19/05/2026
Een dwarslaesie verandert je leven in รฉรฉn klap. Zonder waarschuwing. Zonder voorbereiding. Wat volgt is een intensief klinisch traject, waarin alles draait om herstel: leren omgaan met je lichaam, opnieuw functioneren, en stap voor stap bouwen aan een nieuw dagelijks leven. Maar wat er daarna komt โ het leven buiten de kliniek โ blijkt voor veel mensen minstens zo uitdagend. En dat verdient aandacht, vindt Paul Boeren, voorzitter externe zaken bij Dwarslaesie Organisatie Nederland.
๐๐ฒ ๐ถ๐ท๐๐ฏ๐ฒ๐ฟ๐ด ๐ผ๐ป๐ฑ๐ฒ๐ฟ ๐ฑ๐ฒ ๐ฟ๐ผ๐น๐๐๐ผ๐ฒ๐น
Het beeld van iemand in een rolstoel is herkenbaar en zichtbaar. Maar dat is slechts het topje van de ijsberg. โHet grootste probleem is niet dat je niet meer kunt lopen,โ vertelt Paul Boeren. โWat mensen het meest belemmert, zit onder de oppervlakte. Denk aan pijn, blaas- en darmproblemen, vermoeidheid, seksualiteit. Dat zie je niet, maar het bepaalt wel je hele dagelijks functioneren.โ
De klinische revalidatie is in Nederland goed georganiseerd en van hoge kwaliteit, vindt Boeren. Deze richt zich vooral op de medische en functionele aspecten van de revalidatie. โIn de kliniek leer je hoe je functioneert in een aangepaste omgeving,โ legt hij uit. โMaar je leert niet hoe je weer gaat werken, reizen, uitgaat of op vakantie gaat. Dat moet je zelf uitvinden. En daar gaat het vaak mis.โ
๐๐ฒ๐ โ๐๐๐ฎ๐ฟ๐๐ฒ ๐ด๐ฎ๐โ ๐ป๐ฎ ๐ฟ๐ฒ๐๐ฎ๐น๐ถ๐ฑ๐ฎ๐๐ถ๐ฒ
Veel mensen komen na hun klinische revalidatie terecht in wat vaak het โzwarte gatโ wordt genoemd. De veilige omgeving, de structuur en de begeleiding vallen weg. Mensen moeten het zelf gaan doen en dat blijkt voor velen een hele grote uitdaging. Volgens Boeren is de groep van mensen die een dwarslaesie oplopen grofweg te verdelen in drie groepen:
โข 20% redt zich relatief zelfstandig
โข 60% wil wel, maar weet niet hoe
โข 20% blijft langdurig vastlopen
Voor die grote middengroep ontbreekt vaak de juiste ondersteuning. โDie mensen zijn gemotiveerd, maar lopen vast in praktische vragen. Hoe ga je met het openbaar vervoer? Hoe regel je werk? Hoe ga je weer naar een cafรฉ of theater? Dat leer je nergens.โ Het gevolg: mensen blijven thuis, raken geรฏsoleerd en doen soms jarenlang nauwelijks mee in de maatschappij. Gemiddeld duurt het vijf tot zeven jaar voordat iemand weer enigszins โop de ritโ is.
๐๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐ป ๐ฑ๐ผ๐ผ๐ฟ ๐๐ฒ ๐ฑ๐ผ๐ฒ๐ป โ ๐บ๐ฎ๐ฎ๐ฟ ๐ป๐ถ๐ฒ๐ ๐ฎ๐น๐น๐ฒ๐ฒ๐ป
Wat volgens Boeren cruciaal is, is leren door ervaring. Niet uit boeken, maar in de praktijk โ met begeleiding. โJe leert zwemmen ook niet door erover te lezen. Je moet het water in. En je hebt iemand nodig die je helpt, die het voordoet en die vertrouwen geeft.โ In de directe omgeving zijn meestal geen mensen met een dwarslaesie en dezelfde ervaring. Daardoor blijft de drempel om dingen te proberen hoog. Sociaal maatschappelijke revalidatieprogrammaโs kunnen hier het verschil maken. In zulke trajecten oefenen deelnemers in realistische situaties: reizen, uitgaan, zelfstandig functioneren. Ze leren van elkaar รฉn van ervaringsdeskundigen.
๐๐ป๐ฐ๐น๐๐๐ถ๐ฒ๐ฝ๐ฎ๐ฐ๐ ๐ฆ๐ผ๐ฐ๐ถ๐ฎ๐ฎ๐น ๐ฅ๐ฒ๐๐ฎ๐น๐ถ๐ฑ๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐ป
Dwarslaesie Organisatie Nederland is รฉรฉn van de partners van het Inclusiepact Sociaal Revalideren. Binnen dit Inclusiepact wordt het sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma Sneller Onbeperkt Meedoen aangeboden. Boeren heeft enkele dagen met het programma meegelopen, dat deze keer speciaal gericht was op jonge mensen met een dwarslaesie. โWat we zien is dat mensen enorme stappen maken. Sommigen gaan er voor het eerst in jaren weer op uit. Of zelfs voor het eerst sinds hun dwarslaesie naar een kroeg.โ
๐ฆ๐๐๐๐ฒ๐ฒ๐บ๐๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐น๐ฑ ๐๐น๐๐ถ๐ ๐ป๐ถ๐ฒ๐ ๐ด๐ผ๐ฒ๐ฑ ๐ฎ๐ฎ๐ป
Wat weer mee kunnen doen betekent, is voor iedereen anders. โVoor de รฉรฉn is dat weer kunnen sporten, voor de ander creatief bezig zijn of weer werken. Het gaat erom wat voor jรณu belangrijk is.โ Het huidige systeem werk daarin niet mee. Dat is ingericht op voorzieningen en regels, niet op individuele behoeften. โDe systeemwereld sluit niet goed aan op de leefwereld van mensen. Alles is versnipperd. Voor een rolstoel ga je naar de ene instantie, voor vervoer naar een andere. Dat maakt het ingewikkeld.โ
๐ข๐ป๐ฏ๐ฒ๐ธ๐ฒ๐ป๐ฑ ๐บ๐ฎ๐ฎ๐ธ๐ ๐ผ๐ป๐ฏ๐ฒ๐บ๐ถ๐ป๐ฑ
Hoewel sociaal maatschappelijke revalidatieprogrammaโs aantoonbaar werken, zijn ze nog weinig bekend โ zowel bij verwijzers, zoals professionals en gemeenten, als bij de mensen zelf. Daardoor krijgen maar weinig mensen de kans om met een sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma mee te doen. En dat is een probleem, want juist gemeenten spelen een belangrijke rol in de financiering via de Wmo. โHet is geen onwil,โ benadrukt Boeren. โHet is onbekendheid. Met de complexiteit van een dwarslaesie รฉn met het bestaan van dit soort programmaโs. Daarnaast is het voor mensen zelf lastig om hulp te vragen voor iets wat ze nog niet kennen.โ
๐ช๐ฎ๐ ๐ถ๐ ๐ฒ๐ฟ ๐ป๐ผ๐ฑ๐ถ๐ด?
Om meer mensen een sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma te laten volgen moeten er volgens Boeren drie dingen gebeuren:
โข Beschikbaarheid van passende programmaโs: Er moeten voldoende sociaal maatschappelijke revalidatietrajecten zijn, specifiek gericht op mensen met een dwarslaesie.
โข Betere signalering en doorverwijzing: Zorgprofessionals moeten herkennen wanneer iemand vastloopt en actief doorverwijzen.
โข Ondersteuning richting gemeenten: Mensen moeten geholpen worden bij het aanvragen van financiering, bijvoorbeeld met aanbevelingsbrieven en begeleiding.
โJe kunt niet verwachten dat iemand dit allemaal zelf regelt. Die heeft net een levensveranderende gebeurtenis meegemaaktโ, vindt Boeren.
๐๐น๐ฒ๐ถ๐ป๐ฒ ๐๐๐ฎ๐ฝ๐ฝ๐ฒ๐ป, ๐ด๐ฟ๐ผ๐ผ๐ ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ฐ๐ต๐ถ๐น
De ambitie van Boeren is duidelijk: voorkomen dat mensen jarenlang vastzitten in het โzwarte gatโ. Hij vindt dat de aanpak realistisch moet blijven. โWe moeten groot denken, maar klein beginnen. Niet meteen het hele systeem veranderen, maar starten met een gerichte groep en laten zien dat het werkt.โ Door successen zichtbaar te maken, neemt de bekendheid toe en ontstaat draagvlak bij zorginstellingen, gemeenten en beleidsmakers.
๐๐ฒ๐ป ๐ฝ๐ฒ๐ฟ๐๐ผ๐ผ๐ป๐น๐ถ๐ท๐ธ๐ฒ ๐ฑ๐ฟ๐ถ๐ท๐ณ๐๐ฒ๐ฒ๐ฟ
Voor Paul Boeren is dit onderwerp meer dan werk. Hij liep zelf in 2009 een dwarslaesie op na een auto-ongeluk en ziet van dichtbij waar het systeem tekortschiet. โIk hoor verhalen van jongeren die jarenlang niet meedoen. Dat raakt me. Dat moet anders kunnen. Het gaat niet alleen om overleven na een dwarslaesie. Het gaat om weer meedoen. En daar hebben mensen hulp bij nodig โ op het juiste moment, op de juiste manier.โ
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Stichting Handicap NL Revalideren is Leren
๐๐ฐ๐ต๐ฐ๐จ๐ณ๐ข๐ง๐ช๐ฆ: ๐๐ฏ๐จ๐ฆ ๐๐ฐ๐ฏ๐ฅ๐ฆ๐ฃ๐ณ๐ช๐ฏ๐ฌ