Jakie są godziny otwarcia?

Poniedziałek 08:00 - 16:00 Wtorek 08:00 - 16:00 Środa 08:00 - 16:00 Czwartek 08:00 - 16:00 Piątek 08:00 - 16:00

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego

Strona główna
Polska
Łódź
Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego prowadzi działalność edukacyjną, badawczą i szkoleniową.

Przedstawiamy stanowiska oparte na faktach i badaniach, promując wizję Polski silnej decentralizacją.

02/06/2026

Co dziś oznacza dobre przywództwo w samorządzie?
👉 więcej decyzji
👉 więcej kontroli
👉 czy… więcej słuchania?
Nowy raport Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego „Słuchaj, nie tylko rządź” pokazuje, jak naprawdę zmieniają się oczekiwania wobec gminnych liderów.
Sprawdź najważniejsze wnioski 👇
📥 Pobierz raport:
https://www.nist.gov.pl/files/texts/15046_17803852366726.pdf

30/05/2026

🏢 NIST na konferencji NISPAcee w Sofii 🇧🇬
🗓️ W dniach 27–30 maja 2026 r. dr Julita Łukomska, zastępczyni dyrektora NIST uczestniczy w międzynarodowej konferencji NISPAcee w Sofii. Podczas wydarzenia zaprezentowała wyniki badań dotyczących wpływu likwidacji szkół na procesy depopulacyjne oraz lokalną demokrację w Polsce. 🏫📉
🔍 Główne wnioski z przedstawionej analizy:
👥 Wpływ na demografię: Badania potwierdzają, że zamknięcie szkoły w miejscowościach wiejskich przyczynia się do przyspieszenia odpływu mieszkańców.
🏡 Znaczenie dostępności: Efekt depopulacji jest silniejszy w miejscowościach, w których po likwidacji placówki znacznie zwiększył się dystans do najbliższej działającej szkoły (średnia odległość w badanych powiatach wyniosła 5,4 km). 🚌🗺️
🗳️ Skutki polityczne: Analiza danych wyborczych nie wykazała statystycznie istotnego związku między likwidacją szkoły a spadkiem poparcia dla urzędującego wójta czy burmistrza w kolejnych wyborach. Sugeruje to, że dla wyborców kluczowa pozostaje ogólna ocena kompetencji zarządczych włodarza. 💼
🌍 Prezentacja wyników na forum międzynarodowym jest elementem wymiany doświadczeń z badaczami z innych krajów europejskich, które mierzą się z podobnymi wyzwaniami w obszarze usług publicznych.

29/05/2026

🌍 Jak w praktyce działało wyrównywanie szans finansowych samorządów w Europie Wschodniej? 💼

Właśnie zakończyła się konferencja NISPAcee w Sofii 🇧🇬 (28–30 maja 2026 r.), podczas której prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor NIST, podzielił się wynikami badań nad finansami lokalnymi w 17 krajach Europy 🇪🇺.

W teorii sprawiedliwy podział środków między bogatsze a biedniejsze gminy to fundament nowoczesnej demokracji lokalnej 🏛️. Nasze analizy pokazały jednak, że rzeczywistość w Europie Środkowo-Wschodniej bywała daleka od teoretycznych ideałów, a poziom nierówności w dochodach budżetowych pozostał tam znacznie wyższy niż na Zachodzie 📊.

Oto najważniejsze wnioski, które przedstawiono podczas spotkania:
📍 Wielkość nie zawsze miała znaczenie – badania obaliły mit, że samo łączenie małych gmin w większe jednostki automatycznie rozwiązuje problem nierówności. Nawet po radykalnych reformach konsolidacyjnych (np. w Gruzji czy Albanii), dysproporcje w dochodach pozostały bardzo wysokie. Na tle innych krajów regionu Europy Środkowo-Wschodniej Polska wypada całkiem nieźle. Różnice w poziomie zamożności polskich gmin są wyraźnie mniejsze niż w innych krajach naszej części kontynentu, choć większe niż w znacznej części krajów Europy Zachodniej 🗺️.

⚖️ „Czarna skrzynka” dotacji – systemy wyrównawcze w naszym regionie często przypominały labirynt. Zamiast odpowiadać na realne potrzeby mieszkańców, fundusze bywały rozdzielane na podstawie siły politycznych nacisków, negocjacji z rządem centralnym lub po prostu na utrzymanie istniejących już instytucji 🏢.

📉 Skutki dla nas wszystkich – Prof. Swianiewicz zwrócił uwagę, że wadliwy podział pieniędzy to nie tylko suche statystyki 📑. Przekładało się to na gorszą jakość usług publicznych w uboższych regionach, co z kolei napędzało ucieczkę mieszkańców do wielkich metropolii i wyludnianie się peryferii 🚌.

Dziękujemy wszystkim za inspirującą dyskusję o tym, jak budować bardziej sprawiedliwe i przejrzyste systemy finansowania lokalnego!

📊 Paweł Swianiewicz w czasie konferencji zaprezentował również wyniki badań na temat preferowanych i postrzeganych stylów lokalnego przywództwa politycznego, które dzień wcześniej przedstawiane były także na posiedzeniu KWRiST 📋.

28/05/2026

W dniach 28–30 maja 2026 r. w Sofii odbywa się doroczna konferencja naukowa NISPAcee Annual Conference 🌍📅 Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego reprezentuje Anna Dąbrowska, która przedstawiła wyniki badań dotyczących relacji między deklarowanym przez lokalnych urzędników poparciem dla partycypacji publicznej a rzeczywistymi praktykami partycypacyjnymi w gminach 🏛️📊.

Do oceny poparcia partycypacji posłużyły wyniki badania sondażowego SAMSON, które NIST przeprowadzał na jesieni 2025 roku 📈.

Przedmiotem wystąpienia była analiza tzw. luki normatywnej, rozumianej jako rozbieżność między słowami — deklarowanym poparciem dla partycypacji publicznej — a czynami, czyli faktycznym wdrażaniem narzędzi partycypacyjnych ⚖️. Na podstawie tych dwóch wymiarów wyróżniono cztery typy postaw: dwa spójne, w których deklaracje odpowiadają praktyce, oraz dwa niespójne, wskazujące na rozbieżność między deklarowanym poparciem a rzeczywistym poziomem praktyk partycypacyjnych 🔍.
Główne wnioski z analizy wskazują, że:

około 47% badanych urzędników prezentuje niespójne postawy co oznacza, że deklarowane poparcie dla partycypacji różni się od rzeczywistych praktyk stosowanych w gminach; luka normatywna częściej występuje w mniejszych gminach 🏘️;
w mniejszych gminach częściej obserwuje się zarówno niższy poziom deklaratywnego poparcie dla partycypacji, jak i realnych praktyk włączających mieszkańców 👥.

Prezentacja wyników badań na forum międzynarodowym stanowi wkład NIST w dyskusję nad doskonaleniem jakości zarządzania publicznego (governance) oraz identyfikacją barier w rozwoju demokracji lokalnej 🤝🌐📚

28/05/2026

🗺️ Podczas dorocznej konferencji NISPAcee w Sofii (27–30 maja 2026 r.), Patrycja Hryciuk-Ziółkowska z Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego zaprezentowała wyniki badań dotyczących postaw pracowników JST wobec angażowania mieszkańców w sprawy lokalne i procesy decyzyjne. 🏛️

📊 Badanie objęło grupę 2935 urzędników z sektorów najbardziej eksponowanych na kontakt z obywatelami, takich jak partycypacja społeczna i współpraca z NGO, pomoc społeczna, gospodarka komunalna czy planowanie przestrzenne. 🏢

💡 Kluczowe wnioski z analizy:

🧠 Stres a zarządzanie: Poczucie stresu i przeciążenia obowiązkami ma istotny wpływ na postrzeganie partycypacji w kategoriach trudności w zarządzaniu i pracy administracyjnej. Co ciekawe, zależność ta zachodzi niezależnie od ogólnego nastawienia do partycypacji. 💼

👥 Wpływ demografii: Skłonność do postrzegania partycypacji jako utrudnienia maleje wraz z wiekiem urzędników oraz wraz ze wzrostem wielkości gminy. Im młodsi są urzędnicy i w im mniejszych mieszkają gminach, w tym większym stopniu postrzegają zaangażowanie mieszkańców w kategoriach trudności. 📉

27/05/2026

🏛️ Podczas majowego posiedzenia KWRiST prof. Paweł Swianiewicz, dyrektor NIST, zaprezentował wyniki badań dotyczących stylów przywództwa w samorządach lokalnych.

Prezentacja pokazała, jak pracownicy administracji samorządowej postrzegają style zarządzania swoich włodarzy oraz jak te oceny różniły się od oczekiwań mieszkańców.

✅ Najważniejsze wnioski:
🔹 dominował styl koncyliacyjny – oparty na dialogu i współpracy
🔹 wyraźnie wzrosło znaczenie komunikacji i konsultacji społecznych
🔹 widoczna była luka między stylem preferowanym a faktycznie obserwowanym przez urzędników
🔹 różnice ocen zależały od wielkości gminy oraz stanowiska w administracji
🔹 następowała zmiana paradygmatu – od przywództwa opartego na „własnej wizji” do modelu bardziej partycypacyjnego

📊 Badania pokazały, że skuteczne przywództwo lokalne coraz silniej opierało się nie tylko na kompetencjach merytorycznych, ale również na umiejętności prowadzenia dialogu i angażowania różnych interesariuszy.

To ważny sygnał dla praktyki funkcjonowania samorządów – zmieniały się zarówno oczekiwania społeczne, jak i sposób oceniania liderów lokalnych.

27/05/2026

📜 Reforma samorządowa od lat uznawana jest za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej transformacji. Choć w przestrzeni publicznej pojawiają się różne opinie na jej temat, jedno pozostaje niezmienne — samorząd terytorialny odgrywa kluczową rolę w sprawnym funkcjonowaniu państwa. 🇵🇱

⚠️ Nie oznacza to oczywiście, że system ten jest pozbawiony wyzwań. Samorząd, jak każda instytucja publiczna, wymaga ciągłego doskonalenia, otwartości na zmiany i gotowości do odpowiadania na potrzeby mieszkańców. 👥 Trudno jednak wyobrazić sobie rozwój Polski bez aktywnych i silnych wspólnot lokalnych — alternatywą byłby model znacznie bardziej scentralizowany, a tym samym mniej elastyczny i mniej dopasowany do lokalnych uwarunkowań.

Zarówno doświadczenie praktyczne, jak i dorobek nauk społecznych wskazują, że samorząd:
✔️ Wzmacnia udział mieszkańców w życiu publicznym,
✔️ Pozwala podejmować decyzje bliższe realnym potrzebom społeczności lokalnych,
✔️ Sprzyja skuteczniejszemu świadczeniu usług publicznych.

🎯 Choć rzeczywistość nie zawsze w pełni odpowiada tym założeniom, kierunek jest jasny — warto konsekwentnie dążyć do wzmacniania jakości zarządzania na poziomie lokalnym.

🏛️ Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego aktywnie wspiera ten proces, prowadząc badania, działania edukacyjne oraz przygotowując rekomendacje służące rozwojowi samorządności w Polsce. 🎓

👏 W tym szczególnym dniu dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w pracę na rzecz wspólnot lokalnych. Państwa codzienna działalność ma realne znaczenie dla jakości życia mieszkańców i rozwoju całego kraju. 🤝

25/05/2026

📊 Nowy raport NIST o finansowaniu zadań zleconych samorządom

📌Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego opublikował raport poświęcony finansowaniu zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego.

📌Opracowanie analizuje znaczenie tych zadań w systemie finansów publicznych, ich strukturę rzeczową, mechanizmy finansowania oraz relacje pomiędzy wysokością przekazywanych dotacji a faktycznymi wydatkami ponoszonymi przez samorządy.

📈 Zadania zlecone stanowią istotny element funkcjonowania administracji publicznej, polegający na realizacji przez samorządy zadań administracji rządowej. Ich znaczenie potwierdzają wyniki badań przeprowadzonych wśród pracowników administracji samorządowej, w których finansowanie tej kategorii zadań wskazywane było jako jedno z najważniejszych wyzwań systemowych.

💬Cały raport do pobrania znajdziesz tutaj: https://bit.ly/4dNGVft

22/05/2026

🎉 W przeddzień urodzin naszego Dyrektora, prof. Pawła Swianiewicza, świętujemy w NIST ten wyjątkowy moment! 🎂

To ogromne szczęście mieć szefa, który jest nie tylko wybitnym ekspertem w swojej dziedzinie, ale także po prostu dobrym człowiekiem. Osobą, która swoją postawą budzi szacunek i sympatię wśród wszystkich pracowników.

Panie Profesorze – dużo zdrowia, nieustającej energii i wielu sukcesów, zarówno zawodowych, jak i osobistych! 🌟

20/05/2026

Za nami XIX konferencja "BGK dla samorządów".
Podczas wydarzenia Paweł Swianiewicz wygłosił wystąpienie wprowadzające do panelu "Stan, perspektywy i źródła finansowania JST w kontekście nowej ustawy o dochodach".
W dyskusji panelowej głos zabrali eksperci i praktycy samorządowi:
• Hanna Majszczyk – Wiceminister, Ministerstwo Finansów i Gospodarki
• Krzysztof Mączkowski – Skarbnik Miasta Łódź
• Grzegorz Kubalski – Zastępca Dyrektora Biura, Związek Powiatów Polskich
• Paweł Adamczyk – Przewodniczący Komisji ds. Finansów Publicznych Związku Województw RP, Skarbnik Woj. Kujawsko-Pomorskiego
• Dariusz Giza – Doradca samorządowy, Ekspert Unii Miasteczek Polskich
🎙️ Moderatorem dyskusji był Tomasz Fijołek, Dyrektor ds. legislacji w Unii Metropolii Polskich.
W swojej prezentacji Paweł Swianiewicz zwrócił uwagę zarówno na pozytywne konsekwencje wprowadzenia nowej ustawy jak i na problemy, które przy okazji reformy nie zostały rozwiązane. ⚖️
✅ Co na plus?
• W przeważającej większości samorządów wielkość dochodów wzrosła.
• Szczególnie poprawiła się sytuacja niedużych i uboższych JST.
• Ustawa stara się uwzględniać zróżnicowanie potrzeb wydatkowych samorządów.
⚠️ Z jakimi problemami wciąż mierzą się samorządy?
• Niewystarczające finansowanie zadań oświatowych oraz wadliwy w niektórych miejscach algorytm wyliczania tych potrzeb.
• Wyzwania związane z finansowaniem zadań zleconych.
• Reforma nie przyczyniła się do zwiększania autonomii dochodowej samorządów.
Prezentacja odwoływała się do dwóch opublikowanych niedawno raportów NIST: 📑 „Sukces w ogóle, diabeł tkwi w szczególe...”- https://bit.ly/4nH08nE oraz „Finanse samorządowe po reformie: pierwszy rok nowego systemu w liczbach” - https://bit.ly/4upDoep . Gorąco zachęcamy do ich lektury. 📖

Adres

Zielona 18
Łódź
90-601

Godziny Otwarcia

Poniedziałek	08:00 - 16:00
Wtorek	08:00 - 16:00
Środa	08:00 - 16:00
Czwartek	08:00 - 16:00
Piątek	08:00 - 16:00

Telefon

+48426331070

Strona Internetowa

https://www.nist.gov.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.