02/09/2026
चार दिनको जिम्मेवारी, अब जीवनभरको पर्खाइ
आज चार वर्षकी कृष्टिनाको घरभरि मान्छे झुम्मिएका छन् । घरको भुइँतलाको एउटा कोठामा उनकी हजुरआमा जुनामाया पण्डित घरी बेहोस हुने, घरी सम्हालिने गरिरहेकी छिन् । होसमा आएका बेला उनी चिच्याउँछिन्, “ए राजा, मलाई रानी बनाएर राखेका थियौ । अहिले कहाँ गयौ ?”
कृष्टिनालाई आफ्नो घरमा के भइरहेको छ भन्ने जिज्ञासा त हुँदो हो मनमनै तर, उनका कलिला मनले त्यति बुझ्न भ्याएको छैन । उनलाई त आफ्नो घरभरि मान्छे आएकामा ठिकै लागेको छ । किनकि, कृष्टिनालाई काखमा राख्ने र बोक्ने मान्छेको कमी छैन त्यहाँ ।
काखमा लिने मान्छे जतिसुकै किन भए पनि मानिसले आफ्नो आमा सम्झन्छिन् र आफ्ना बाबालाई पनि । कृष्टिना त झनै सानी बालिका । एक छिन, एक छिन खेलेपछि हजुरआमा अनि काखमा लिनेहरूलाई सोधिरहन्छिन्, “मेरो ममी बाबा कहिले आउँछ ?”
अबोध ती बालिकाको यति गह्रुङ्गो प्रश्नको उत्तर न त जुनामायासँग छ, न त्यहाँ जम्मा भएका उनका छरछिमेकीसँग । कृष्टिनाले हरेक पटक आफ्नो आमा, बाबा खोज्दा जुनामायालाई भविष्यको डरलाग्दो बास्तविकताले घोचिरहेको छ ।
बुढेसकालमा एक्लै कलिला नाता, नातिनीलाई कसरी हुर्काउने, बढाउने ? कृष्टिनामाथिको नौ वर्षका नाति कृष्टल पण्डित पनि जुनामायाको साथैमा छ । जेठो कृष्टल बहिनीजस्तो बेखबर छैनन् । चितवनमा बस्ने अंकलका छोरीहरूलाई म्यासेज गर्छन् रे उनले, “मेरो ममी, बाबालाई के भा’ छ ? आमा किन रोएको ?” भनेर ।
“कसैको मोबाइल भेट्नै हुन्न, मेरो छोरीहरूलाई म्यासेज गर्ने रहेछ”, छिमेकी नर्मदा देवकोटाले भनिन्, “बाबु बुझ्ने भइसक्यो, मोबाइलमा आको बाढीको भिडियोहरू हेर्दो हो । सुरमा कुरा गर्दैन । आउँछ, केही हुन्न मात्र भन्छ । घरमा बस्दैन ।” घरको भिडभाडले उसको मन बिच्किँदो हो ।
सामाजिक सञ्जालमा यत्रतत्र आएका भिडियोहरूले आफ्नो मान्छेको पर्खाइमा बसेका कृष्टल र जुनामायाको घाउमाथि नुन भएजस्तै भएको छ । बुधबार भोटेकोशीमा आएको बाढीमा परेर गोसाईंकुण्ड तीर्थयात्रामा गएका पालुङ्टार नगरपालिका-५ ठाँटीपोखरीका जुनामायाका छोरा केदार पण्डित र बुहारी सरिता अधिकारी सम्पर्कविहीन छन् । उनीहरूसँगै ठाँटीपोखरीबाट तीर्थ गएका ३६ जनामध्ये छ जना सकुशल छन् । २९ जनाको अवस्था अज्ञात छ । एक जनाको शव चितवनमा फेला परेको छ ।
पालुङटार नगरपालिका-५ ठाँटीपोखरीस्थित चारकुनेका केदार र सरिता दुवैजना सरकारी विद्यालयका शिक्षक हुन् । उनीहरू बुधबार बिहान ४:३० बजेतिर गाउँलेहरूको साथमा गोसाईंकुण्ड तीर्थका लागि घरबाट हिँडेका थिए । जुनामायाले नै छोराबुहारीलाई यात्रामा चाहिने सबै सरसामान जुटाएर पठाएकी थिइन् । आफू त्यति हिँड्न नसक्ने भएर चार दिनका लागि घर र नाति, नातिनीको जिम्मा लिएकी थिइन् उनले । छोरा बुहारीबाट लिएको त्यो चार दिनको जिम्मेवारी अब जुनामायाको सधैँ, सधैँको जिम्मेवारी बनेको छ ।
साढे दुई वर्षअघि मात्र श्रीमान् गुमाएकी थिइन् जुनामायाले । तीर्थ गएका छोराबुहारी पनि अब फर्कन्नन् रे भन्ने हल्ला चलेको छ, गाउँमा । बुढेसकालको एक्लो ज्यान, अरुमा आश्रित हुनुपर्ने बेला कलिला बालबालिका कसरी हुर्काउने भन्ने चिन्ताको सागर भोटेकोसीझैँ फुटेको छ, उनीमाथि ।
“नरो बाबु, नरो । यी कलिला बालबच्चालाई हुर्काइदे अब”, जुनामायाको चित्कारपछि उनकी सखी नर्मदा देवकोटाले भनिन् । नर्मदा पनि कम पीडामा छैनन् । बाढीले उनकी काइली बुहारी दुर्गादेवीलाई पनि बेपत्ता बनाएको छ ।
गाउँका प्राय: सबै घरमा यस्तै-यस्तै पीडाले ठाँटीपोखरी यतिबेला शोकाकुल छ । स्थानीय लक्ष्मण गिरीका अनुसार माझटार टोलबाट बाढीमा मान्छे नपरेको एउटै घर छैन । कसको घरबाट कति मान्छे परे र कसको घरको अवस्था कस्तो भन्ने आधारमा उनीहरूले को बढी दुःखी भन्ने मापन गर्नुपरेको छ । सोही आधारमा बढी दुःखीको घरमा कम दुःखीहरू गएर सहानुभूति दिँदै छन् । एक अर्कालाई सम्झाउँदै छन् ।
घरघरमा शोकमा डुबेकाहरूलाई सम्हाल्न, सहानुभूति दिन कम शोकाकुल महिलाहरूको लर्को देखिन्छ । गाउँलेहरू कहाँ बेपत्ता भए, जिउँदा वा मृतावस्थामा कहाँ भेटिएला भन्ने दौडधुपमा पुरुषहरू छन् । शोकाकुल पालुङटारवासी चोक चौतारामा भेला हुने, अब कसरी पीडा सम्हाल्ने, कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने योजना बुन्दैछन् ।
गत भदौ १० गते करिब ८:५० बजे नुवाकोटको लेन्देखोला आसपासबाट बाढीमा बेपत्ता भएको ग२ख ११५२ नम्बरको बस र त्यसमा सवार सो ३६ जना यात्रुमध्ये छ यात्रु हाम्फालेर ज्यान बचाएका पालुङटार नगरपालिकाले जनाएको छ ।
सो बसमा सवार सागर देवकोटा, राममाया देवकोटा, पद्मकुमारी देवकोटा, तारा रानाभाट, रामहरि देवकोटा, सुजाता कौडाल, दुर्गादेवी देवकोटा, सपना देवकोटा, कृष्णकला सपना, मायादेवी देवकोटा, नानुमाया थापा, दुर्गा देवकोटा, चिनीमाया खत्री, शारदा देवकोटा, मुक्ति अम्गाई, मीठुमाया अम्गाईँ, घनश्याम देवकोटा, सम्झना देवकोटा, मायादेवी खड्का, सुस्मा न्यौपाने, केदार पण्डित, सरिता अधिकारी पण्डित, मधुमाया पण्डित, कमला पण्डित, दिलबहादुर खत्री, मुरारी खत्री, सुमी कुमाल, सुस्मिता कुँवर र गोमा पपने आजसम्म सम्पर्कविहीन रहेका पालुङ्टार नगरपालिकाले सार्वजनिक सूचना जारी गरी जनाएको छ । कमला देवकोटाको शव भने बिहीबार चितवनको देवघाट क्षेत्रमा फेला परेको पालिकाको भनाइ छ ।
