25/03/2026
🚨 “Pag-validate sa Project SPLIT… nganong lahi naman ang nagtikad sa yuta kaysa sa naa sa CLOA?”
Back-to-Back Mediation under Project SPLIT | DARMO Cluster III
Usa ka routine validation unta sa Project SPLIT nahimong dako nga discovery sa field sa Barangay Hinaplanan, Claveria, Misamis Oriental.
Sa dihang nag-conduct og field investigation ang Project SPLIT Team sa Cluster III, pinangulohan ni SPLIT Legal Officer Atty. Janila Bajuyo, uban ni Engr. Judy-Amor Lugatiman ug team, usa ka importante nga kamatuoran ang nadiskubre:
👉 Ang nagtikad sa yuta karon, dili na mao ang mga Agrarian Reform Beneficiaries (ARBs) nga naa sa Collective CLOA (Mother CLOA).
Sa dugang nga validation, nasuta nga adunay mga ARBs nga nagprenda sa ilang awarded lands sulod sa 10-year restriction period, ug sa kadugayan, mihunong sa pag-uma ug gibiyaan ang yuta.
Karon, ang mga prendador na ang nag-okupar ug nagtikad sa yuta sulod sa dugayng panahon.
⚖️ Tungod niini, kining mga lihok mahimong abandonment, nga posibleng mosangpot sa:
- Disqualification sa mga ARBs, ug
- Posibleng inclusion sa actual occupants, subay sa due process ug agrarian laws
Tungod sa maong kahimtang, ang DARMO Cluster III mihimo dayon og back-to-back mediation conferences aron matubag ug masulbad ang isyu.
Ang mediation gipangunahan ni MARPO Atty. Laarni Lee, uban ni Atty. Janila Bajuyo ug Engr. Judy-Amor Lugatiman, aron masiguro nga ang tanang partido natabangan, napaminaw, ug nagiyaan sumala sa balaod.
💬 Atol sa mediation, gipatin-aw nga:
- Ang CLOA nga yuta dili ordinaryong propiedad, ug dili kini pwede iprenda o ibalhin sulod sa restriction period
- Ang pagbiya sa yuta ug pag-undang sa pag-uma mahimong abandonment
- Ang ARBs gilauman nga sila mismo ang motikad ug moatiman sa yuta nga gihatag kanila
Gipasabot usab ang tumong sa Project SPLIT (Support to Parcelization of Lands for Individual Titling):
🌱 dili lang para sa individual titles, kundili aron masiguro nga ang yuta maangkon sa tinuod nga nagtikad ug responsable niini.
🤝 Padayon ang DAR sa pagpaningkamot nga masulbad ang mga panagbangi pinaagi sa hustisya, transparency, ug patas nga proseso, alang sa kaayohan sa tinuod nga mag-uuma.
🌾 Ang yuta dili iprenda. Dili biyaan. Alagaan ug ipreserbar para sa umaabot.
