08/09/2025
Trouw : BOOMTINDER
Via bomentinder kregen al 2,5 miljoen weesboompjes een nieuwe plek om te wortelen. ‘Natuur heeft geen afval’
Meer Bomen Nu verzamelt zaailingen van bomen die te veel zijn voor de plek waar ze opkomen. Wie wil, mag ze elders planten. Via de bomenvinder (of bomentinder) kregen in de eerste vijf jaar al 2,5 miljoen bomen een nieuwe plek om te wortelen.
https://www.facebook.com/groups/kappen.met.bomen.kappen
https://www.trouw.nl/duurzame-100/via-bomentinder-kregen-al-2-5-miljoen-weesboompjes-een-nieuwe-plek-om-te-wortelen-natuur-heeft-geen-afval~befa7853
Voorbijgangers op het fietspad langs de Hessenweg in Stoutenburg stoppen geregeld bij het voedselbos van Alex Schoenmakers. Of hij nog bomen nodig heeft, vragen zulke passanten dan. Géén probleem dat hij geen auto heeft om ze op te halen. “We brengen ze wel.”
Dan ontstaat er een praatje en soms heeft Schoenmakers er daarna zomaar een vrijwilliger bij. Voedselbos Eetgaarde is nog in opbouw, de fruit- en notenbomen gingen pas dit jaar de grond in. De eerste oogst kwam deze zomer van de bessenstruiken: niet meer dan een paar handjes. “En je ziet af en toe een appeltje hangen.”
Pas over vijf jaar verwacht Schoenmakers een substantiële opbrengst, die hij kan verkopen aan particulieren maar ook aan restaurants in de omgeving. “Het eerste jaar van een voedselbos is vooral aanplanten en zorgen dat alles de droge zomer overleeft.”
Door de opschietende kruiden vol bloemen en een paar duizend kleine boompjes ziet het voormalige weiland van 2 hectare er veel ruiger uit dan de omliggende velden vol gras. De vorige eigenaar heeft de grond niet bemest en geen bestrijdingsmiddelen gebruikt.
Een nagejaagde droom
“Gelukkig, want het kost jaren om die stoffen uit de bodem te krijgen”, zegt Schoenmakers. “Wel zit er meer fosfaat en stikstof in de grond dan ik zou willen, maar als je de bodem met rust laat, komt het bodemvoedselweb met schimmels en bacteriën vanzelf weer op gang en komt de bodem weer in balans.”
Met het voedselbos jaagt Amersfoorter Schoenmakers – nu nog zelfstandig projectmanager – zijn droom na. Hij groef twee poelen uit, met natuurvriendelijke oevers zodat kikkers en salamanders er gemakkelijk in en uit kunnen. Er zijn struweelhagen aangeplant en tussen de hoog opschietende rietstengels langs de sloot die zijn land scheidt van de buurman staan al flink wat jonge wilgen en elzen.
Het hart van het voedselbos vormen de eerste vierhonderd voedselboompjes – appels, peren, kweeperen, nashiperen, pruimen, szechuanpeper en hazelnoten – die Schoenmakers in januari heeft geplant. “Ik heb nu een derde gedaan, deze winter volgt nog een derde en volgend jaar de rest.”
Gewone bomen als bescherming
De fruitbomen zijn nu nog klein, maar sommige kunnen wel 15 meter hoog worden. “Dat is wat anders dan de laagstamboompjes van hooguit een meter bij gangbare telers. Die worden in tien jaar tijd uitgemolken, net als een melkkoe. Hier gaat dat anders. Wat straks bovenin zit is voor de vogels, en ik ga niet sp***en of bemesten. Een gezonde bodem zit zelf al vol voedingsstoffen.”
Dat komt mede door de gewone bomen in het voedselbos. Berken, wilgen, esdoorns, elzen, maar ook eiken en tamme kastanjes, bijna vijfduizend in totaal. Die leveren geen oogst op, maar ze verbeteren de bodem en bieden bescherming aan de fruit- en notenbomen.
Opgekomen op de verkeerde plek
Veruit de meeste van de gewone bomen kreeg Schoenmakers via Meer Bomen Nu. Dit burgerinitiatief graaft zaailingen uit die spontaan zijn opgekomen op een landgoed of in een park en daar ‘over’ zijn omdat ze op een ongewenste plek staan – een wandelpad of heidegebied – of omdat ze andere gewenste soorten verdringen. Meer Bomen Nu zorgt dat ze ergens anders een nieuwe plek krijgen om te groeien.
Ideaal voor iemand die iets nieuws begint, zoals Schoenmakers met zijn voedselbos. Veel van zijn bomen komen uit stadspark Elisabeth Groen in zijn woonplaats Amersfoort, een paar kilometer verderop.
Samen met Marga Witteman, projectleider bij Meer Bomen Nu, struint hij door de ruige begroeiing aan de Hessenweg om te kijken hoe het met zijn boompjes gaat. “Het gros staat er goed bij”, constateert hij. “Sommige hebben wel dorst, maar er zit nog genoeg leven in. Het is echt wel sterk spul, het kan tegen een st***je. Natuurlijk helpt het wel dat het land hier laag ligt en dus van nature wat natter is.”
Meer Bomen Nu is vijf jaar geleden begonnen en heeft inmiddels meer dan 2,5 miljoen bomen geplant en daarmee gered, vertelt Witteman. In plaats van op de composthoop te belanden, omdat ze in de weg staan of te veel zijn, krijgen de zaailingen een nieuw leven op een andere plek.
Opslaan in een bomenhub
Het project is even simpel als doeltreffend. Vrijwilligers ‘oogsten’ jonge boompjes, van een halve tot anderhalve meter groot, door ze uit de grond te halen, te labelen en te bundelen en tijdelijk op te slaan in een bomenhub. Van daaruit gaan ze naar een nieuwe bestemming, bij voorkeur op korte afstand. Wie ze kan gebruiken, mag ze hebben.
De bomenvinder (“ik noem het graag bomentinder”, zegt Witteman) helpt om te kijken welke boom het beste past bij de grondsoort waarin hij wordt geplant. “Daarbij is het verstandig om niet alleen naar de individuele boom te kijken, maar naar het hele ecosysteem.”
Witteman werkt voor Urgenda, de organisatie voor innovatie en duurzaamheid van meervoudig Duurzame 100-winnaar Marjan Minnesma. In 2020 kreeg Urgenda het verzoek van de stichting MEERgroen om mee te denken over een bestemming voor 50.000 zaailingen. MEERgroen, een burgerinitiatief van ecoloog Franke van der Laan, plantte toen al jarenlang zaailingen uit binnen de gemeente Haarlemmermeer.
Marga Witteman: ‘Boswachters en heidewerkgroepen melden zich bij ons met oogstlocaties, tientallen gemeenten doen mee.’
Marga Witteman: ‘Boswachters en heidewerkgroepen melden zich bij ons met oogstlocaties, tientallen gemeenten doen mee.’Bron Foto Olaf Kraak
Landelijk bekend dankzij de actie Red Een Perenboom
“Hun weggeefactie was best een hit”, zegt Witteman. Ze haalde Caring Farmers erbij, die genoeg boeren kenden die bomen wilden hebben, en binnen enkele weken waren ook deze 50.000 zaailingen allemaal geplant. Er volgde een actie met 150.000 perenbomen en dankzij de hashtag redeenperenboom werd Meer Bomen Nu opeens landelijk bekend.
Inmiddels hebben 33.000 deelnemers meegedaan en heeft Meer Bomen Nu ook verplantdagen in Duitsland, Engeland, Ierland en Frankrijk, vertelt Witteman. “Boswachters en heidewerkgroepen melden zich bij ons met oogstlocaties, tientallen gemeenten doen mee. Het aanbod is afhankelijk van wat de natuur kan bieden. Dat is niet alles, maar wel veel én allemaal bomen die anders zouden vergaan.”
Bomen laten groeien is voor het milieu het hoogwaardigst, zegt Witteman. “Dat draagt bij aan een natuurinclusieve samenleving , met schone lucht, schoon water en gezondheid.” Ook daarom is het de bedoeling om dichtbij een nieuwe bestemming te vinden. “Het is onnodig om mensen ver te laten rijden voor een boom.”
‘Het kwartje van circulair denken valt’
De bestemming kan een boerderij zijn, of een voedselbos, maar ook een kleine stadstuin, een schoolplein of een tinyhouseproject. “We oogsten ook veel in gemeenten en ons aanbod is altijd: je mag het ook houden”, zegt Witteman. “Dat is ook het leukst, dat het kwartje van circulair denken valt: natuur heeft geen afval.”
Witteman ziet dat Meer Bomen Nu uitpakt als een sociale beweging. “Op oogstdagen ontstaat een gemeenschap van doeners, een bomenhub van een paar geulen vol verzamelde zaailingen groeit uit tot een ontmoetingsplek. Het is altijd hoopgevend om te zien wat voor magie je kunt creëren als iedereen die zich zorgen maakt om klimaat en milieu bij elkaar komt.
“Onze vrijwilligers gaan naar buiten en zijn actief bezig, dat is goed voor de natuur maar ook voor hun eigen gezondheid. We weten natuurlijk hoe helend het kan zijn om samen te zijn, en samen iets aan te pakken. En als vrijwilliger doe je aan ecofitness, je hoeft niet gestudeerd te hebben, je hebt alleen een beetje spierballen en enthousiasme nodig.”
Marrigt van der Valk : “Het is mooi om te zien dat Meer Bomen Nu niet alleen goed is voor de natuur en de biodiversiteit, maar ook nog eens een sociale impact heeft door duizenden vrijwilligers in het hele land in beweging te brengen.”
+++++
Duurzame 100
De Trouw Duurzame 100 bestaat dit jaar opnieuw uit tien categorieën: van landbouw tot kunst en van sport tot religie en filosofie. Deze brede aanpak maakt zichtbaar hoe duurzaamheid ‘van onderop’ leeft in de hele maatschappij. Op donderdag 9 oktober wordt in Pakhuis de Zwijger bekend wie er dit jaar bovenaan de Duurzame 100 staat.
Categorie: natuur
Nummers 1 tot en met 10.
1. Meer Bomen Nu
Meer Bomen Nu verplant sinds 2020 zaailingen van jonge bomen naar plekken waar ze meer kans hebben om te groeien. In Nederland zijn op die manier intussen ruim 2 miljoen bomen verplant, met 25.000 actieve vrijwilligers.
2. Bos dat van Zichzelf is
Een stichting die natuur haar autonomie wil teruggeven. Een klein bos bij Doorn geldt als proeftuin. Deelnemers willen het bos redden en eigen rechten toekennen.
3. Hoopheggen
Zoveel mogelijk heggen planten met zoveel mogelijk mensen. Dat is de doelstelling van Hoopheggen. Bijna 80 kilometer aan heggen, goed voor dier en klimaat, zette deze club al in de grond.
4. Gevouwen Oevers
Kunstenaar en uitvinder Erik Hobijn wil de dalende bodem van Nederland weer ‘omhoog laten groeien’. Onder andere met in blokvorm gekweekt riet probeert hij het verdwenen veen te herstellen.
5. Het Levend Archief
Sommige inheemse plantensoorten hebben het zwaar. Dit project legt een ‘back-up’ aan, oftewel een nationale zadencollectie. Dit moet ervoor zorgen dat aanplant in de toekomst mogelijk blijft.
6. Bee Foundation
Veertig vrijwilligers treden op als dé belangenbehartigers van de bij. De aanleg van ‘bijenoases’ moet het insect ondersteunen. Scholen, bedrijven, gemeenten en boeren krijgen les.
7. Wilderful
Wilderful is een collectief van biologische kwekers en lokale bloemisten. Zij zetten een duurzame keten op waar consumenten lokale seizoensbloemen kunnen kopen die zonder chemische bestrijdingsmiddelen zijn geteeld.
8. Rooftop Revolution
Rooftop Revolution wil de 400 vierkante kilometer aan platte daken gebruiken om natuur terug te brengen in het stedelijk gebied. De stichting adviseert bedrijven, organisaties en overheden die daarmee aan de slag willen.
9. Streektuinen
Streektuinen probeert ervoor te zorgen dat tuinen de lokale natuur versterken. Met 25 verschillende ‘streektuinmengsels’ leveren ze maatwerk, passend bij de natuur in verschillende delen van Nederland.
10. Tuinrangers
Bij Tuinrangers geven vrijwilligers een advies op maat om tuinen biodivers én klimaatbestendig te maken. Via een project in 16 proefgemeenten zijn inmiddels 7500 tuineigenaren geholpen. Uitbreiding ligt in het verschiet.
https://www.facebook.com/groups/kappen.met.bomen.kappen
https://www.trouw.nl/duurzame-100/via-bomentinder-kregen-al-2-5-miljoen-weesboompjes-een-nieuwe-plek-om-te-wortelen-natuur-heeft-geen-afval~befa7853
Meer Bomen Nu verzamelt zaailingen van bomen die te veel zijn voor de plek waar ze opkomen. Wie wil, mag ze elders planten. Via de bomenvinder (of bomentinder) kregen in de eerste vijf jaar al 2,5 miljoen bomen een nieuwe plek om te wortelen.