Het Stenen Kruis op de Eikelhof
Opschrift :
Midden in het hart van het kruis staat een wapenschild
zonder tekens en met moeite is het gotische opschrift te
ontcijferen: “Int jaer unses heren MCCCC en XCIII (=
1493) staerf hier Johan Luekens bid voer de sele”
Het korte opschrift geeft geen informatie wat Johan
Luekens overkomen is. Wij weten niet wie hij was, of
het een priester was of een e
delman, zoals dis aan het
wapenschild valt af te leiden. Het is daarom geen won-
der, dat zich een web van allerlei verhalen en wondere
dingen rondom dit kruis heeft vast gesponnen. De
schrijvers over oudheden in ons gewest hebben het wel
vermeld, maar verder over de oorsprong is geen onder-
zoek gedaan. blz. 52 staat allen te lezen, dat wij bij “den
Eikelhof ontmoeten een zwaar steenen kruis, één der
weinige overblijfselen van het oude bijgeloof, welke de
woede der beeldenstormers heeft gespaard”. Wat is de betekenis van het kruis ? Zo kunnen wij ons afvragen. Wijlen de geschiedschrijver Hofman heeft goed gezien,
toen hij opmerkte dat het kruis daar geplant was tot
uitboeting van een ter plaatse gepleegde manslag
en om een bede te verzoeken voor de ziele rust van den
verslagene ( Arch. Utrecht, XVIII. 397). Zulke kruisen, ook wel eens moordkruisen, boetekruisen
En veldkruisen genoemd waren in vroeger eeuwen geen
Zeldzaamheid. In Duitsland worden zij nog aangetrof-
fen daar worden ze “Mortkreuze” of “Sühnkreuze” ge-
noemd. Meestal zijn ze zonder opschriften, of met een
jaartal, of een afbeelding van een moordwapen mes of
dolk voorzien. SYMBOOL = teken, kenteken en zinnebeeld, dat be-
paalde, niet direkt uit het teken afleidbare betekenis tot
uitdrukking brengt – alléén kenbaar voor diegenen, die
dit geleerd hebben. KRUIS, één der oudste tekens der mensheid
Verbind in één teken de polaire kontrasten van het ver-
tikale en het horizontale, van God en de wereld, van geest
en materie, van leven en dood, van man en vrouw. Vond reeds in alle oude kulturen toepassing. Wijst naar
4 windstreken en vandaar naar de kern in het kruis-
punt: symbool van het Goddelijke. Na de kruisdood van Christus werd het een heilig teken
in het Christendom en in vele varianten toegepast. Eigenaar: H.A. Veldink
Status: Monument
Materiaal: kruis zandsteen
Onderstuk hardsteen en gepleisterd
Opgericht: 1493
Restauratie: april 1989
In opdracht van: De Gemeente Olst
Uitgevoerd door: Steenhouwersbedrijf de Vries
uit Franeker
Werkzaamheden: Restauratie van de linker arm ( stalen
Ankers vervangen door roestvrijsta-
len ankers i.v.m. roestvorming)
Reparatie van de voet. Meer informatie via www.delepelaar.eu
