18/07/2026
OPISYAL NGA PANGBATON
Manipud iti Maysa a Munisipal a Tagatasa iti Probinsia ti Pangasinan
Kadagiti amin a kakadua a taga-Pangasinan,
Iti tengnga ti nadumaduma a reaksyon ken pakaseknan a naibaga maipanggep kadagiti annuroten ken ar-aramid ti Opisina ti Probinsial a Tagatasa ti Pangasinan, piniliak a umuna a di agsaok — saan a gapu ta awan ti ibagak, ngem gapu ti panagamak a no agsaokak, mabalin a maapektuan ti kargok ken ti opisina ko. Ngem kas adipen ti ili a nakaitalekan ti kinapudno ken ti kapakanan ti ipupusok a serbisyuan, umdasen laeng a ibagak ti panirigan ken paliwanagko, kas panangitugot iti panagkargak kas maysa a naituding a Tagatasa iti probinsiatayo.
I. TI NAKAPANDIAN A LINGLINGAY: TI RPVARA KEN TI LOCAL ASSESSMENT MANUAL
Babaen ti Batas Republika 12001 wenno ti Batas para iti Panangpapia ken Panangtasa ti Dadduma a Tagikua (RPVARA), a pinirmaan ti Pangulo a Ferdinand R. Marcos Jr., amin a Tagatasa iti intero a pagilian — saan laeng a ditoy Pangasinan — ket agtultuloy a sumurot iti maymaysa a pamayan ken pamuspusan.
Kas giya iti panangipatungpal daytoy a batas, naaramid ti Local Assessment Manual (LAM) babaen ti awtoridad ti Departamento ti Panagkita – Opisina ti Panagkita iti Lokal a Pagilian (DOF-BLGF). Daytoy ti kangrunaan a pamayan ti amin nga ar-aramid ken transaksyonmi.
Kadua daytoy, aktibo a pinapapigsa ti probinsiatayo ti panag-usar ti moderno a teknolohiya tapno mapapardas ken mapapia ti serbisyo. Karaman kadagitoy ti panangipatungpal ti ePARTS system, digital a mapa, ken natalged a panangikarga ti dokumento iti kompyuter — dagiti pamuspusan a namnamaenmi a mangiyeg iti napapardas, nalawag, ken madekdekan a serbisyo iti masanguanan.
II. MAIPANGGEP TI ISYU TI “PANAG-IPON TI PANGGEP”
Ti panangpapigsa ti panangimatay iti antas ti probinsia ket naaramid tapno masaluadan ti publiko kadagiti manmanipulat a ar-aramid ken kadagiti “fixers”, ken masigurado a tunggal transaksyon ket umno ken agtugot iti batas.
Kas nakasurat iti Local Assessment Manual, adda dagiti makababa a pamayan a masapul a magun-anan sakbay a maited ti amin a panangikabil a mangipanag ti transaksyon kadagiti Opisina ti Munisipal ken Panlungsod a Tagatasa. Karaman kadagitoy ti umno a bilang ti trabahador — saan a kumurang iti innem (6) a teknikal a trabahador ken tallo (3) a opisyal para iti dokumento — ken dagiti kasapulan a gamit, pasilidad, ken kabaelan ti panagtrabaho.
Sakbay a magun-anan amin daytoy ti maysa nga opisina, ti maudi a panangipanag kadagiti nairaman a transaksyon ket agtalinaed iti Opisina ti Probinsial a Tagatasa — ngem ti panangawat, umuna a panangtasa, ken panangisagana ti dokumento ket agtultuloy a maaramid iti lokal a lugar iti munisipyo wenno lungsod a nakabirukan ti tagikua. Daytoy ket agtultulay laeng a pamuspusan; inton mapasaan a magun-anan amin ti kasapulan, ti amin a panangikabil ket maibalik kadagiti lokal a opisina tapno ti serbisyo ket madekdekan kadagiti tattao.
III. MAIPANGGEP TI PANGBATON NGA “IPAPADAEL TI DAKKEL A SIRIB KADAGITI TATTAO”
Maawatan ken maapresyarmi a naan-anay ti pakaseknanyo. Ti panangbaliw ti nagan ti nagtagikua ken panangipataud ti Dokumento ti Panangtasa ket saan a agtultuloy a maaramid nga awan ti panangtasa; daytoy ti panangitugotmi a masigurado a tattao ken umno ti amin a dokumento a naipan, tapno masaluadan ti karapatanyo kadagiti tagikuayo, masaluadan ti rekord ti gobyerno, ken maliklikan ti saan a umno wenno saan a legal a transaksyon.
Nupay kasta, amammoami a dadduma pay a paset ti kasasaad a sistema ket masapul a mapapia tapno ti panangtugot iti batas ket saan a dumadakkel a sagbabur kadakayo. Kadua ti amin a 43 a Munisipal a Tagatasa ken 4 a Tagatasa ti Panlungsod iti Pangasinan, iti babaen ti panangidaulo ti Probinsial a Tagatasa a Atty. Geronimo Abad, GE, REA, agkakaisatayo a:
• Papardasen ti pananggun-anan ti kasapulan a pamayan kadagiti lokal a opisina tapno maibalik ti amin a panangikabil ken ti serbisyo ket madekdekan kadakayo iti kasapaan a panawen;
• Ipasdek ti nalawag a panawen ti panangaramid ken mangipaay ti napardas a paliwanag no adda pay a kasapulan a dadduma a dokumento; ken
• Masigurado a tunggal pamuspusan nga aramidentayo ket kanayon a nakatuon iti kapakanan ti publiko ken umno a panangtugot iti batas.
Dawatenmi ti pannakaawatyo ken panagbabbayanyo bayat a paserrekanmi daytoy a napateg a panagbaliw. Ti panggeptayo ket maymaysa laeng: ti makabukel ti sistema ti panangtasa a umno, napapardas, ken pudno a mangiserbisyo iti tunggal taga-Pangasinan.
Agyamanak unay kadakayo.
