Regionaal Archief Rivierenland

Regionaal Archief Rivierenland Regionaal Archief Rivierenland verzamelt en beheert de geschiedenis van Rivierenland

💼 Nieuw project op komst: Evacués in beeldTijdens de Tweede Wereldoorlog moesten duizenden inwoners van het Rivierengebi...
28/05/2026

💼 Nieuw project op komst: Evacués in beeld

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moesten duizenden inwoners van het Rivierengebied hun huis verlaten. Dorpen liepen leeg, gezinnen trokken noodgedwongen naar veiliger plekken – soms maar voor weken, soms voor maanden.

In ons archief zijn nog honderden evacuatiekaarten bewaard, met namen, adressen en bijzondere verhalen van mensen op de vlucht. Deze kaarten laten zien waar gezinnen tijdelijk onderdak vonden – informatie die in andere bronnen vaak ontbreekt.

🧳 Daarom starten we op 1 september 2026 een nieuw Vele Handen-project: Evacués in beeld. Daar kan iedereen die dat wil de kaarten indexeren, zodat ze straks gemakkelijk op personen en plaatsen te doorzoeken zijn. Houd onze socials in de gaten voor meer info!

📜 Steeds meer geschiedenis om te ontdekken. Waar begin jij?

📜 Meer dan 200 jaar notarissen in AmmerzodenWist je dat het notariaat in Ammerzoden al teruggaat tot 1813? In dat jaar w...
19/05/2026

📜 Meer dan 200 jaar notarissen in Ammerzoden

Wist je dat het notariaat in Ammerzoden al teruggaat tot 1813? In dat jaar werd Hendrik van Dieden benoemd tot eerste notaris. Daarmee behoort Ammerzoden tot één van de oudste notariaten van Nederland.

Wat dit verhaal extra bijzonder maakt? De eerste 124 jaar bleef het notariaat in handen van mensen met familiebanden. Niet van vader op zoon, maar via schoonzonen en neven. Een soort juridische estafette, waarbij het stokje steeds binnen de familie werd doorgegeven. 🏃‍♂️

Zo werd Van Dieden opgevolgd door schoonzoon Philip Christiaan van der Pant. Daarna nam Antonie Hoeflake – die óók met een dochter van Van Dieden trouwde – het over. Gevolgd door neef Hendrik Cornelis de Jongh. Hij was een invloedrijke notaris met een indrukwekkende lijst nevenfuncties, waaronder die van dijkgraaf en medeoprichter van de Unie van Waterschappen.

Pas in 1937 kwam er voor het eerst een notaris zonder familieband: G.E. Landweer.

👀 En dat is allemaal terug te vinden In onze notariële archieven. In de vorm van sierlijke handschriften en persoonlijke verzoeken aan de koning(in), unieke zegels en boeken vol aktes. Soms netjes geschreven, soms… tja, in wat onze vrijwilligers liefkozend ‘kriebelschrift’ noemen.

Afbeeldingen:
3500-4-621 Hendrik van Dieden (1765-1856), notaris 1813-1839
3500-4-622 Philip Christiaan van der Pant (1800-1880), notaris 1839-1875
3500-4-623 Antonie Hoeflake (1837-1929), notaris 1875-1911
3500-4-624 Hendrik Cornelis de Jongh (1873-1937), notaris 1911-1937
3500-21-191 G.E. Landweer, notaris 1937-1971
Een stapel notariële akten
Een zegel van notaris de Jongh

📖 Een stadsrekening vol verhalen“De Stadsrekeningen van Culemborg lezen als een geschiedenisboek,” vertellen vrijwillige...
14/05/2026

📖 Een stadsrekening vol verhalen

“De Stadsrekeningen van Culemborg lezen als een geschiedenisboek,” vertellen vrijwilligers Astrid en Onno. En dat is niet overdreven. Elke betaling werd zorgvuldig genoteerd – en juist daarin schuilen de meest bijzondere verhalen.

🧾 Meer dan cijfers alleen
Bij het invoeren van de stadsrekeningen komen de meest uiteenlopende gebeurtenissen voorbij. Van medische ingrepen tot rampen en rechtspraak. Het is bijna jammer, zeggen ze, dat alleen de betalingen rond het borgerschap worden ingevoerd.

🔥 Een unieke bron
Juist deze stadsrekeningen zijn extra waardevol. De ‘gewone’ burgerboeken uit deze periode zijn verloren gegaan door brand, oorlog en ander natuurgeweld. Dat deze rekeningen wél bewaard zijn gebleven, is bijzonder.

🌊 Water, rampen en herstel
In 1740 en 1741 wordt Culemborg getroffen door zware overstromingen. Delen van de stad staan onder water.
Toch gaat het leven door:
– schuiten worden ingezet tijdens de vloed
– een dijkwacht wordt ingesteld
– waterwegen worden vrijgemaakt van ijs en puin

⚖️ Het dagelijks leven… en de schaduwkant
De stadsrekening laat ook andere kanten zien:
Een dokter wordt betaald voor het afzetten van een been van Cornelis Verrips." (afbeelding 1). Even later voor het schouwen van een 'verdronken lijk' (afbeelding 2).

En zodra de markt weer droog is, hervat ook de rechtspraak:
De scherprechter wordt betaald voor 'het geesselen en brandmerken met de strop van Francis Dillese en het geesselen van Hendrik van Roijen en het omhangen der roeden aan Paulus Horner’. (afbeelding 3)
Ook komt er een nieuwe galg, maar niet zonder dat ‘genever’ (jenever) geleverd wordt. Die jenever wordt overigens ook geleverd bij executies, valt te lezen. (afbeelding 4).

Kortom: stadsrekeningen zijn een bron van wetenswaardigheden!

Wij beschermen de toekomst van ons erfgoed. In de week van 14 mei komen organisaties in actie voor de bescherming van on...
12/05/2026

Wij beschermen de toekomst van ons erfgoed.

In de week van 14 mei komen organisaties in actie voor de bescherming van ons erfgoed. Voorbereiding begint met praktische stappen: het herzien van noodplannen, het updaten van bellijsten, het in kaart brengen van fysieke èn digitale risico’s en het veiligstellen van collecties.

Bij het RAR hebben we naast een BHV-plan bijvoorbeeld ook een CHV-plan (CollectieHulpVerlening). Hierin staat hoe we bij calamiteiten schade beperken en stukken in veiligheid brengen. We gaan dit jaar verder met het actualiseren en verder implementeren van dit plan. Zo zijn we klaar voor alles waarvan we hopen dat het nooit gebeurt.

Lees meer over de Actiedag Weerbaarerfgoed op unesco.nl/weerbaarerfgoed

08/05/2026

Leerlingen van het Tielse gymnasium konden hun ogen niet geloven. De nieuwe leraar wiskunde was een vrouw! En dat in een tijd dat vrouwen nog niet eens mochten stemmen.

Wij wensen iedereen een fijne bevrijdingsdag! Op de foto's een bevrijdingsoptocht in Dodewaard in 1975 uit de fotocollec...
05/05/2026

Wij wensen iedereen een fijne bevrijdingsdag!

Op de foto's een bevrijdingsoptocht in Dodewaard in 1975 uit de fotocollectie van de gemeente Dodewaard in onze beeldbank. Fotograaf: Karreman.

📖 Gehavend door de oorlogSoms vertelt een archiefstuk meer dan alleen de woorden die erin staan.Het archief van metaalwa...
04/05/2026

📖 Gehavend door de oorlog

Soms vertelt een archiefstuk meer dan alleen de woorden die erin staan.

Het archief van metaalwarenfabriek Daalderop uit Tiel is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven. Dat maakt dit stuk extra bijzonder. Dit debiteuren- en crediteurenboek) draagt letterlijk de sporen van de Tweede Wereldoorlog. Toen het centrum van Tiel grotendeels werd verwoest, raakten ook archieven zwaar beschadigd.

💥 Granaatscherf
Een granaatscherf sloeg dwars door het boek heen. Aan de voorkant ging hij naar binnen, aan de achterkant kwam hij er weer uit – splinters en schade achterlatend.
De schade maakt onverwacht iets zichtbaar: de opbouw van het boek zelf. De stevige platten bestaan uit metaal, hout, karton en keperkatoen. Met zijn formaat van 38 × 34,5 × 6 cm is dit letterlijk én figuurlijk een zwaar document.

🏭 Een kijkje in het bedrijfsleven
Ondanks de schade vertelt het register nog altijd zijn verhaal. Het laat zien met wie Daalderop zaken deed. Bekende Tielse namen komen voorbij, maar ook bedrijven uit heel Nederland en zelfs daarbuiten: van Philips tot ondernemingen in Duitsland en een vermelding in Chicago.

📚 Gemaakt om te gebruiken
Het boek is een losbladig register ‘Ultrajectum’, geproduceerd in Utrecht door W. Anton Abels. Het slimme ringbandsysteem – met leren banden – maakte het ooit praktisch in gebruik.

Op dinsdag 12 mei vertelt Elisabeth van Stekelenburg over haar zoektocht naar de NSB-activiteiten van haar opa, vooral i...
01/05/2026

Op dinsdag 12 mei vertelt Elisabeth van Stekelenburg over haar zoektocht naar de NSB-activiteiten van haar opa, vooral in de periode dat hij in Zaltbommel was. Wat ze ontdekte legde ze vast in het boek “Kinddrager, of: de kleine geschiedenis van een NSB-gezin.”

Sil van Doornmalen, archivaris bij het RAR, vult haar verhaal aan met beeldmateriaal van de dagen rond de bevrijding van Zaltbommel. Ook vertelt hij welke stukken uit deze periode beschikbaar zijn voor historisch onderzoek. Fryda Evertse, van Stichting Werkgroep Herkenning, vertelt over de doorwerking van een collaboratieverleden op volgende generaties.

Na de presentaties is er ruimte voor vragen en gesprek. Tijdens de bijeenkomst is ook een vrijwilliger van de Historische Kring Bommelerwaard aanwezig.

De bijeenkomst vindt plaats in de Sint Maartenskerk. De inloop is vanaf 19.00 uur, het programma duurt tot ongeveer 22.00 uur. De toegang is gratis. Wil je zeker zijn van een plekje, meld je dan even aan op https://rivierenland.op-shop.nl/booking/.

🎠 Een draaimolen in de patentregisters…Soms brengt archiefonderzoek je onverwacht naar de kermis. Vrijwilliger Co van Do...
30/04/2026

🎠 Een draaimolen in de patentregisters…

Soms brengt archiefonderzoek je onverwacht naar de kermis. Vrijwilliger Co van Doesburg ontdekte in de patentregisters een bekende naam uit zijn eigen familie: Rangé. Deze registers laten zien wie waar en wanneer een beroep uitoefende of een activiteit mocht uitvoeren, zoals het exploiteren van een kermisattractie.

In de registers van Est en Opijnen (1882–1883) duikt Wilhelm Rangé op. Hij krijgt toestemming om twee dagen op de kermis van Opijnen te staan met zijn mallemolen. Een klein regeltje in een archiefstuk met een groot verhaal erachter.

🎡 Een bekende naam in de Betuwe
De familie Rangé was jarenlang een vertrouwde verschijning op kermissen in de regio. Met hun draaimolen reisden ze langs plaatsen als Rossum, Maurik, Eck en Wiel, Ingen en Lienden.

Het kermisbedrijf werd opgericht door Wilhelmus Rangé (1842, Nijmegen), die trouwde met Elisabeth Leander. De familie Leander reisde zelf al met draaimolens door het land.

❤️ Meer dan alleen vermaak
De familie stond in hoog aanzien. In Maurik werd de kermis zelfs verplaatst als Rangé niet kon komen. In Ingen overwoog men de kermis af te schaffen zonder hun draaimolen. Met dat dorp had de familie een bijzondere band. Zo schonken ze geld voor nieuwe uniformen van de plaatselijke harmonie.

🎉 Een feest voor Rangé
In 1953 werd in Ingen groots uitgepakt: een erepoort, een feestelijke optocht en een officiële huldiging met burgemeesters uit de regio. De draaimolen van Rangé was meer dan een attractie – het was een begrip.

🌍 Het einde van een tijdperk
Tot 1957 reisde de familie langs de kermissen. Daarna werd de draaimolen verkocht en verscheept naar Amerika.

Afbeeldingen:
RAR 2130-2071 inschrijving in het patentregister
Nijmeegsch dagblad, 12-09-1953 – Delpher.nl Foto van de kermis en de ereboog voor Rangé en de kop bij het artikel.

Wat gaan jullie vandaag doen? Dit was het programma voor koninginnedag in Culemborg in 1905. Met hoogst merkwaardige, or...
27/04/2026

Wat gaan jullie vandaag doen? Dit was het programma voor koninginnedag in Culemborg in 1905. Met hoogst merkwaardige, originele wedrennen en acrobatische kunstverrichtingen. Koninginnedag werd toen nog in augustus gevierd.

Fijne koningsdag!

Adres

J. S. De Jongplein 3
Tiel
4001WG

Openingstijden

Dinsdag 09:00 - 16:30
Woensdag 09:00 - 16:30
Donderdag 09:00 - 16:30
Vrijdag 09:00 - 16:30

Telefoon

+31344612230

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Regionaal Archief Rivierenland nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact De Organisatie

Stuur een bericht naar Regionaal Archief Rivierenland:

Snelkoppelingen

Delen

Type