29/11/2020
TU WARTO WRÓCIĆ
Cmentarz na Pęksowym Brzysku w Zakopanem.
Tym razem opisuję miejsce dość znane (odwrotnie do założeń tej strony), ale tak piękne, że warto dla niego zrobić wyjątek.
W samym centrum Zakopanego znajduje się nie tak stary (założony w 1850 roku) jak wskazuje jego nazwa cmentarz zwany Starym Cmentarzem.
Dlaczego jest wart opisania? Posłuchajcie.
Nazwa Pęksowe Brzysko oznacza ni mniej ni więcej tylko „urwisko nad potokiem należące do Jana Pęksy”.
Początkowo grzebano tutaj ofiary Tatr i gruźlików lecz z czasem zaczęto chować tu osoby bardziej znane, a przełomowym okazał się pogrzeb Tytusa Chałubińskiego – od tego momentu cmentarz stał się miejscem pochówku znanych osobistości podhalańskich.
Tym samym dołączył on do najbardziej znanych polskich nekropolii z warszawskimi Powązkami, wileńskim Cmentarzem na Rossie czy lwowskim Cmentarzem Łyczakowskim na czele.
Warto więc go odwiedzić, poczytać opisy nagrobne, przypomnieć sobie historię tych ludzi, podziwiać ich dokonania i … zadumać się nad kruchością życia oraz przemijaniem.
Najbardziej znane postacie spoczywające na tym cmentarzu to:
Bronisław Czech (1908-1944) - grób symboliczny
Narciarz, olimpijczyk, taternik.
Stanisław Marusarz (1913-1993)
Narciarz, olimpijczyk, kurier tatrzański.
Helena Marusarzówna (1918-1941)
Narciarka, kurierka tatrzańska.
Mariusz Zaruski (1867-1941)
Generał, taternik, założyciel i pierwszy naczelnik TOPR.
Kornel Makuszyński (1884-1953)
Pisarz.
Maciej Berbeka (1954-2013) - grób symboliczny
Himalaista, ratownik TOPR.
Jan Krzeptowski-Sabała (1809-1894)
Gawędziarz, muzykant.
Tytus Chałubiński (1820-1889)
Lekarz, botanik, taternik.
Władysłąw Orkan (1875-1930)
Pisarz.
Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865-1940)
Pisarz, czołowy poeta Młodej Polski.
Stanisław Witkiewicz (1851-1915)
Architekt, malarz, pisarz, krytyk sztuki.
Bronisław Piłsudski (1866-1918)
Etnolog, etnograf, brat Józefa Piłsudskiego.
Ciekawostki:
1. Na cmentarzu leży bardzo wielu przewodników tatrzańskich i ratowników TOPR.
2. Bramę cmentarną zaprojektował Stanisław Witkiewicz, a większość nagrobków to dzieła sztuki tworzone ręką tutejszych artystów.
Lokalizacja: ulica Kościeliska w Zakopanem.
