16/03/2026
Gedupeerden en de lokale partijen GBT en VOV-Ommen slaan de handen in één en werken in campagnetijd gewoon door om aandacht te vragen voor de problemen in de Hammerflier
DEN HAM/OMMEN – De schadeafhandeling in Hammerflier gaat tergend langzaam. Negen maanden na de vorige update, komt AdviesCommissie Schade grondwater (ACSG) met een nieuw ‘voortgangsbericht’. Daarin staat: “De planning voor het resterende onderzoek (gebouwschades binnen het schadegebied) is op dit moment moeilijk in te schatten. Een precieze datum is daarom nog niet te geven”. Een deel van de schademeldingen is nog niet eens aan de b***t.
Scheuren in muren en verzakkingen door water(management). Daaraan gekoppeld een jarenlange strijd tegen overheden om de schade erkend en vergoed te krijgen. Nee, het gaat niet over de problemen rond Kanaal Almelo-De Haandrik. Het gaat om de waterwinning in Hammerflier. Vitens haalt nu 1,6 miljoen kuub water per jaar uit te grond en wil dat eventueel verhogen naar vijf miljoen vanwege een hogere vraag. Voor de zomer wordt een besluit over die hoeveelheden verwacht. Het waterwingebied ligt in de gemeenten Ommen en Twenterand.
Droog
Tientallen bewoners claimen schade door de huidige waterwinning en/of bronbemaling van de reinwaterkelder. Die claims belanden bij ACSG, die in het leven is geroepen door provincies. “De commissie onderzoekt namens de provincies de schade en brengt hierover een onafhankelijk advies uit”, aldus de website van ACSG. Een van de bewoners rond de productielocatie (cq het pompstation) is Hanneke Bloemdal. Ze woont al meer dan een halve eeuw in het gebied en heeft de gevolgen van de waterwinning (sinds de jaren negentig) gemerkt. Ze maakt de vergelijking dat vroeger mensen laarzen nodig waren om in Hammerflier te lopen. Nu zijn sandalen voldoende, want de grond is droog. “Vroeger zaten hier weidevogels. Dat is niet meer zo. Er zijn kunstmatige vijvers aangelegd, maar dat is een doekje voor het bloeden.” Waterwinning heeft gevolgen voor het grondwaterpeil, stond al kort na de start in de jaren negentig genoemd in rapporten.
Bloemendal is een van de bewoners die al jaren bezig is om de huidige schade aan woningen en land vergoed te krijgen. Het is een ongelijke strijd, want aan de andere kant van de tafel zit een team van waterschap, provincie en Vitens. “Het is een teken aan de wand dat van dat team er bijna niemand meer werkt, die er een jaar of vijf/zes geleden ook bij was. Er zit steeds een andere ploeg.” Bloemendaal kan de cijfers en geb***tenissen bijna opdreunen. Zo vaak heeft ze het verhaal verteld. Voor wie de situatie ter plekke niet kent: ze maakt een vergelijking met woningen, die in Groningen zijn getroffen door aardbevingen door gaswinning. Panden met zichtbare en diepe scheuren. En net als in Groningen wordt de oorzaak in bodemdaling gezocht.
Arie Slob
De jarenlange schadeafhandeling en erkenning sleept zich voort voor bewoners, die elke dag de gevolgen van verzakkingen zien en merken. Zij leven nog steeds in onzekerheid en met het doemscenario dat de waterproductie zal stijgen. Het gaat de bewoners niet alleen om de huidige schade, maar ook vervolgschades als de grond verder zakt. De bodem blijft werken. Ook als de waterwinning op 1,6 miljoen kuub zou blijven. Bij verhoging van de waterwinning zeggen de overheden dat er twee opties zijn: welke maatregelen op voorhand kunnen worden genomen om schade te beperken of schadevergoeding achteraf. Bloemendal heeft inmiddels één ding geleerd: elke afspraak moet op papier staan. Eigenlijk heeft ze ook een wens. Dat is dat een bestuurlijk kopstuk als Arie Slob zich met de zaak gaat bezighouden, die net als bij de problemen rond Kanaal Almelo-De Haandrik de schadeafhandeling in een stroomversnelling brengt.
Van links naar rechts: Jelte de Jong (VOV), Hanneke Bloemendal en Marcus Elzinga (GBT). eigen foto
Lokale partijen VOV (Ommen) en GBT (Twenterand) vragen al langer aandacht voor het leed en de onzekerheid bij de bewoners. De lokale partijen hadden in het verleden inniger contact, maar na het overlijden van VOV-voorman Gerrit de Jonge stond dat op een lager pitje. Hammerflier zorgt voor een hernieuwde samenwerking. “Wat wij kunnen doen? Wij moeten een signaal afgeven aan de provincie dat er een zorgplicht voor onze inwoners is. Wij hebben diverse instrumenten om dat te doen. We staan sterker als wij dat vanuit twee gemeenten doen”, zegt Jelte de Jong (VOV). Marcus Elzinga (GBT) heeft met de strijd om erkenning van de schades rond Kanaal Almelo-De Haandrik ervaring dat een lokale partij dit op de provinciale agenda kan krijgen. “Ik wil voor mensen opkomen als hen onrecht wordt aangedaan. Daarom ben ik de politiek ingegaan.” De beslissing over toekomstige waterwinning wordt op provinciaal niveau genomen, maar bij omgevingsplannen en vergunningen komen gemeenten aan bod.
Welke niet
De huidige werkzaamheden van ACSG lijken eerst gericht op uitsluiting. Door de jaren heen zijn er diverse metingen verricht. Zo was er de afgelopen jaren een onderzoek naar zettingsgevoelige bodemlagen onder de woningen. De eigenaren van panden waar geen samendrukbare lagen zijn aangetroffen, hebben inmiddels een ACSG-advies ontvangen. “Hier kan de winning geen gebouwschade hebben veroorzaakt”, is de conclusie.
Daarna is via een “verbeterd grondwatermodel gekeken waar zich de 5 centimeter verlagingscontour bevindt. Dit is de grens van het schadegebied. Buiten deze grens kan geen gebouwschade door de verlaging als gevolg van de winning zijn ontstaan. De schade aan deze panden kan niet zijn veroorzaakt door de winning Hammerflier, omdat de verlagingen van de grondwaterstanden hier te klein zijn om (zettings-)schade te kunnen veroorzaken.” Binnen het schadegebied blijven dan 32 adressen over. Daarvoor worden “zettingsberekeningen uitgevoerd en in samenhang met de waargenomen schades beoordeeld. Daarmee wordt per woning bepaald of de verlaging van de grondwaterstand tot een zetting heeft kunnen leiden met schade als gevolg”. ACSG waarschuwt dat dan ook kan blijken dat verbouwingen of achterstallig onderhoud een oorzaak van schade zijn. Over immateriële schade wordt met geen woord gesproken.
Wachten
ACSG kijkt nu alleen naar claims van voor oktober 2024. “Als deze individuele onderzoeken allemaal zijn afgerond, zal de ACSG aan deze melders een ontwerpadvies sturen. De meldingen die vanaf oktober 2024 zijn ontvangen, zullen hierna worden aangepakt.” Het ‘voortgangsbericht’ sluit af met de woorden: “Van tijd tot tijd zult u op de hoogte worden gehouden van de voortgang van het onderzoek.”
Tekst en foto: Wim de Jonge - RTV4 Twenterand - Delta TV
