02/06/2026
In 1778 verscheen Proeve van Kleine Gedigten, de eerste Nederlandse dichtbundel die kinderen opvoerde in hun eigen leefwereld en met hun eigen taalgebruik
De dichter, Hiëronymus van Alphen (1746–1803), gaf elk gedichtje een leerzame boodschap: kinderen moeten zich vrolijk aan hun huiswerk zetten, stommiteiten vermijden door eerst rustig na te denken, geen fruit uit andermans bomen stelen en eerlijk zijn.
Het succes was groot en al snel volgden nieuwe delen, die uiteindelijk werden samengebracht in 'Kleine Gedigten voor Kinderen'. Deze bundel, met in totaal 66 gedichten, groeide uit tot een klassieker die nog steeds wordt herdrukt.
In het gedicht 'Het lijk' maken kinderen kennis met de dood, wanneer ze een levenloos lichaam tegenkomen. In de achttiende eeuw was dit geen ongewoon onderwerp: ziekte en dood waren een dagelijkse realiteit, en kinderen werden er bewust mee geconfronteerd. Van Alphen geeft dit, zoals in zijn andere gedichten, een optimistische draai: de dood is niet iets om bang voor te zijn, omdat er een leven in de hemel volgt. God wordt daarbij voorgesteld als goed en liefdevol, zonder nadruk op angst of straf.
🔎 Lees meer op Literatuurgeschiedenis.org:
https://www.literatuurgeschiedenis.org/teksten/kleine-gedigten-voor-kinderen-het-lijk
Afbeeldingen afkomstig uit het ingekleurde KB-exemplaar (KW 2220 G 15): Hiëronymus van Alphen, “Kleine gedigten voor kinderen”. Utrecht, 1783.
