21/04/2026
Tu zaczyna się nowy las 🌱🌳
Wiosna w lesie zaczyna się od ciężkiej pracy. Leśnicy i pracownicy zakładów usług leśnych walczą z czasem, by zdążyć posadzić nowe pokolenia lasu zanim ruszy wegetacja. Czas na prace związane z nasadzeniami (wprowadzaniem sadzonek na uprawy leśne) to praktycznie około dwa miesiące - marzec, kwiecień, gdy już ustąpią mrozy, a jeszcze młode drzewka nie rozpoczną wegetacji i nie nadejdzie wiosenna susza, tak częsta w ostatnich latach.
W tym roku w naszym nadleśnictwie to duże wyzwanie, do odnowienia jest ok. 280 ha upraw leśnych, co wiąże się z posadzeniem ok. półtora miliona sadzonek.
Możliwy jest także jesienny termin sadzenia, w tym roku jesienią posadzimy ok. 24 ha.
Każda wycięta powierzchnia lasu w lasach użytkowanych gospodarczo, w przeciągu 5 lat jest ponownie odnowiona, w naszym nadleśnictwie w większości po dwóch latach. To sprawdzony cykl gospodarczy pozwalający na zachowanie trwałości lasu i dostarczanie dla gospodarki surowca drzewnego. Naśladujemy przyrodę wycinając las w okresie dojrzałości, ale jeszcze przed czasem, kiedy ulegnie naturalnemu rozpadowi. Powierzchnie do wycięcia są tak kwalifikowane, by zachować ład przestrzenny i budować stabilny i zróżnicowany wiekowo las.
Odnowienie lasu to złożony proces, zanim sadzonka zacznie dumnie pościg w górę do słońca, trzeba wykonać wiele pracy i zaangażować niemało środków.
Nasiona do produkcji sadzonek pochodzą z wyselekcjonowanej bazy, najlepszych drzew, drzewostanów i plantacji nasiennych. Baza nasienna jest przedmiotem szczególnej troski i jest nadzorowana przez Biuro Nasiennictwa Leśnego w Warszawie i tam też zarejestrowana. Historię pochodzenia wprowadzanych sadzonek można prześledzić na podstawie świadectwa pochodzenia. Wiemy z jakich nasion, z jakiego drzewostanu pochodzą sadzonki na wybranej uprawie. Sadzonki produkujemy na własnej szkółce, czasami posiłkujemy się zakupem z innych nadleśnictw. Sadzonki na szkółce rosną rok lub dwa, trzy w zależności od gatunku. Wyhodowanie sadzonek to skomplikowana praca, trzeba poradzić sobie z chorobami grzybowymi, szkodnikami, niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi (przymrozki, ulewne deszcze).
Zanim wyhodowane sadzonki trafią na uprawę trzeba sporządzić projekt założenia uprawy, na którym w formie graficznej przedstawia się jakie gatunki w jakim miejscu mają rosnąć. Do prawidłowego zaplanowania wykorzystuje się mapy glebowe, tak by posadzić odpowiedni gatunek drzewa na odpowiedniej glebie, zgodnie z jego potrzebami siedliskowymi. Leśniczy sporządzający projekt obserwuje także sytuację na gruncie, obserwuje jaka roślinność porasta powierzchnię, jaka jest konfiguracja terenu, co pozwala na diagnozę warunków wzrostu przyszłego drzewostanu.
Projekt jest sprawdzany w terenie i kameralnie pod względem spełnienia wszystkich aspektów formalnych i przyrodniczych.
Jak już wiemy co posadzić, leśniczy planuje wszystkie czynności, które trzeba wykonać, by można było sporządzić plan zadań gospodarczych na rok następny i przygotować do procedury zlecania prac w ramach zamówień publicznych. Każda czynność i jej ilość musi znaleźć się w kosztorysie ofertowym.
Pracownicy biurowi przygotowują dokumentację przetargową, dbają by była poprawna i zgodna z wymogami prawnymi.
Gdy rozstrzygnie się przetarg, po podpisaniu umowy można zlecać prace.
Zakłady usług leśnych realizują zlecone prace ze szczególną starannością, bo drzewka sadzi się raz na 100 lub więcej lat, błędów w sadzeniu nie da się naprawić. Na przykład podwinięte podczas sadzenia korzenie, wpływają na gorszy wzrost, a po latach mogą nawet spowodować zamarcie drzewka. Bez względu na pogodę trzeba się spieszyć, majowe sadzenie w ciepłych promieniach słońca, które niektórzy pamiętają z czasów szkolnych, to nie do końca prawdziwy obraz. Z drugiej strony, to praca dająca dużo satysfakcji i wiele osób, pomimo, że jest ciężka ją lubi.
Na każdym etapie leśniczy musi doglądać, czy prace przebiegają prawidłowo, a po skończonej pracy sporządza protokół odbioru robót, gdzie szczegółowo opisane jest jakie czynności zostały wykonane i w jakiej ilości. Na podstawie tego protokołu zakład usług leśnych wystawia fakturę za wykonane prace.
W biurze sprawdzane są protokoły i faktury pod względem formalno-prawnym, merytorycznym i rachunkowym.
Po tym procesie dane z protokołu trafiają do naszego systemu informatycznego, z którego w różnych układach możemy czerpać informacje o wykonanych działaniach, składach gatunkowych upraw, czy o pochodzeniu sadzonek w wybranej lokalizacji.
Jak już sadzonka ruszy z pełną siłą, nie pozostaje sama, dalej wymaga opieki: ochrony przed zwierzyną, pielęgnacji poprzez usuwanie chwastów, zbędnych nalotów, a w razie potrzeby przerzedzania. Leśnicy monitorują także stan zdrowotny, gradacje szkodników, zagrożenia pożarowe i w razie potrzeby podejmują działania, by chronić las.
Tekst: Barbara Świder
