CMU - College of Forestry & Environmental Science Reading Room

06/03/2026

06/03/2026

06/03/2026

Ang halamang ito ay kapamilya ng Philippine Iron Wood, yung Mangkono (𝘟𝘢𝘯𝘵𝘩𝘰𝘴𝘵𝘦𝘮𝘰𝘯 𝘷𝘦𝘳𝘥𝘶𝘨𝘰𝘯𝘪𝘢𝘯𝘶𝘴). Kilala ito bilang Red Penda or Crimson Penda (𝘟𝘢𝘯𝘵𝘩𝘰𝘴𝘵𝘦𝘮𝘰𝘯 𝘺𝘰𝘶𝘯𝘨𝘪𝘪), isang introduced species dito sa Pilipinas.

Itinatanim bilang ornamental plant dahil talagang kapansin-pansin at maganda ang mga bulaklak nito. Katulad ng iba pa nitong ka-genus, kakaiba at very showy ang mga bulaklak nito, makakapal at matingkad ang kulay, naka-cluster ang mga bulaklak, at pom-pom ang dating dahil sa dami at haba ng stamens. Kaya naman gustong-gusto itong itanim ng marami bilang pang-landscape o pampaganda ng bakuran, lalo na’t hindi rin ito gaanong tumataas.

06/03/2026

Today on World Wildlife Day, I’m reminded how deeply connected we are to the natural world and the incredible species we share this planet with.

This year’s theme is “Medicinal and Aromatic Plants: Conserving Health, Heritage, and Livelihoods”. Ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng mga halamang gamot sa ating buhay. Marami sa ating tradisyunal na kaalaman sa panggagamot ay nagmula sa mga halamang ito na ipinasa mula sa henerasyon hanggang henerasyon.

Sa pagprotekta at tamang pangangalaga sa mga medicinal at aromatic plants, pinapangalagaan din natin ang ating kalusugan, kultura, at pagkakakilanlan. Kasabay nito, sinusuportahan natin ang kabuhayan ng mga magsasaka, katutubo, at maliliit na negosyong umaasa sa mga halamang ito para sa pagkain, gamot, at produktong pangkalusugan.

Let’s do our part, big or small, to protect wildlife and invest in a healthier planet for generations to come.

06/03/2026

06/03/2026

Ito ang ang Easter Lily Vine (𝘉𝘦𝘢𝘶𝘮𝘰𝘯𝘵𝘪𝘢 𝘨𝘳𝘢𝘯𝘥𝘪𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢), isang halamang hindi talaga katutubo sa Pilipinas. Ang ibig sabihin ng 𝘨𝘳𝘢𝘯𝘥𝘪𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢 ay “malaking bulaklak,” kaya mapapansin mong malalaki ang bulaklak nito na kulay creamy white. Mabango rin ang mga ito at talagang magandang tingnan. Malalaki rin ang mga dahon nito kaya lalo itong kapansin-pansin.

Isa itong woody vine na puwedeng humaba hanggang 20 metro. Kapamilya ito ng Kalachuchi at Dita.

Pero kahit maganda at mabango ang mga bulaklak nito introduced species pa rin itong halaman. Kaya kung magtatanim ka nito ay maging responsable. Huwag natin itong itanim sa mga kagubatan para hindi maapektuhan ang ating mga katutubong halaman at ang balanse ng kalikasan.

06/03/2026

Ito ang isang halimbawa ng pitcher plant (kilala rin bilang Nepenthes) na parang may sariling “bitag” para sa mga insekto?

Hindi sila ordinaryong halaman. Sa halip na umasa lang sa sustansya mula sa lupa, may espesyal silang dahon na hugis pitsel o “cup” na may lamang likido. Kapag may insektong nadulas at nahulog doon, doon nila kinukuha ang dagdag na nutrients na kailangan nila para mabuhay lalo na sa mga lugar na mahirap ang lupa sa sustansya.

Napakahalaga nila sa gubat. Una, tumutulong sila sa pagkontrol ng populasyon ng insekto. Natural na paraan ito para hindi dumami nang sobra ang ilang uri ng insekto.

Pangalawa, ang mga pitsel nila ay nagiging munting tirahan ng ibang buhay. Halimbawa may mga langgam at kahit iba pang maliliit na organismo na doon na mismo nakatira at nakikibahagi sa kakaibang mini-ecosystem sa loob o labas ng pitsel.

06/03/2026

Ito ang Kulasi (𝘓𝘶𝘮𝘯𝘪𝘵𝘻𝘦𝘳𝘢 𝘳𝘢𝘤𝘦𝘮𝘰𝘴𝘢) isang katutubong puno sa Pilipinas. Ang salitang 𝘳𝘢𝘤𝘦𝘮𝘰𝘴𝘢 ay tumutukoy sa “raceme” o kumpol-kumpol na ayos ng mga bulaklak nito.

Karaniwan itong tumutubo sa mga baybaying lugar, lalo na sa mga mangrove forest. Depende sa environment, maaari itong lumaki nang hanggang 4–5 metro ang taas.

Kamag-anak ito ng Talisay o kabilang sa pamilya na Combretaceae. Matigas ang kahoy ng Kulasi kaya noong unang panahon, ginagamit ito bilang materyales sa paggawa ng bahay at iba’t ibang kasangkapan.

May mga ulat din na maaaring kainin ang mga dahon nito (Tomlinson, 2016), bagama’t hindi ko pa ito nasusubukan. Huwag din agad agad susubukan lalo na kung hindi alam ang tamang proseso ng pagprepare.

Bukod pa rito, pinaniniwalaang ginagamit sa tradisyunal na panggagamot ang dagta nito laban sa galis (scabies) at herpes (Chong et al., 2009). Sinasabi rin na ang balat ng puno (bark) ay ginagamit sa proseso ng tanning o pagkukulay at pagpreserba ng balat ng hayop.

Isang paalala lang na mahalagang pangalagaan at protektahan ang mga puno ng Kulasi lalo na sa ating mga baybayin.

06/03/2026

Ang Narra (𝘗𝘵𝘦𝘳𝘰𝘤𝘢𝘳𝘱𝘶𝘴 𝘪𝘯𝘥𝘪𝘤𝘶𝘴) ay may kakaibang timing. Pagkatapos nitong malagasan ng dahon biglang sabay lalabas ang bagong dahon at dilaw na bulaklak.

Kakaiba ito kumpara sa ibang puno dahil ibig sabihin, kaya ng Narra na suportahan ang sabay na paglabas ng dahon at bulaklak kahit tag-init, panahon na kadalasan ay mas tuyo at mas stressful para sa mga halaman.

Paano niya nagagawa iyon? Bago pa man maglabasan ang dahon at bulaklak, palagay ko nakaipon na ang Narra ng sapat na enerhiya sa kanyang pinakapuno at ugat. Para bang nag-iimbak muna siya ng lakas (nung naglagas siya ng dahon), tapos sabay itong ginagamit para sa paglago at reproduction. Just my opinion.

Samantalang ang ibang species, mas “tipid mode” ang strategy 🙂 Kasi namumulaklak sila kapag tuluyan na nalagas ang dahon katulad ng Malabulak at Salingogon.

Kaya hindi nakapagtataga na resilient ang Narra at , generally, kayang mabuhay in a wide range of environments and soil types.

06/03/2026

Napakatigas na kahoy? Meron tayo niyan sa Pilipinas!
Ito ang Mangkono (𝘟𝘢𝘯𝘵𝘩𝘰𝘴𝘵𝘦𝘮𝘰𝘯 𝘷𝘦𝘳𝘥𝘶𝘨𝘰𝘯𝘪𝘢𝘯𝘶𝘴), isang endemic evergreen tree ng Pilipinas. Ibig sabihin, dito lamang sa ating bansa ito natural na tumutubo at hindi matatagpuan sa ibang panig ng mundo (naturally growing).

Mayroon itong limitadong habitat tulad ng sa Dinagat Island, Samar, Leyte, Surigao, at Palawan, kaya hindi mo ito basta-basta makikita sa karaniwang kagubatan. Karaniwan itong tumutubo malapit sa dalampasigan at sa tinatawag na ultramafic soil (isang uri ng lupa na mayaman sa mga metal tulad ng nickel, chromium, at copper). Dahil dito, kakaunti lamang ang mga halamang kayang mabuhay sa ganitong kondisyon. Ngunit ang Mangkono ay natatanging nakakaangkop at kayang mabuhay kahit sa lupang mataas ang nickel at copper.

Hindi lamang kahanga-hanga ang Mangkono dahil sa matingkad nitong pulang bulaklak, kundi dahil din sa pambihirang tibay ng kahoy nito. Tinagurian itong “Philippine ironwood” sapagkat napakatigas at napakatibay ng kahoy nito at sinasabing likas itong matibay laban sa anay.

Kaya lang, ang Mangkono ay isa nang endangered species dahil sa labis na pagtotroso at pagkasira ng habitat nito. Kaya mahalagang ito ay ating pangalagaan, paramihin, at isulong ang tamang paraan ng konserbasyon upang mapanatili ang natatanging punong ito para sa susunod na henerasyon.

06/03/2026

Napakaganda talaga ng ating mga native plants. Ito ang bulaklak ng Kamagong (𝘋𝘪𝘰𝘴𝘱𝘺𝘳𝘰𝘴 𝘣𝘭𝘢𝘯𝘤𝘰𝘪) o Mabolo.