Wat zijn de openingstijden?

Maandag 13:00 - 17:00 Dinsdag 10:00 - 22:00 Woensdag 10:00 - 22:00 Donderdag 10:00 - 22:00 Vrijdag 10:00 - 17:00 Zaterdag 11:00 - 17:00 Zondag 11:00 - 17:00

Tresoar

Tresoar is dé plek waar je de meest karakteristieke cultuur van Nederland ontdekt. Voor Friezen, fans van de Friese cultuur en iedereen die dat nog moet worden.

Tresoar is de bewaarplaats van de geschiedenis van Fryslân. Je vindt hier talloze in Fryslân verschenen kranten en tijdschriften, honderdduizenden boeken waaronder exemplaren uit de bibliotheek van Erasmus, tienduizenden foto’s, films, geluidsopnamen, rechtbankverslagen, notariële akten, de Atlas van Blaeu, handschriften en brieven van bekende Friezen, bedrijfsarchieven van Douwe Egberts en archieven van de Elfstedenvereniging, cd’s van Friese punk tot klassiek, het monnikenwerk de “Attische Nachten” uit 836 na Christus en de meer dan 150 bibliografieën gemaakt door J.J. Kalma, de oudste en nieuwste (Friese) literatuur, wetenschappelijke publicaties, digitale bestanden. En nog veel meer. In ons gebouw bruist het van activiteiten voor jong en oud: concerten, lezingen, tentoonstellingen, educatieve projecten, kindercolleges. Daarnaast is het een ideale ruimte voor wetenschappers, genealogen, studenten en scholieren om in alle rust (samen) te kunnen werken aan onderzoek. Kortom: Bij Tresoar moet je zijn om fysiek en/of digitaal te ontdekken, onderzoeken en vertellen. Je bent van harte welkom!

-----------------------------------

Tresoar is it bewarplak fan de skiednis fan Fryslân. Do fynst hjir in grut tal yn Fryslân ferskynde kranten en tydskriften, hûnderttûzenen boeken wêrûnder eksimplaren út de biblioteek fan Erasmus, tsientûzenen foto’s, films, lûdsopnamen, rjochtbankferslaggen, notariële akten, de Atlas fan Blaeu, hânskriften en brieven fan bekende Friezen, bedriuwsargiven fan Douwe Egberts en argiven fan de Alvestêdeferiening, cd’s fan Fryske punk oant klassyk, it muontsewurk de “Attische Nachten” út 836 nei Kristus en de mear as 150 bibliografyen makke troch J.J. Kalma, de âldste en nijste (Fryske) literatuer, wittenskiplike publikaasjes, digitale bestannen. En noch in hiel soad mear. Yn ús gebou brûst it fan aktiviteiten foar jong en âld: konserten, lêzingen, útstallings, edukative projekten, bernekolleezjes. Dêrnjonken is it in ideale romte foar wittenskippers, genealogen, studinten en skoalbern om yn alle rêst (tegearre) wurkje te kinnen oan ûndersyk. Koartom: By Tresoar moast wêze om fysyk en/of digitaal te ûntdekken, ûndersykjen en fertellen. Fan herte wolkom!

14/09/2026

𝗔𝗱𝘃𝘆𝘀𝗸𝗼𝗺𝗺𝗶𝘀𝗷𝗲 𝗚𝘆𝘀𝗯𝗲𝗿𝘁 𝗝𝗮𝗽𝗶𝗰𝘅𝗽𝗿𝗶𝗶𝘀 𝟮𝟬𝟮𝟳 𝗯𝗲𝗸𝗲𝗻𝗱 📣
Deputearre Steaten fan Fryslân hawwe de advyskommisje fan de Gysbert Japicxpriis 2027 beneamd. Elisabeth Post, Greet Andringa en Sybren Sybesma sille in advys jaan wa’t yn 2027 de heechste ûnderskieding foar oarspronklik Frysktalich proaza krijt!

📚 Yn 2025 hat Elmar Kuiper dizze wichtichste literatuerpriis wûn foar syn poëzijbondel 𝘍𝘦𝘳𝘭𝘰𝘴𝘣𝘰𝘢𝘳𝘵𝘴𝘫𝘦. De namme fan de priis ferwiist nei de santjinde-iuwske Fryske dichter Gysbert Japicx. Hy wurdt sjoen as de grûnlizzer fan it Frysk as skreaune taal ✍🏼

➡️ https://www.tresoar.nl/nieuws/Advyskommisje-Gysbert-Japicxpriis-2027

📸 Sûnt 2025 krijt de Gysbert Japicxpriiswinner in byldsje, nei in ûntwerp fan Natasja Bennink (Foto: Reyer Boxem)

13/09/2026

𝙃𝙚𝙩 𝙤𝙪𝙙𝙨𝙩𝙚 𝙨𝙘𝙝𝙞𝙥 𝙫𝙖𝙣 𝙁𝙧𝙮𝙨𝙡𝙖̂𝙣

In de hoge Middeleeuwen werd Fryslân nog door de zee in tweeën gesplitst. De Middelzee liep als zeearm van het zeegat tussen Terschelling en Ameland naar het zuiden langs Leeuwarden, en met een kromming boven Sneek langs waarna deze nautische banaan eindigde in de buurt van Bolsward. Stukje bij beetje werd deze ingepolderd tot met het indijken van het Bildt de zee totaal verdween. Maar nu nog is de voormalige zee goed te herkennen. Als het zogeheten Nieuwland vormt het een lege polder tussen de dorpjes op de kwelderruggen die ooit direct aan zee lagen. Nog steeds worden Oostergo en Westergo hier van elkaar gescheiden door de Zwette die precies door het midden loopt tussen de weilanden. Heel anders dan in de Middeleeuwen: als je eens in de buurt bent, probeer maar eens voor te stellen dat hier de golven deinden, schepen af en aan voeren en scholeksters hun maaltje bij elkaar sprokkelden.

Het is jammer dat van dit verleden weinig is overgebleven. Anders dan in de Flevopolder die pas recent is leeggepompt en waar massa’s scheepswrakken aan de oppervlakte kwamen, hebben wij geen grote erfenis dat ons herinnert aan de scheepvaart op de Middelzee.

Daarom is het bijzonder dat in 2006 bij Tirns een klein scheepje uit de twaalfde eeuw werd opgegraven. Het is het enige Middeleeuwse schip dat afkomstig is uit Friesland. Het is een kleine platbodem dat ergens doet denken aan een punter of een praam. Het werd bij toeval gevonden bij een opgraving ter voorbereiding van de aanleg van een gasleiding op de plek van het voormalige klooster Thabor (gesticht 1406, gesloten 1580) waar wel vermoedens waren van resten van dit klooster of zijn terp. Het bootje is dus tweehonderd jaar ouder dan het klooster en daarmee het oudst bewaard gebleven schip van Friesland.

Het is zeven meter lang en 1.40 meter breed. De gangen zijn vervaardigd van eikenhout. Uit bestudering van de jaarringen bleek dat de bomen tussen 1180 en 1188 gekapt moeten zijn in Denemarken of Noord-Duitsland. Hieruit kan worden afgeleid dat er toen al handelsrelaties bestonden tussen Noord-Nederland en genoemde gebieden. Het scheepje is in Friesland gebouwd, waarbij voor de inhouten, en de leggers gebruik werd gemaakt van lokaal wilgenhout. Het vlak is grotendeels van eveneens lokaal elzenhout. Verder is er gebruik gemaakt van essenhout. Als breeuwsel is mos gebruikt, en deels was dat bij de opgraving nog aanwezig was. Dit mos werd vastgehouden door latten, die met metalen sintelnagels zijn vastgezet. Verder zijn alle verbindingen met houten pennen gemaakt.

Het scheepje werd gevonden op 2,5 meter onder het maaiveld. Het heeft zelf niet langs of naar het klooster gevaren, want dat werd pas later gesticht. Het is ook zeker geen zeewaardig schip dat de zee trotseerde. In de twaalfde eeuw was deze verbinding al dichtgeslibd en bij Tirns al ingepolderd. Wat resteerde waren vaarten in de restanten van de geulen en slenken. Voor dit soort ondiepe en smalle wateren was het zeer geschikt. Bij de opgraving bleek dat het scheepje in tweeën was gebroken en in één van die geulen was gezonken vlak bij een dijk met paalwerk. Mogelijk was dit een soort loskade voor de terp waarop ruim twee eeuwen later het klooster Thabor is gebouwd. In het wrak werd overigens geen lading aangetroffen.

Op de eerste foto staat een model van het scheepje zoals het er vermoedelijk heeft uitgezien. Op de tweede is aangegeven in welke staat het is gevonden. De ontbrekende delen zijn in blank eikenhout, de nog bestaande delen zijn donkerbruin gebeitst. Tijdens het conserveren zijn helaas grote delen van het hout door ongedierte aangetast. Uit de overgebleven delen is de huidige reconstructie samengesteld. De scheepsmodellen en het echte schip zijn tegenwoordig onderdeel van de collectie van het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek.

Tekst geschreven door Arjen Hiemstra.

Foto 1: Model van een vroeg-middeleeuws scheepje: het praamke van Tirns. Collectie Fries Scheepvaart Museum

Foto 2: Model van een vroeg-middeleeuws, punterachtig scheepje. Op spanten gebouwd uit eikenhout zoals het er vermoedelijk heeft uitgezien.

12/09/2026

𝗛𝗲𝗹𝗽𝘀𝘁𝗼 𝗺𝗲𝗶 𝗶𝘁 𝗳𝗲𝗿𝗵𝗮𝗮𝗹 𝗳𝗮𝗻 𝗥𝗲𝗯𝗼𝗲𝗹𝗷𝗲 𝘁𝗲 𝗯𝗲𝘄𝗮𝗿𝗷𝗲𝗻? 🎶
Op sneon 19 septimber is der yn Tresoar in Reboelje-argyfmiddei! Hasto noch materiaal fan Reboelje op souder te lizzen? Tink oan opnamen, foto’s, posters, kranteknipsels of oare oantinkens? Kom del!

Kinst materiaal besjen litte, oerdrage en ferhalen diele fan 12.00 oant 16.00 oere. Mei-inoar wurkje we oan in offisjeel argyf, sadat it ferhaal fan Reboelje bewarre bliuwt foar de takomst. Dyn bydrage is mear as wolkom!

Mear ynfo? ➡️ https://www.tresoar.nl/bezoeken/agenda/reboelje-archiefmiddag

10/09/2026

𝗜𝗻 𝗻𝗶𝗷𝗲 𝗟𝗲𝘁𝘁𝗲𝗿𝗵𝗼𝗲𝗸𝗲 𝗶𝘀 ú𝘁! 📖
De tweede editie van dit jaar alweer. Wat kinst dit kear ferwachtsje?

📚 De Buma Bibliotheek bestaat 150 jaar en dit gaan we op bijzondere wijze vieren op 20 november! En wie was eigenlijk de naamgever van deze collectie met werken uit de Klassieke Oudheid?
🎙️ Een unieke audio-opname van dichteres Rixt: haar toespraak bij de uitreiking van de Gysbert Japicxpriis in 1947
🏖️ Oerol vierde deze zomer het 40-jarig jubileum en het archief, soms nog met zand tussen de stukken, is aan ons overgedragen. Wat voor bijzonderheden kwamen we tegen?
🌊 Wat het afsluiten van de Zuiderzee betekende voor de aangrenzende dorpen en steden en hun inwoners
📜 Bijzondere 18de- en 19de-eeuwse vriendschapsboeken
✉️ Brieven van Mata Hari en haar familie

En nog veel meer moois natuurlijk!

👉 Kinst it tydskrift hjir lêze: https://files.tresoar.nl/AFB/2026-09-07/5ve2imtqz0xr4.pdf. Of wurd Freon fan Tresoar en dan hast 'm yn 'e brievebus!

08/09/2026

𝗥𝘆𝗺𝗸𝗲 𝗭𝗶𝗷𝗹𝘀𝘁𝗿𝗮 𝘄𝗶𝗻𝘁 𝗧𝗶𝗻𝘆 𝗠𝘂𝗹𝗱𝗲𝗿𝗽𝗿𝗶𝗶𝘀 𝟮𝟬𝟮𝟲! 🎉
De nieuwe Tiny Mulderpriis is dit jaar voor literair vertaler Rymke Zijlstra. Zij sleept de prijs in de wacht voor haar spannende en spectaculaire boek It geheim fan Gurja. 📖 Bij deze bekroning ontvangt zij een oorkonde en een geldbedrag van 4000 euro.

De priis wurdt dit jier foar it earst útrikt foar jeugd- en/of berneliteratuer dy’t oerset is nei of út it Frysk. De leden fan de advyskommisje skriuwe dat de oersetting fan Rymke Zijlstra ‘in stik ynternasjonale jongereinliteratuer oanboarret, dy’t oant no ta yn Fryslân ûnbekend wie.’

Gedeputeerde Eke Folkerts reikt de prijs op vrijdag 30 oktober uit, maar feliciteerde Rymke, die in Noorwegen woont, al eerder in een videogesprek. Ook vanuit Tresoar: fan herte lokwinske Rymke! 🎊

Lees hier alles over de Tiny Mulderpriis en de winnaar. 👉 https://www.tresoar.nl/nieuws/tiny-mulderpriis-2026-voor-rymke-zijlstra

06/09/2026

𝘿𝙚 "𝙁𝙧𝙞𝙚𝙨𝙚 𝙎𝙥𝙤𝙤𝙧𝙬𝙚𝙜-𝙌𝙪𝙖𝙚𝙨𝙩𝙞𝙚” 𝙚𝙣 𝙙𝙚 𝙣𝙞𝙚𝙩-𝙞𝙣𝙜𝙚𝙡𝙖𝙨𝙩𝙚 𝙗𝙚𝙡𝙤𝙛𝙩𝙚 𝙫𝙖𝙣 𝙙𝙚 𝙨𝙥𝙤𝙤𝙧𝙬𝙚𝙜 𝙃𝙖𝙧𝙡𝙞𝙣𝙜𝙚𝙣-𝙃𝙚𝙚𝙧𝙚𝙣𝙫𝙚𝙚𝙣-𝘿𝙪𝙞𝙩𝙨𝙡𝙖𝙣𝙙

Na het openen van de eerste twee Nederlandse spoorlijnen rond 1840 schoot het met het nationale spoorwegnet niet zo op. Het initiatief werd overgelaten aan privé-partijen, en die bleken vaak terug te schrikken voor de financiële en bestuurlijke risico’s. Pas in 1860 nam de overheid een groter aandeel en werd besloten een tiental staatslijnen aan te leggen.

Een van de belangrijkste daarvan was een verbinding van Harlingen naar Duitsland via Leeuwarden en Groningen (Staatslijn B). De enige open zeehaven van Nederland moest zo een belangrijk element worden in de nationale handel. Maar de verbinding met het Pruisische Rijnland, het machtige industriële centrum van Duitsland, was nog altijd omslachtig.

Al vanaf de jaren vijftig werden plannen gecirculeerd om een directe verbinding aan te leggen van Harlingen naar Salzbergen, maar het duurde tot 1865 voordat verschillende Friese notabelen het initiatief namen om die ambities verder uit te werken. Het project van de Noorder-Spoorweg-Maatschappij werd groots aangepakt. In de archieven van Tresoar liggen nog altijd de getuigenissen: bijna honderd monumentale platen en tien dikke mappen vol plannen. Elk detail werd doordacht—stations in neogotische stijl, locomotieven en wagons, wissels, spoorstaven, wissels en bruggen; zelfs de hekken langs het traject werden in tekeningen uitgewerkt. Landmeters trokken door Friesland en stelden kadastrale kaarten samen; juristen werkten aan onteigeningsplannen en ingenieurs berekenden hellingen en bochten.

Waarom rijden we dan niet dagelijks met de trein naar van Harlingen naar Bolsward? De precieze reden is gehuld in een mist van bureaucratie en mislukte financiering. Misschien waren de kosten toch te hoog, speelden politieke belangen en verloren investeerders daarom hun vertrouwen. Hoe dan ook, de plannen vervaagden, de mappen werden dichtgeslagen, de tekeningen opgeborgen. Uiteindelijk kwam er een toch wat armzalig substituut: tussen 1882 en 1904 exploiteerde de Noord-Fries Tramwegmaatschappij een aantal tramdiensten tussen Harlingen en Heerenveen. Harlingen, ooit gedacht als een belangrijke poort naar Europa, bleef een havenstad met onvervulde dromen, en in het gebied erachter veranderde er vooralsnog ook weinig.

Meer weten over dit onderwerp? Kom dan op donderdag 17 september naar de lunchlezing van Ilja Nieuwland waarin hij het verhaal zal vertellen over de Noorder-Spoorweg-Maatschappij. Meer informatie en aanmelden 👉 https://ap.lc/YkREl

Illustratiebijschrift:
Impressie van het nooit gebouwde Station Sneek NSM zoals het er uit had kunnen zien rond 1895.

Tekst geschreven door Ilja Nieuwland.

02/09/2026

𝗔𝗹𝗹𝗲 𝗱𝗮𝗴𝗲𝗻 𝗶𝗲𝗽𝗲𝗻 📣 Goed nieuws: vanaf deze week zijn we van dinsdag t/m donderdag weer open tot 22:00 uur! Dus nóg meer tijd om te sneupen door onze collectie, langer te studeren of gewoon om een kijkje te nemen als je in de buurt bent ✨ Wolkom!

➡️ https://www.tresoar.nl/bezoeken/openingstijden

01/09/2026

𝗧𝗿𝗲𝘀𝗼𝗮𝗿 𝗱𝗼𝗲𝘁 𝗺𝗲𝗲 𝗮𝗮𝗻 𝗨𝗶𝘁 𝗶𝗻 𝗛𝘂𝗶𝘀 🎉 Zaterdag 12 september is de feestelijke start van het nieuwe culturele seizoen in Leeuwarden! Dwaal door bijzondere tentoonstellingen, ontdek je familiegeschiedenis, neem een kijkje achter de schermen in de indrukwekkende depots en doe mee aan inspirerende workshops en activiteiten voor jong en oud 👇🏼

30/08/2026

𝗗𝗲 𝘇𝘄𝗮𝗮𝗿𝘀𝘁𝗲 𝘀𝘁𝗿𝗮𝗳
Eeuwenlang was de doodstraf in Nederland de zwaarste straf die kon worden opgelegd. In 1870 werd de doodstraf afgeschaft. Tien jaar eerder, in 1860, werden de laatste doodstraffen voltrokken. Na 1860 werden nog wel personen ter dood veroordeeld, maar werd die straf niet meer ten uitvoer gebracht.

Dit gold bijvoorbeeld voor Willem Taekeles de Schaaf. Op 31 januari 1866 had Willem ‘s nachts ingebroken in een huis in Sneek, waar een weduwe woonde. Toen de weduwe wakker werd van het lawaai en uit bed wilde stappen, had Willem haar om het leven gebracht. ‘Uit vrees voor ontdekking’, zei hij tijdens de rechtszitting.

Hij werd door het Gerechtshof in april 1866 ter dood veroordeeld. “Hij heeft gedurende de geheele zitting hardnekkig de misdaad ontkend (…) en zich door allerlei uitvluchten zoeken te redden.”, stond er in de krant. Ook eerdere misstappen werden meegewogen in het oordeel van de rechter, zoals de mishandeling van zijn schoonmoeder en een poging tot vergiftiging van zijn stiefkind.

Tijdens de zitting had de rechter aangegeven dat Willem maar niet te veel moest rekenen op gratie van de koning. Maar dat gebeurde toch: in oktober 1866 werd de doodstraf door de koning omgezet in een gevangenisstraf van 20 jaar. Die moest Willem uitzitten in het Huis van Tuchtiging en Opsluiting in Leeuwarden.

Willem had in de rechtbank gezegd dat de inbraak onder meer was ingegeven door de op handen zijnde bevalling van zijn vrouw, ‘waarvoor kleederen en linnen nodig waren’. Maar zijn vrouw Anna draaide er uiteindelijk alleen voor op: hun zoon Gerrit werd geboren toen Willem in voorarrest zat. Anna overleed in 1876, halverwege Willems gevangenschap.

Op 16 juni 1885 kwam Willem op vrije voeten. Hij had ruim 10 maanden korter in de gevangenis gezeten dan de oorspronkelijke straf, waarschijnlijk omdat hij zich tijdens de gevangenschap goed had gedragen.

Willem heeft helaas niet lang van zijn vrijheid kunnen genieten. Hij verhuisde naar Amsterdam en trouwde daar in 1886 met een nieuwe vrouw. Hij werd herenigd met zijn zoon Gerrit, die bij hem kwam wonen. Eind april 1888 beviel zijn vrouw van een dochtertje. Twee weken later overleed Willem in het Amsterdamse Binnengasthuis aan de kroep.

28/08/2026

𝗘𝗸𝘀𝗽𝗼𝘀𝘆𝘀𝗷𝗲 𝗔𝘀 𝗶𝗲𝗻 𝗳𝗮𝗻 ú𝘀 𝗳𝗮𝗹𝘁 𝗻𝗼𝗰𝗵 𝗶𝗲𝗻 𝗺𝗼𝗮𝗻𝗻𝗲 𝘁𝗲 𝘀𝗷𝗲𝗻 𝘆𝗻 𝗧𝗿𝗲𝘀𝗼𝗮𝗿 📣

“𝘞𝘪𝘭𝘵 𝘶 𝘷𝘰𝘭𝘰𝘱 𝘨𝘦𝘯𝘪𝘦𝘵𝘦𝘯
𝘎𝘢 𝘯𝘢𝘢𝘳 𝘥𝘦 𝘛𝘦𝘳𝘳𝘰𝘳𝘪𝘴𝘵
𝘑𝘦 𝘣𝘦𝘯𝘵 𝘦𝘳 𝘯𝘢 𝘦𝘦𝘯 𝘬𝘰𝘳𝘵 𝘷𝘦𝘳𝘣𝘭𝘪𝘫𝘧
𝘝𝘰𝘭𝘬𝘰𝘮𝘦𝘯 𝘰𝘱𝘨𝘦𝘧𝘳𝘪𝘴𝘵.”

Alhoewel veel verzetsfamilies na de Tweede Wereldoorlog diep verdriet met zich meedroegen, wisten zij elkaar toch enigszins op te beuren door liedjes te zingen. Getraumatiseerde verzetsstrijders en hun families, en nabestaanden van verzetsslachtoffers zongen ze in de Terrorist: een Duitse barak die na de oorlog werd omgebouwd tot vakantieoord. De Friese Stichtingen 1940-1945 zorgden er met onder andere financiële hulp, bijeenkomsten, maar dus ook met broodnodige vakanties voor dat verzetsfamilies wat verlichting vonden in hun omstandigheden.

Dit mooie boekje vol veel gezongen liederen heeft de tentoonstelling helaas niet gehaald, maar wilden we je niet helemaal onthouden. Mensen konden hiermee heel even aan hun leed ontsnappen.

Bezoek As ien fan ús falt in Tresoar en ontdek in brieven, foto’s en aandenkens hoe belangrijk de Friese Stichtingen voor talloze verzetsfamilies zijn geweest. De tentoonstelling is nog te zien tot en met 27 september.

Adres

Boterhoek 1
Leeuwarden
8911DH

Openingstijden

Maandag	13:00 - 17:00
Dinsdag	10:00 - 22:00
Woensdag	10:00 - 22:00
Donderdag	10:00 - 22:00
Vrijdag	10:00 - 17:00
Zaterdag	11:00 - 17:00
Zondag	11:00 - 17:00

Telefoon

+31587890789

Website

http://www.tresoar.nl/

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Tresoar nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.