25/04/2026
𝓡𝓲𝓼𝓪𝓵𝓪𝓱 𝓟𝓮𝓷𝓮𝓻𝓪𝓷𝓰𝓪𝓷
𝐁𝐮𝐤𝐚𝐧 𝐒𝐞𝐦𝐮𝐚 𝐊𝐞𝐦𝐞𝐧𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐈𝐭𝐮 '𝐁𝐞𝐫𝐞𝐫𝐭𝐢'
Oleh: Syafiq Hamid, AJK Lajnah Penerangan, Dewan Ulamak PAS Perak
Dalam landskap parti politik hari ini, kita semakin melihat satu peralihan halus tetapi signifikan daripada politik yang berasaskan penyelesaian kepada politik yang berasaskan persepsi. Pemimpin tidak lagi dinilai sepenuhnya melalui keberkesanan dasar atau kekuatan sistem yang dibina, tetapi melalui kemampuan mereka mencipta "rasa"; rasa bangga, rasa menang, rasa terlibat. Di sinilah bermulanya dominasi pendekatan yang boleh difahami melalui beberapa kerangka teori seperti populism, spectacle politics, dan manip**asi emosi massa.
Fenomena ini sebenarnya bukan baru. Seawal zaman Juvenal, konsep “bread and circus” telah mengkritik bagaimana pemerintah mengekalkan kestabilan dengan memberi keselesaan dan hiburan kepada rakyat. Dalam versi moden, ia muncul dalam bentuk yang lebih kompleks, acara besar, konvoi bermotor, Himpunan Pejuang Melayu, festival hiburan, dan pelbagai bentuk aktiviti yang mencipta keterujaan kolektif tetapi tidak semestinya menyentuh akar masalah masyarakat. Apa yang berlaku di sini boleh difahami sebagai “spectacle sebagai alat kawalan” di mana perhatian rakyat dialihkan daripada isu struktur kepada pengalaman emosi.
Dalam konteks ini, muncul p**a satu pendekatan yang sering digunakan dalam politik kontemporari: populism. Populism adalah bentuk yang manip**atif, ia cenderung memberi apa yang rakyat mahu dengar, bukan apa yang mereka perlu faham. Ia membina naratif mudah, simbolik dan penuh emosi. Rakyat tidak diajak berfikir secara mendalam, tetapi diajak merasa marah, bangga, atau teruja. Dari sinilah lahir idea bahawa “rasa menang lebih penting daripada menang sebenar.” Kemenangan tidak lagi diukur melalui perubahan sistemik, tetapi melalui momen-momen simbolik yang memberi kepuasan segera.
Untuk mengukuhkan emosi ini, pemimpin sering memperkenalkan apa yang boleh disebut sebagai “vision yang dibina, bukan dicapai.” (WINS 2051) Vision ini bukanlah pelan strategik yang jelas, tetapi satu naratif yang direka untuk memberi harapan. Ia kedengaran besar, megah, dan menginspirasikan, tetapi kabur dari segi pelaksanaan. Dalam keadaan ini, rakyat merasa seolah-olah mereka sedang menuju ke arah kejayaan, walaupun asas sebenar kejayaan itu belum dibina. Vision menjadi alat psikologi, bukan kompas realiti.
Masalah menjadi lebih kompleks apabila pemimpin sendiri mula terperangkap dalam naratif yang mereka cipta. Di sinilah muncul fenomena “pemimpin yang percaya ilusi sendiri.” Pada tahap ini, mereka bukan lagi sekadar mempengaruhi persepsi rakyat, tetapi kehilangan keupayaan untuk membezakan antara persepsi dan realiti. Kritik dilihat sebagai ancaman, bukan sebagai mekanisme pembetulan. Sistem menjadi rapuh kerana ia tidak lagi berpaksikan realiti, tetapi kepada kepercayaan yang dibina secara kolektif.
Dalam masa yang sama, peranan rakyat juga tidak boleh diketepikan. Dalam teori psikologi massa, seperti yang dibincangkan oleh Gustave Le Bon, kump**an besar manusia cenderung bertindak berdasarkan emosi, bukan rasional. Ini menjadikan rakyat sebagai “mob”: kuasa yang besar tetapi tidak stabil. Sokongan boleh melonjak dengan cepat apabila emosi dipacu, tetapi boleh runtuh sama pantas apabila realiti mula menyusul. Dalam keadaan ini, pemimpin yang mahir mengawal emosi massa mampu mengekalkan kuasa walaupun tanpa asas yang kukuh.
Kesemua ini akhirnya membawa kepada satu dilema asas dalam kepimpinan moden iaitu “substance vs spectacle.” Di satu sisi, terdapat kepimpinan yang fokus kepada pembinaan sistem berdasarkan Islam, ekonomi berdasarkan Islam, dan struktur jangka panjang sesuatu yang perlahan, kompleks, dan kurang menarik dari segi emosi. Di sisi lain, terdapat kepimpinan yang menumpukan kepada persepsi, hiburan, dan simbol sesuatu yang cepat, memuaskan, tetapi rapuh. Bahkan "manufactured vision" juga dibina sebagai contoh negara atau parti politik kita yang kuat, pemimpin sebagai hero dan rakyat sebagai sebagagian daripada glory itu. Dalam banyak kes, masyarakat secara tidak sedar lebih cenderung memilih spectacle kerana ia lebih mudah dirasai berbanding substance yang memerlukan kesabaran dan kefahaman.
Dalam konteks kehidupan individu p**a, fenomena ini selari dengan peralihan nilai yang semakin ketara. Ramai yang sibuk mengejar kejayaan duniawi kedudukan dan jawatan, pendapatan, dan status sosial sehingga melupakan dimensi dalaman yang lebih penting. Tanggungjawab sebagai khalifah, yang menuntut membawa agama sebagai cara hidup, semakin terpinggir. Agama tidak ditolak, tetapi tidak lagi menjadi asas dalam membentuk cara berfikir dan membuat keputusan. Ia wujud, tetapi tidak mendalam.
Akhirnya, persoalan yang perlu ditanya bukan sekadar tentang kegagalan ahli politik menyelesaikan isu, tetapi tentang kecenderungan kolektif masyarakat itu sendiri. Selagi manusia lebih tertarik kepada hiburan daripada ilmu, lebih memilih rasa daripada realiti, dan lebih mengejar simbol daripada substansi, selagi itu politik persepsi akan terus mendominasi.
Perubahan sebenar hanya akan berlaku apabila fokus dialihkan daripada menjadi penonton kepada menjadi pemerhati yang sedar, daripada sekadar menikmati kepada memahami, dan daripada mengejar kejayaan luaran kepada membina makna yang lebih mendalam. Tanpa perubahan ini, masyarakat akan terus bergerak, tetapi tanpa arah yang jelas.
