04/11/2025
Nagpahinumdum ang nga angay lang gamiton ang trust fund nga gikuptan sa mga ahensiya sa gobyerno alang sa espisipikong katuyoan sa pagmugna niini.
Sa Desisyon nga gisuwat ni Associate Justice Mario V. Lopez bag-o siya mi-retiro, gipaluyuhan sa Korte Suprema ang pagbawal sa National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) – Regional Office sa paggamit para sa ilang operasyon sa pondo nga alang unta sa mga sosyo-ekonomikong programa sa mga Mamanwa Tribe sa Surigao del Norte, sumala sa Presidential Decree No. 1445 o Government Auditing Code of the Philippines.
Nisulod sa usa ka Memorandum of Agreement (MOA) kaniadtong tuig 2009 ang Taganito Mining Corporation (TMC), Taganito HPAL Nickel Corporation (THPAL), mga Mamanwa Tribe sa Taganito ug Urbiztondo sa Claver, Surigao del Norte (mga Mamanwa Tribe), ug ang NCIP Regional Office No. XIII (NCIP Region XIII). Sakop sa MOA ang pagtukod ug pagpadagan sa usa ka nickel mineral processing plant sa sulod sa yutang kabilin sa mga Mamanwa.
Base sa MOA, mohatag ang THPAL og tabang pinansiyal sa NCIP na gamiton alang sa mga sosyo-ekonomikong proyekto para sa mga lumad kon indigenous peoples (IPs) sa Surigao del Norte. Ideposito ni THPAL ang pondo sa usa ka trust account nga himoon ni NCIP.
Kaniadtong tuig 2012, mipirma ang mga lider sa tribo sa Resolusyon Blg. 14, nga mirekomenda nga gamiton ang tabang pinansiyal sa mga gastos sa operasyon sa NCIP, lakip ang pagkuha og community worker, pagpatawag og mga panagtapok, ug pagpahigayon og pagbansay.
Pero nagpagawas og mga Notice of Disallowance ang Commission on Audit (COA) sa paggamit sa NCIP Region XIII sa pondo gikan sa tabang pinansiyal para sa ilang mga operasyon kaniadtong mga tuig 2013 ug 2014, tungod kay sukwahi kini sa MOA. Miabot sa ₱1,573,227.83 ang kinatibuk-ang Notice of Disallowance.
Sa pagpaluyo sa mga disallowance, miingon ang Korte Suprema nga gikonsiderar nga usa ka trust fund ang tabang pinansiyal, base sa nakasuwat sa MOA. Naggikan ang pondong gigastos sa usa ka trust account nga gimugna alang sa mga sosyo-ekonomikong proyekto para sa kaayohan sa mga lumad sa Surigao del Norte.
Maong paglapas sa balaod ang paggamit sa pondo sa mga gastos sa operasyon sa NCIP Region XIII — sama sa bayad sa abang, pagpalit og mga kahimanan, maintenance, communication, ug mga suplay.
Dugang pa sa Korte Suprema, dili pwedeng gamiton nga basehan ang Resolusyon Blg. 14 isip katarungan sa paggamit sa tabang pinansiyal sa laing katuyoan kay rekomendasyon lang kini sa NCIP En Banc nga angay nilang ikonsiderar.
Basahin ang press release sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=154776.
Basahin ang Desisyon sa https://sc.judiciary.gov.ph/?p=154770.
Sumunod sa Credit Attribution Policy ng SC PIO: https://sc.judiciary.gov.ph/credit-attribution-policy/.
