29/08/2026
चितवनमा बाढीका कारण ठूलो संख्यामा शव व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। चिस्यान भण्डारण र पर्याप्त शव झोला तत्काल उपलब्ध नभए WHO को मार्गदर्शनअनुसार अस्थायी दफनको व्यवस्थित विकल्प अपनाउन सकिन्छ।
सबैभन्दा पहिले प्रत्येक शवलाई छुट्टै पहिचान नम्बर दिई फोटो, कपडा, गहना, विशेष शारीरिक चिन्ह, भेटिएको स्थान र समय अभिलेख गरिनुपर्छ। सम्भव भए फिङ्गरप्रिन्ट तथा DNA नमुना पनि सुरक्षित राखिनुपर्छ। शव र व्यक्तिगत सामानमा एउटै नम्बर प्रयोग गरिनुपर्छ।
दफनस्थल बाढीबाट सुरक्षित, उच्च स्थानमा र नदी, खोल्सा, इनार तथा खानेपानीका स्रोतबाट पर्याप्त टाढा छनोट गर्न सुझाव दिन सकिन्छ। पुनः बाढी आएर शव नबगाओस् भनेर उचित drainage, घेराबार र सुरक्षा व्यवस्था आवश्यक हुन्छ।
सबै शवलाई एउटै अव्यवस्थित सामूहिक खाल्डोमा नराखी Section–Row–Position अनुसार छुट्टाछुट्टै स्थान निर्धारण गरी नक्सा, GPS र डिजिटल अभिलेख राखिनुपर्छ। प्रत्येक स्थानमा टिकाउ, वाटरप्रुफ पहिचान चिन्ह राखिनुपर्छ, ताकि भविष्यमा परिवारले आफन्त पहिचान गर्न वा आवश्यक परे शव निकाल्न सकियोस्।
यसरी तत्कालको गन्ध तथा व्यवस्थापनको समस्या समाधानसँगै मानवीय सम्मान, परिवारको पहिचानको अधिकार, forensic evidence र जनस्वास्थ्य, चारै पक्ष सुरक्षित गर्न सकिन्छ।
https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/emergencies-management-of-dead-bodies
https://www.who.int/docs/default-source/documents/publications/management-of-dead-bodies-after-disasters.pdf?utm_source=chatgpt.com
https://www.who.int/publications/m/item/risks-posed-by-dead-bodies-after-disasters
Publications of the World Health Organization