03/06/2026
Między historią, a przyszłością. Plany na rozwój Choroszczy 🔎
📌 Dalsze inwestycje w przestrzeni historycznej Choroszczy były tematem spotkania Karola Łopateckiego, zastępcy Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, oraz Roberta Wardzińskiego, burmistrza Choroszczy.
W trakcie rozmów omówiono zarówno bieżące potrzeby inwestycyjne, jak i kwestie związane z zachowaniem spójności historycznego krajobrazu miasta. Warto przypomnieć, że jego historyczna część objęta jest ochroną konserwatorską na mocy wpisu do rejestru zabytków z 1977 roku.
⌛️ Aby właściwie odczytać znaczenie tych działań, warto odnieść się do dziejów miasta, które w dużej mierze ukształtowały jego obecny układ i charakter. Szczególnie istotnym okresem był XVIII wiek, kiedy po zniszczeniach wojennych i pożarach odbudowy podjął się Jan Klemens Branicki — jeden z najważniejszych magnatów Rzeczypospolitej.
Na zachodnich obrzeżach miejscowości, w dolinie Horodnianki, Branicki stworzył okazałe założenie pałacowo-parkowe inspirowane francuskimi rezydencjami typu maison de campagne. W latach 50. XVIII wieku rezydencja została rozbudowana, a po wielkim pożarze z 1753 roku rozpoczęto szeroko zakrojoną przebudowę całego miasta.
Nową Choroszcz zaplanowano zgodnie z zasadami urbanistyki barokowej. Wytyczono nowy rynek, uporządkowano układ ulic oraz stworzono osie widokowe łączące centrum miasta z pałacem. Reprezentacyjną pierzeję rynku zajęły ufundowane przez Branickiego kościół i klasztor dominikanów, a w mieście powstały również cerkiew unicka oraz szpital-przytułek.
🧮 Choć Choroszcz zachowała wówczas głównie drewnianą zabudowę, była starannie zaprojektowanym organizmem miejskim. Funkcjonował tu ratusz, kramnice, browary oraz domy związane z administracją dóbr Branickiego. Miasto pełniło rolę lokalnego centrum handlu, rzemiosła i zaplecza dla magnackiej rezydencji.
Do dziś w przestrzeni Choroszczy można odnaleźć ślady tej XVIII-wiecznej przebudowy — zarówno w układzie ulic, jak i zachowanych zabytkach.
