10/09/2026
Wat als oude techniek geen afval is, maar geschiedenis?
In een garage in Sas van Gent staat een bijzondere verzameling die je niet iedere dag tegenkomt. Schakelkasten, meetapparatuur, lampen, machines en andere elektrische installaties van vroeger. Voor veel mensen zijn het oude apparaten die hun functie hebben verloren maar voor Marc Leijbaart zijn het waardevolle stukken geschiedenis die niet verloren mogen gaan.
Marc werkte zijn hele leven in de installatietechniek, voornamelijk in Zeeuws-Vlaanderen. Zijn werk bracht hem niet alleen door de regio, maar ook ver daarbuiten. Zo werkte hij onder meer in Saudi-Arabië, Syrië, Rusland, Oekraïne en Engeland. Hij hield zich bezig met alles wat bij technische installaties kwam kijken: van het aanleggen van elektriciteit tot het installeren, in bedrijf stellen en opleveren van complete systemen.
Zo'n 25 jaar geleden begon zijn interesse in oude elektrotechniek. Wat begon met een paar bijzondere stukken boven zijn garage groeide langzaam uit tot een uitgebreide verzameling. Toen de ruimte te klein werd, besloot Marc zijn garage te verbouwen en het dak te verhogen. Zo ontstond het Oud Electro Museum. Inmiddels bestaat de collectie uit ongeveer 2.500 objecten, waaronder zo'n 400 lampen. Tussen al die voorwerpen staan ook bijzondere stukken. Zo heeft Marc een schakelpaneel uit 1895, uit een tijd waarin elektriciteit nog volop in ontwikkeling was.
Een van zijn favoriete stukken is een oude kalibratieopstelling uit de Philips-fabriek in Eindhoven. Het apparaat maakte een lange reis voordat het uiteindelijk in Sas van Gent terechtkwam. Via Duitsland vond het zijn weg naar de verzameling van Marc.
Wie denkt dat er een ingewikkeld systeem achter het verzamelen van al die apparatuur zit, heeft het mis. Volgens Marc begint alles met contact maken met mensen. Soms weet iemand nog iets op een zolder te staan, soms wordt er onverwacht apparatuur aangeboden en af en toe speelt geluk een belangrijke rol. Zelfs vandaag de dag weten mensen hem nog te vinden wanneer ze een oud apparaat hebben waarvan niemand meer weet hoe het werkt. Marc prob**rt dan uit te zoeken wat het apparaat doet en waarom het ooit belangrijk was.
Maar voor hem draait het verzamelen om meer dan alleen de apparaten zelf.
"Ik ben bang dat de kennis verloren gaat."
Dat is precies waarom hij zoveel mogelijk informatie prob**rt vast te leggen. Wat is een apparaat? Hoe werkte het? Waar werd het gebruikt? En waar komt het vandaan? Want een machine of schakelkast kun je bewaren, maar als niemand meer weet waarvoor die diende of hoe die werkte, blijft uiteindelijk niet veel meer over dan een stuk metaal. Juist daarom vindt Marc het belangrijk dat ook jongeren kennismaken met deze techniek. Hoe werkte iets vroeger? Waarom was het destijds zo belangrijk? En hoe vanzelfsprekend vinden we de techniek van vandaag eigenlijk?
Tijdens Open Monumentendag opent Marc daarom de deuren van het Oud Electro Museum in Sas van Gent. Bezoekers krijgen de kans om een unieke verzameling van dichtbij te bekijken en kennis te maken met techniek die ooit de basis vormde van onze samenleving.
