 Hipoteza “Selekcji”
Zakłada, że dzieci w rodzinach pełnych i te wychowywane przez rodziców po rozstaniu różnią się z powodu charakterystyki rodziny poprzedającej rozstanie (np. wcześniejsze braki emocjonalne i konflikty, które finalnie doprowadziły do rozstania). W świetle tej hipotezy to nie sytuacja życiowa (rozstanie rodziców, rodzaj pieczy), ale wcześniejsze doświadczenia kształtują rozwój dziecka.
👉 Hipoteza “Niestabilności”
Zakłada, że każda zmiana struktyry rodziny (rozstanie, wejście rodzica w ponowny związek, pojawienie się przyszywanego rodzeństwa itd.) jest dla dziecka dodatkowym stresorem negatywnie wpływającym na jego rozwój.
👉 Hipoteza “Ograniczonych zasobów”
Zakłada, że dzieci, których rodzice się rozstali będą funkcjonować gorzej, gdyż rozpad rodziny pogarsza ich sytuację ekonomiczną i/lub relacyjną oraz mogą one stracić kontakt z jednym z rodziców (lub mieć go mocno ograniczonego).
👉 Hipoteza “Stresującej mobilności”
Zakłada, że częste zmiany miejsca zamieszkania (np. w związku z pieczą naprzemienną) są stresorem negatywnie wpływającym na dziecko. Opiera się na teorii przywiązania i teorii systemowej, podkreślających znaczenie stabilności, poczucia bezpieczeństwa i przewidywalności dla rozwoju dziecka.
📊 WYNIKI
1️⃣. Jaki % badań potwierdzał poszczególne hipotezy?
👉 hipoteza ograniczonych zasobów - 51.3%
👉 hipoteza niestabilności - 25.6%
👉 hipoteza selekcji - 23.1%
👉 hipoteza stresującej mobilności - 0%
2️⃣. W 74.4% badań dzieci z rodzin pełnych i dzieci w opiece naprzemiennej nie różniły się w poziomie funkcjonowania.
3️⃣. W 74.4% badań dzieci wychowywane tylko/ głównie przez jednego rodzica funkcjonowały istotnie gorzej niż dzieci z rodzin pełnych.
4️⃣. W 51.3% badań dzieci w opiece naprzemiennej funkcjonowały lepiej niż dzieci wychowywane tylko/ głównie przez jednego rodzica.
5️⃣. Sprawdzono też, czy te wyniki są odmienne w zależności od analizowanego obszaru funkcjonowania dziecka.
👉 Hipoteza ograniczonych zasobów najczęściej potwierdzała się w odniesieniu do funkcjonowania emocjonalnego i zdrowia fizycznego dziecka. Pokazuje to, że dzieci wychowywane tylko/ głównie przez jednego rodzica mają najbardziej ograniczone zasoby, co najsilniej negtywnie wpływa na ich funkcjonowanie emocjonalne i zdrowie.
👉 W 62.5% badań dzieci wychowywane tylko/ głównie przez jednego rodzica funkcjonowały gorzej w obszarze relacji od dzieci w opiece naprzemiennej.
6️⃣. Wyniki dzieci wychowywanych tylko/ głównie przez jednego rodzica były zbliżone do tych wychowywanych przez rodzica i ojczyma/ macochę.
🧐 CO Z TEGO WYNIKA?
1️⃣. Pierwszy wniosek jest może oczywisty. Te dane pokazują, że wychowywanie się z obojgiem biologicznych rodziców tworzących względnie zgodny związek jest, ogólnie, najkorzystniejszym środowiskiem rozwojowym dla dziecka.
Wobec tego, z punktu widzenia polityk społecznych, istotne wydaje się kilka kwestii:
▪ “wyłapywanie” par rodziców narażonych na konflikt i rozstanie;
▪ wspieranie par w kryzysie w przezwyciężeniu tych trudności (doradztwo, psychoterapia, konsultacje, mediacje itp.).
▪ wspieranie dzieci, których rodzice są w konflikcie (ale jeszcze się nie rozstali).
2️⃣. Po drugie, jeśli rodzice postanawiają się rozstać, to preferowanym i domyślnym sposobem podziału opieki powinna być opieka naprzemienna, zapewniająca dziecku stały i względnie równy kontakt z każdym rodziców. W wielu przypadkach takie rozwiązanie może praktycznie wyeliminować ew. negatywne konsekwencje rozstania rodziców.
Inny sposób podziału powinien być rozważany przez sąd rodzinny dopiero, jeśli występują ku temu istotne i dobrze udokumentowane przesłanki (np. dysfunkcjonalność któregoś z rodziców, stosowanie przem*cy, nałogi). Argumentacja, że częste (np. co dwa tygodnie) zmiany miejsca zamieszkania będą negatywnie wpływać na dziecko nie znajdują potwierdzenia w danych. Możliwość podtrzymywania dobrej relacji z obojgiem rodziców i wynikające z tego korzyści rozwojowe wydają się kompensować i przeważać ewentualne trudności związane z niestabilnością miejsca zamieszkania.
3️⃣. W końcu, bardzo ważne wydaje się wspieranie rodziców, którzy się rozstali w inicjowaniu i podtrzymywaniu współpracy na rzecz wychowania dziecka.
Działania takie mogłyby uwzględniać:
▪ uświadamianie roli zgodnej współpracy dla optymalnego rozwoju dziecka;
▪ redukowanie konfliktu i napięcia między byłymi partnerami;
▪ warsztaty z otwartej komunikacji nastawionej na współpracę;
▪ aranżowanie i moderowanie współpracy i wspólnych ustaleń ze wsparciem np. mediatora albo innego profesjonalisty.
Dajcie znać, co o tym myślicie.
A jeśli uważacie, że to wartościowe i interesujące treści, to każda Wasza reakcja 👍, komentarz 💬i udostępnienie 📨 sprawią, że będą one mogły dotrzeć do większej liczby osób. Dziękuję!
I w końcu, jeśli cenicie takie omówienia badań naukowych, które przygotowuję, będę Wam bardzo wdzięczny za głos w konkursie Influencers Live Awards. Startuję w kategoriach Parenting i Changemaker. Głosowanie trwa do piątku 18.04. Szczegóły i namiary na głosowanie w komentarzu pod postem.
📚 Źródło:
Vowels, L. M., Comolli, C. L., Bernardi, L., Chacón-Mendoza, D., & Darwiche, J. (2023). Systematic review and theoretical comparison of children’s outcomes in post-separation living arrangements. Plos one, 18(6), e0288112.
Rodzicielstwo ▪ rozwód ▪ rozstanie ▪ opieka naprzemienna ▪ psychologia ▪ badania naukowe
