Koninklijk Eise Eisinga Planetarium

Koninklijk Eise Eisinga Planetarium Het oudste nog werkende Planetarium ter wereld. Officiële Facebookpagina van het oudste nog werkende Planetarium ter wereld.

“Echte helden verschonen luiers” en “Geen held zonder verzorgster” Dolle Mina plaatste vandaag, 1 mei 2026, een pop met ...
01/05/2026

“Echte helden verschonen luiers” en “Geen held zonder verzorgster” Dolle Mina plaatste vandaag, 1 mei 2026, een pop met tekst onder de afbeelding van Eisinga op de brug voor het planetarium. De actie van Dolle Mina, bij verschillende standbeelden in Nederland, vraagt aandacht “voor de onzichtbare arbeid die de prestaties van de geportretteerde mannen mogelijk maakte. Wie voedde hun kinderen op, zorgde voor het huishouden, het eten, emotionele steun? Wie waren soms zelf hun belangrijkste raadgever? Dat waren vaak vrouwen, onzichtbaar en als vanzelfsprekend beschouwd.”

Een terechte actie van Dolle Mina! Die zeker ook bij het Planetarium past. Op de aftiteling in de Planetariumkamer staat alleen Eise. Wat was de rol van Eise’s vrouwen Pietje en Trijntje? -Eise hertrouwde nadat Pietje overleed- Ongetwijfeld hielden zij het gezin draaiende, en een wolkammerij was in de 18e eeuw ook meestal een gezamenlijke onderneming. Pietje was hoogzwanger toen het project startte. Nadat Eisinga overleed, onderhield zijn familie het planetarium nog bijna een eeuw. Het grootste deel daarvan waren vrouwen verantwoordelijk voor de uitleg over het Planetarium en de instandhouding van het instrument.

En wat te denken van de vrouwen die thuis aan het spinnen waren? Dit was een onmisbaar deel van de wolkammerij. Ook nu nog is er onzichtbaar werk in het Planetarium, van de medewerksters van de schoonmaak bijvoorbeeld. En zo zijn er vele voorbeelden te noemen. Het Planetarium ondersteunt deze ludieke en sympathieke actie van Dolle Mina dan ook van harte.

Eisinga en Oranje: van vijand tot steunpilaarDe Oranjes en Eisinga, oorspronkelijk zijn ze geen vrienden. Eisinga is Pat...
24/04/2026

Eisinga en Oranje: van vijand tot steunpilaar
De Oranjes en Eisinga, oorspronkelijk zijn ze geen vrienden. Eisinga is Patriot, tegenstander dus van stadhouder Willem V. Hij beheert zelfs de defensiekas in Franeker, waarmee de Patriotten wapens inslaan. Willem V herovert Franeker in 1787. Dat is slecht nieuws voor Eisinga. Hij vlucht, belandt in de gevangenis, en wordt daarna verbannen. Zo’n dertig jaar later echter is alles anders.
De zoon van stadhouder Willem V zit nu stevig in het zadel. Hij is zelfs koning in plaats van stadhouder: Willem I. Toch lukt het Eisinga om hulp te krijgen van deze zoon van zijn vroegere tegenstander, om zijn planetarium te behouden. Hoe? Met geduld en netwerken.
Hoge kringen interesseren zich voor zijn planetarium. De oogarts van de koning komt op bezoek. En dan komt ook de koning zelf. Op 30 juni 1818 kruipt hij op zijn knieën door het planetarium, samen met zijn 21-jarige zoon Frederik.
Daarna is het zaak de koninklijke aandacht vast te houden. Een nieuwe uitgave van het boek van Van Swinden over het Eisinga-planetarium verschijnt. Willem I krijgt een ingekleurd exemplaar. Eisinga wordt erin geportretteerd als een ‘nederige man van kleine kring en stand’. Over zijn patriottenverleden rept het boek natuurlijk niet.
Het resultaat is dat de koning in 1826 het planetarium koopt voor de staat. De familie Eisinga blijft er gratis wonen en krijgt een vergoeding voor uitleg en beheer. Het planetarium blijft behouden. Nog altijd zijn de relaties tussen koningshuis en Planetarium uitstekend.
Willem Alexander en Maxima kwamen kijken in 2016 en in 2019.

Welkom op Koningsdag 27 april! D🌞☺️an staat het Eisinga Planetarium van 12 tot 4 middenin Franeker op de Breedeplaats me...
17/04/2026

Welkom op Koningsdag 27 april! D🌞☺️an staat het Eisinga Planetarium van 12 tot 4 middenin Franeker op de Breedeplaats met het Leerlab Ruimte en Planeten, zie foto.

En ook verder wordt het groot feest, en erg gezellig in Franeker! zie https://www.oranjecomitedemandarijn.nl/

Een nieuwe lente, een nieuw geluid, ook voor EiseNieuwe lente, nieuw geluid. Wanneer vogels nesten bouwen is het ook voo...
15/04/2026

Een nieuwe lente, een nieuw geluid, ook voor Eise

Nieuwe lente, nieuw geluid. Wanneer vogels nesten bouwen is het ook voor mensen vaak de tijd voor een nieuw begin. In de tijd van Eisinga zelfs officieel:

Een dag per jaar was het Verhuisdag: 1 mei in Nederland, maar 12 mei in Friesland. Arbeiders moesten zich daar wel aan houden, want nieuwe contracten -vaak met inwoning- startten op die dag. Eisinga was eigen baas maar ook voor hem valt een nieuw begin vaak in het voorjaar:

23 mei 1768 trouwt hij met Pietje Jacobs
Begin mei 1774 start hij met de bouw van zijn beroemd geworden planetarium,
rond de tijd van de geboorte van zijn zoon Jelte.
Ook zijn kinderen Trijntje en Minke worden geboren in de lente.
Inmiddels weduwnaar trouwt hij in mei 1792 met Trijntje Sikkema.
Na ruim een jaar in de gevangenis kan hij in mei 1796 terug naar zijn geliefden en naar zijn huis met het planetarium.

En de ingang van het museum krijgt een nieuwe aanblik in 2026, wat meer past bij huis de Ooijevaar, het originele huis van Eisinga, waar het planetarium in zit. Kom kijken!🌞

Het unieke verhaal van Eise Eisinga verscheen afgelopen week in de Volkskrant. 🤩 Het blijft bijzonder hoe Eisinga het pl...
27/03/2026

Het unieke verhaal van Eise Eisinga verscheen afgelopen week in de Volkskrant. 🤩 Het blijft bijzonder hoe Eisinga het planetarium heeft gebouwd en het tot op de dag van vandaag, nog steeds werkt zoals hij dat in gedachten had. Uiteraard op schaalmodel zodat het aan zijn plafond in zijn woonkamer past. 😉

Vandaag begint de lente! 🌞🌻🌍 Na de donkere winterdagen zijn dag en nacht vandaag even lang. Dat noemen we ook wel de len...
20/03/2026

Vandaag begint de lente! 🌞🌻

🌍 Na de donkere winterdagen zijn dag en nacht vandaag even lang. Dat noemen we ook wel de lente-equinox. De zon staat precies boven de evenaar.

🕰 In het planetarium is dat ook te zien. Iedere datum van het jaar valt binnen één van de vier seizoensvakken die Eise Eisinga op het plafond heeft geschilderd. Vandaag wijst de datumaanwijzer precies naar de overgang van winter naar lente.

📷: Eva Bronzini via Pexels

Wat een prachtige aandacht voor het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium! Omrop Fryslân besteedde onlangs aandacht aan de...
17/03/2026

Wat een prachtige aandacht voor het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium! Omrop Fryslân besteedde onlangs aandacht aan de grote belangstelling voor het ontwerpen van de speciale herdenkingsmunt. ✨

Tijdens de inspiratiesessie gingen geselecteerde kunstenaars aan de slag met het verhaal van Eise Eisinga en het UNESCO Werelderfgoed uit Franeker. Een bijzonder proces waarin geschiedenis, vakmanschap en creativiteit samenkomen.

We kijken met veel nieuwsgierigheid uit naar de ontwerpen die hieruit voortkomen. Het idee dat ons planetarium straks wordt vereeuwigd op een munt… dat blijft bijzonder.

👉 Lees het volledige artikel: https://www.eisinga-planetarium.nl/2026/03/17/persbericht-ontdek-de-sterren-tijdens-de-landelijke-sterrenkijkdagen-bij-het-koninklijk-eise-eisinga-planetarium-2/

Foto: Wendy Kennedy / Omrop Fryslân

Heb jij jouw exclusieve boekenlegger al? 🥳Vandaag start de landelijke Boekenweek. Speciaal voor deze week hebben Museum ...
11/03/2026

Heb jij jouw exclusieve boekenlegger al? 🥳

Vandaag start de landelijke Boekenweek. Speciaal voor deze week hebben Museum Martena, Boekenwinkel De Grote Beer en het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium iets leuks voor boekenliefhebbers in Franeker. Tijdens de Boekenweek geven we exclusieve boekenleggers cadeau! ✨

Hoe kom je eraan?

👉🏼 :
Ontvang een boekenlegger cadeau bij het Boekenweekgeschenk.

👉🏼 & :
Bij een aankoop in de museumshop krijg je een boekenlegger cadeau.

Verzamel ze allemaal! Wij wensen iedereen een fijne Boekenweek en heel veel leesplezier! 📚

Laatste Salon Sessie van dit seizoen met .official_ 🎶Op vrijdag 6 maart sluiten we onze reeks van drie Salon Sessies af ...
02/03/2026

Laatste Salon Sessie van dit seizoen met .official_ 🎶

Op vrijdag 6 maart sluiten we onze reeks van drie Salon Sessies af met MAYTE. Een bijzondere avond waarin muziek en sterren samenkomen in onze intieme Van B***n Salon.

MAYTE maakt sferische, emotioneel geladen alternatieve pop. Met haar dromerige, soms rauwe sound en Friese teksten recht uit het hart neemt ze je mee in verhalen over verloren liefdes, hoopvolle dromen en geheime verlangens. ❤

Na twee succesvolle en sfeervolle avonden vormt deze sessie de muzikale afsluiting van deze reeks. ✨

👉 Vrijdag 6 maart
👉 20.00–20.45 uur & 21.00–21.45 uur
👉 Tickets € 9,- (beperkt aantal plaatsen, 25 per sessie)
👉 Reserveer via www.eisinga-planetarium.nl

✨ Laatste dag Pake & Beppe week! ✨Wat hebben we genoten van alle (groot)ouders, ouders, ooms, tantes én kinderen die sam...
27/02/2026

✨ Laatste dag Pake & Beppe week! ✨

Wat hebben we genoten van alle (groot)ouders, ouders, ooms, tantes én kinderen die samen op ontdekking gingen in het Planetarium.

Zelfs groep 8’ers vonden Eises Ruimtereis nog ontzettend leuk om te doen. 🚀🪐 Samen het museum ontdekken, vragen stellen en nieuwe dingen leren. Dat is precies waar deze week om draaide.

Vandaag is de laatste dag van deze actie. Dus wil je nog samen op ruimtereis? Dan is dit je kans!💛

𝗘𝘃𝗲𝗻 𝗽𝗼𝗲𝘁𝘀𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻 𝗱𝗲 𝗽𝗹𝗮𝗻𝗲𝘁𝗲𝗻. ✨Ook ons zonnestelsel heeft af en toe een zachte doek nodig. 🪐 Vandaag staat het raderwerk...
23/02/2026

𝗘𝘃𝗲𝗻 𝗽𝗼𝗲𝘁𝘀𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻 𝗱𝗲 𝗽𝗹𝗮𝗻𝗲𝘁𝗲𝗻. ✨

Ook ons zonnestelsel heeft af en toe een zachte doek nodig. 🪐 Vandaag staat het raderwerk van het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in het teken van zorgvuldig afstoffen. Tussen houten raderen en eeuwenoude tandwielen werken we met aandacht en precisie, zodat de planeten blijven draaien zoals Eise het ruim 240 jaar geleden bedacht.

Van dichtbij zie je pas echt hoe bijzonder dit mechaniek is. Geen moderne techniek, maar puur vakmanschap dat nog altijd betrouwbaar zijn rondjes maakt. 🤩

Zo zorgen we ervoor dat alles soepel blijft bewegen… en jij straks ongestoord naar Eise zijn meesterwerk kan kijken. ✨

Adres

Eise Eisingastraat 3
Franeker
8801KE

Openingstijden

Maandag 11:00 - 17:00
Dinsdag 10:00 - 17:00
Woensdag 10:00 - 17:00
Donderdag 10:00 - 17:00
Vrijdag 10:00 - 17:00
Zaterdag 10:00 - 17:00
Zondag 11:00 - 17:00

Telefoon

+31517393070

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Koninklijk Eise Eisinga Planetarium nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Delen