03/06/2024
Lwid ya ing Mumuna at Tune Bayani
ning Bangsang Pilipinas
at Tawling Ari ning Mawling Kapampangan--
Aring Tarik Bangko Suliman--
ing parangalan na ning pipagaralang
Tarik Suliman High School!
Ing Tawling Ari ning Mawling Kapampangan
(The Last King of Southern Pampanga)
“King banwang ayta, libulimangdalan at pitumpulu, reng masikampung Kastilang manyakup a panimunwan nang Miguel Lopez de Legaspi megmula nong menyakup Sugbu at balak dang ikalat iti king laganas a Ma’i o kapulwan tamu. I Tarik Suliman ing manibala king masaplalang Lakambalen a dungan king Kapampangan o Makabebe king paralayang dake ning ilug a babaleben ning Batungdalig. E binang malaut naman, yapin y Lakandula, tubu Kalumpit at sapni nang Malangsik at Kapitangan, ing mangasiwa king Tunduk (o Tondu ngeni).
Ing mamala king Menila ya pin ing kapatad na king ibpa – I Rajah Mura, a meging kanglas ning Ibpa nang i Rajah Suliman Kadwa o Sri Salalila, ing laksamana. Matwa yang bagya kang Tarik. Mikapatad la dapot malaut ing pamiyaliwa ra pamisip at pigampa king bye. Kambe da ya pin ing bapa rang makatwa at kapatad ning ibpa ra - i Rajah Laya o Rajah Matwa o Mahomet Ben Suliman – ing talausuk da, a e na binang bisang makyalam pauli ning twa na, o mekad pauli ning meging utang nang lub a babalikdan karing Kastila kapitnanglibung banwa na ing milabas. Makapaiki karela yapin ing anak nang Rajah Mura, i Rajah Bayu a dakal pamiwangis king ibpa na.
Makapalibut yang dutung a dalig ing sasakupan da at dakal lang lantaka’t sandatang lalang nang Pande Pilak ning Apalit a makayadyang pansalang karing manlub o manlagalig king Lusung.
Memumpunan king makatwang Rajah Balagtas a suli ning Aring Aldo a bunga ning Kayaryang “Madjapahit” ketang ka-labingapat a dalangbanwa at “Sri Vijaya”, adwang meging sanga ning Pang-alang-angga’t Pangmetu-yatung Kayaryang Bharat Varsha ketang kanam a dalangbanwa. Iti ya ing pamisasanmetung ding Mawli Paralayang Asya a kebilangan ding memalayan Ma’i a panibayung mibansgan Lusung king panyatang ding Isik ketang 960 A.D., ing punlabwad ning Kapampangan– i Tarik Suliman o Rajah Suliman ing Katlu – anak neng Rajah Suliman ing Kadwa a apu nang Sri Salalila a memalipi king Makabebe dane ning Manyup a sakup ning Bebe e na binang marayu king wawa ning ilug a tutugtug king dayat malat a papunta Menila.
Agya mang pekayanak ya karing manungkulang “rajah” king kayaryan – mayaksing ya siwala at tatalukyan de usuk at pagdulapan da ing sabla nang pamangamanu ring keyang sasakupan.
Sagsag ning kalimang bulan libulimangdalan at pitungpulu, mengasdan ya king manalastas i Tarik Suliman a mamalita karing paratang a dayung maglayag king bebe ning lakambalen. Dinalan adwampulu lang ukbung Kastila kambe ring anam a ralan a Bisayang kampi da king pamamuntukan nang Legaspi a makatuknang kanita king Pane banting upaya sakupan rya naman ing Lusung king lagyu ning Aring Kastilang Felipe Kadwa ning Espanya. I Martin de Goiti yang tubud a parala nang Legaspi kambe ning apu nang i Juan de Salcedo at ing meging talapaynturu da ya pin i Moamat, ing Tagalug a migdatun sugbu inya mebyasa yang Bisaya..”
Meyangu king “Aring Tarik Bako Suliman : Ing Kalatas”,
Dangka 2: Bilungan 11-13 nang Miguel Serrano,
Ka-7 ning Pebreru, 2008
