20/04/2026
ACTUAL AERIAL SURVEY OF PEAT FIRE DAMAGES IN TALACOGON, AGSUR.
SAN NICOLAS, TALACOGON, AGUSAN DEL SUR—Gipahigayon ang usa ka Aerial Survey niiadtong, Sabado, April 18, 2026, aron masuta ang gidak-on sa kadaut nga nahimo sa sunod sunod nga mga Peat Fire Incidents sulod sa Agusan Marsh, ilabina' sa Talacogon Peatland, sugod March 29, 2026 hangtud April 9, 2026.
Ang kalihokan gihimo pinaagi sa panag tambayayong sa 3rd Special Forces (Arrowhead) Battalion, Special Forces Regiment (Airborne) Philippine Army, DENR PENRO AGSUR., ug ni Sir Mike G. Sabacajan, Peatland Conservation Advocate.
Kini nga lakang kabahin sa padayon nga imbestigasyon nga gipangulohan sa Protected Area Management Office – Agusan Marsh Wildlife Sanctuary o PAMO AMWS.
Subay sa inisyal nga imbestigasyon, ang padayon nga pagkadaut sa Talacogon Peatland melambigit sa mga kalihokan sa pipila ka mga lumulupyo sa lugar doul sa Protected Area. Apan sa pagka karon, wala pay nadakpan o direktang napamatud-an nga responsable sa maong panghitabong mga sunog.
Lakip sa mga posibleng hinungdan ang dili sustenableng pagdumala sa umahan og ang pag balik sa guinadili nga pag gamit sa yuta sama sa walay kontrol nga pag palapad sa mga Basakan pinaagi sa "Kaingin", pagbuhat og mga Drainage nga naga gikan sa kasikbit nga mga agricultural nga kalihokan, ug ang pag Pangisda nga naglakip sa pagsunog sa mga sagbot o tanom ibabaw sa danao aron mapadali ang pag pangurente og isda.
Kini nga mga estilo, bisan ginabuhat alang sa panginabuhi, mahimong maka pahuyang sa natural nga kahimtang sa Peatland kung dili kini mapa higayon sa husto ug sustenableng paagi.
Dugang pa, gipakita sa mga Siyentipikong Assessments nga ang Peat Fires usab nga gaka hitabo' tungod sa kombinasyon sa grabe ka taas nga Heat Index og ubos nga Soil Moisture; ubanan sa pag kunhod sa Water Table elawum sa Peatland.
Kini nga mga kondisyon nagpa uga' sa Peat Soil. Ug tungod niini, mas dali gaka sunog ang Peatland Area, bisan sa gagmay nga mga Ignition Sources, sama sa pag labay og sigarilyo, labaw na ang pag buhat sa Kaingin Method sa pag panguma'.
Busa, sama sa naandan, gipa himangnoan ang tanan komunidad nga nagpuyo duol sa Talacogon Peatland nga likayan ang bisan unsang kalihokan nga mahimong hinungdan sa dakong Peat Fire; sama sa pagsunog sa mga uga nga sagbot, basura ug uban pa.
Gi awhag esab ang publiko nga mag Report dayon sa lokal nga mga awtoridad kung adunay makita nga A*o' o Kalayo' aron malikayan ang pagkadamay sa sunog ang mga Privadong Kabtangan og Kabalayan kasikbit sa Protected Areas.
Gi dasig esab ang katawhan sa lungsod og Probinsiya sa pag palig-on sa Community Vigilance ug aktibong pag pakabana' sa mga Programa sa Konserbasyon.
Ang Peatland o “Huyong-huyong” usa' ka halangdun og importante nga Ekosistema nga nagsilbe isip dakong storage o imbakan sa Carbon, nagtabang sa pag-Regulate sa Klima, talagsaong Puy-anan sa nagkalain-laing klase sa tanom ug hayop og labi na', sa pag kontrolar sa tinuig og kuyaw nga dagkong Baha' sa katibuk-ang probinsya sa Agusan del Sur og Agusan del Norte.
Para sa dugang impormasyon, palihug kontaka ang: Protected Area Management Office – Agusan Marsh Wildlife Sanctuary (PAMO-AMWS) gamit ang Hotline No: ☎️⚠️🔥 0930-804-4113.