13/11/2025
नेपालमा सरकारी कर्मचारीलाई “जनताको सेवक” भनिन्छ, तर व्यवहारमा धेरैजसो कर्मचारीहरू जनताको सेवक होइन, जनताको शोषक बनेका छन्। राज्यले तलब, पद र शक्ति दिएको छ सेवा गर्नका लागि, तर धेरैले त्यसैलाई कमाउने, घुस खाने र पहुँच बेच्ने माध्यम बनाएका छन्। यसको परिणाम आज सबै नेपाली नागरिकले दैनिक जीवनमा भोगिरहेका छन् । अन्याय, ढिलासुस्ती, कुशासन र भ्रष्टाचार।
नेपालको प्रशासनिक संरचना आज सेवा होइन, सञ्जाल बनेको छ। सानो कागजमा हस्ताक्षर गराउन पनि “फाइल चलाउन” भन्दै पैसा मागिन्छ। नागरिकता, पासपोर्ट, जग्गा दर्ता, लाइसेन्स जहाँ गए पनि घुस नदिई काम गर्न गाह्रो छ। जनता बिहानदेखि बेलुकीसम्म ढोका ढकढकाउँछन्, तर कर्मचारीहरू आफन्त, दलका कार्यकर्ता र पहुँचवालाको काम पहिले गर्छन्। सामान्य जनताको कुरा सुन्ने कोही हुँदैन।
भ्रष्टाचारले नेपाललाई भित्रैदेखि खोक्रो बनाइदिएको छ। सरकारी कार्यालयहरूमा कमिसन र चिया–पानी बिना काम अघि बढ्दैन। ठूला ठेक्का र परियोजनामा करोडौँको रकम बाँडफाँड हुन्छ, विकास योजनाहरू कागजमा मात्र पूरा देखाइन्छन्। नतिजा सडक अधुरो, विद्यालय र अस्पताल बिना सुविधा, र देश विकासभन्दा बढी ऋणमा डुबेको छ । कर्मचारीहरु पार्टीको नाममा संगठित भएर एकधिकार अड्डा जमाएर बसिरहेको छ अबकास पछि पनि राजनैतिक दलको आडभरोसामा बिभिन्न नियुक्तिहरुमा पदस्थापन भएको छ । यातयात, मालपोत,भन्सार, प्रशासन, विभिन्न विभागहरुमा दैनिक करोडौ रकम घुसको रुपमा लिनदिन गरेको छ । कतिपय सेवाग्रहीले भिडीयो फोटो सहितको प्रमाण पेश गर्दा पनि कारवाही गर्ने छाड् कुनै निकायको देखिदैन् । कारवाही गरे जस्तो गर्ने अख्तियारमा मिलोमतो, सरकारी वकिलको कार्यलयमा मिलोमतो , अदालतमा मिलोमतो गरे पछि जस्तै भ्रष्टचारीहरु पनि खुलेआम समाजमा ध्वास दिईरहेको छ ।
न्याय र समानताको कुरा गर्ने सरकारी तन्त्र नै राजनीतिक दबाब, पहुँच र पैसाको खेलमा फँसेको छ। कतिपय कर्मचारीहरूले दलका नेताको आदेशमा गलत निर्णय गर्छन्, जसले कानुनी प्रणालीमाथि नै प्रश्न उठाउँछ। गरीब र सचेत नभएका नागरिक न्यायको ढोका ढकढकाउँदै थाक्छन्, तर धनी र पहुँचवाला सजिलै छुट्छन्।
अनैतिकता र गैरजिम्मेवारीको चरम रुप देख्न सकिन्छ — कार्यालयमा ढिलासुस्ती, जनतालाई अपमान, घमण्डपूर्ण व्यवहार, र आफ्नो पदको दुरुपयोग। कतिपयले सेवाग्राहीलाई झुक्याएर पैसा खान्छन्, राहत वा अनुदान आफन्तमा बाँड्छन्, र नागरिकको दुखमा रमाउँछन्।
यसले गर्दा जनताको राज्यप्रतिको विश्वास समाप्त हुँदै गएको छ। युवा विदेश पलायन भइरहेका छन्, किनकि देशमा ईमानदार श्रमको सम्मान छैन। जनता राज्यबाट डराउँछन्, भरोसा गर्दैनन्। देशको विकास रोकिएको छ, र शासनप्रति वितृष्णा फैलिएको छ।
अब समय आएको छ ।
नेपालमा सरकारी सेवाको परिभाषा फेरि लेख्ने।
सरकारी कर्मचारीले बुझ्नुपर्छ कि पद, शक्ति र कुर्सी जनताले दिएको हो, त्यसको अर्थ सेवा हो, शासन होइन।हरेक कर्मचारीको निगरानी सम्पति छानबिन कारबाही गर्न जरुरी देखिन्छ । यि सबै कुनै न कुनै पार्टीको आडभरोसामा यिनीहरुले लुट मच्चाई रहेको छ । ईन्जिनियर, सडक विभागको डिजी , भन्सारको डिजी , मालपोतको डिजी , प्रशासन प्रमुख लगाएतको सम्पति छानविन गरिनु पर्दछ । त्यसको लागी जनता नै अग्रसर भएर अगाडी बढ्नु जरुरी छ । कार्य सम्पादनको आधारमा कर्मचारीहरु हेरफेर कारबाही र पुन न्युक्ति गरिनु पर्दछ । कार्य सम्पादन कमजोर भएको कर्मचारीलाई तुरुन्त निष्काशन गर्ने नियम वनाउनु पर्ने देखिन्छ ।
यदि राज्यले ईमानदार कर्मचारीलाई सम्मान र भ्रष्टलाई कठोर सजाय दिन सक्यो भने मात्र देशमा सुशासन, पारदर्शिता र न्यायपूर्ण शासन सम्भव हुनेछ।
नत्र भने, नेपालमा विकासका नाराहरू कागजमा मात्र रहिरहनेछन्, जनता पीडित र देश निराश रहिरहनेछ।
