15/01/2020
Su contributu piticu miu pro su giornale bilìngue de Orthullè "Cara a bidda"
UN’UFÌTZIU PRO SU SARDU
In su mese de ghennàrgiu de ocannu (2019) in Orthullè at abertu s’Ufìtziu de sa Limba Sarda e est sa primu bia chi sutzedet. Custa est un noa importante pro sa bidda supramontina, ma tocat a cunsiderare ca sunt colados bint’annos dae s’intrada in vigèntzia de sa lege istatale n. 482 de su 1999.
Gràtzias a custa lege sunt istados istituidos is Isportellos Linguìsticos e is limbas minoritàrias sunt intradas de deretu in atividades de is Amministratziones Pùbblicas, donende a is tzitadinos su deretu de si relatzionare cun is entes pùbblicos impreende sa limba mama issoro. Gràtzias a custa lege su sardu, in fines, est istadu reconnotu comente Limba a totu is efetos e non unu dialeto.
Ma a ite serbint is Ufìtzios de sa Limba Sarda e ite faghent? Faghent medas cosas: tradutzione de is atos istitutzionales, assistèntzia e consulèntzia linguìstica a is amministratziones e a is sòtzios culturales, atividades de promotzione culturale, chircas, formatzione, produtzione de materiale didàticu pro is iscolas, fainas pro is pitzinnos e gosi sighende. Totu custu ddu faghent sena fàghere ispatzare unu francu a is comunos. Eja, ais cumpresu bene! Pro ocannu s’atividade de s’Isportellu Linguìsticu de Orthullè est acabbada. Nos bògio fàghere sa lista de totu su chi est istadu fatu, siat in Orthullè, chi fiat sa bidda capufila de su progetu, siat in is biddas probianas assotziadas (Talana, Baunei, Gelisuli, Biddamanna), bos invitu ebbia a compudare su giassu ìnternet cosa sua https://ufitziulimbasardaorthulle.home.blog/
S’annu chi benit su comunu capufila at a èssere Talana chi at a ghiare totus is biddas de s’Unione de is Comunos de su Nord Ogiastra. Pro s’annu imbeniente no ischimus galu nudda pro ite e s’ativatzione de s’isportellu est acapiada a sa partetzipatzione de is entes comunales a su bandu de sa 482 e duncas dipendet meda, o totu, dae sa volontade de is sìndigos.
Su tema de sa Limba Sarda no est una chistione de orgòlliu ebbia, pro ite a s’amparu de su sardu sunt acapiadas una meca de problemàticas importantes comente sa dispersione iscolàstica e s’ispopolamentu. Comente at naradu su sindacalista Antonio Deiara. Sa normativa europea tutelat cun atentzione particulare is minorias linguìsticas, normativa retzepida dae sa Repùbblica Italiana pròpiu cun sa Lege n. 482/99. Istabilidu ca sa Sardigna est abitada dae una minoria linguìstica reconnota ufitzialmente, si andamus a lèghere su DPR n. 81/09 a s'artìculu 10 dedicadu a s'iscola Primària ddoe est iscritu “Is setziones de s'iscola Primària (…) in is àreas geogràficas abitadas dae minorias linguìsticas podent èssere costituidas classes, pro cada annu de cursu, cun unu nùmeru de iscolanos inferiore a su nùmeru mìnimu prevìdidu e comente si siat no inferiore a 10 iscolanos”.
Podimus nàrrere ca non siant istadas aplicadas is normas esistentes? Est possìbile, ma cun cale cara nos podimus chesciare si medas de is comunos corpidos dae s’ispopolamentu chi sunt timende sa serrada de is iscolas issoro pro mancàntzia de pitzocheddos no ant mai abertu un’ufìtziu linguìsticu?
Is chi tenent a coro sa limba sarda depent pretèndere chi in bidda issoro ddoe siat semper s’isportellu linguìsticu, gosi comente ddoe depent èssere is iscolas, is bibliotecas, is servìtzios sotziales, is ludotecas, is tzentros de agregatzione sotziale. Deo non naro ca su sardu siat sa solutzione de totu is males de sa Sardigna, ma seguramente sena una polìtica linguìstica chi punnit a sa realizatzione de su bilinguismu perfetu no amus a tènnere perunu profetu culturale, sotziale e econòmicu.
Ivan Marongiu
Ex Operadore Linguìsticu de s’Isportellu Linguìsticu Subracomunale de Orthullè
