25/11/2024
𝟐𝟓 𝐝𝐞 𝐃𝐨𝐧𝐧𝐢𝐚𝐬𝐚𝐧𝐭𝐮 - 𝐃𝐢́ 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐧𝐚𝐭𝐳𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥𝐢 𝐩𝐨 𝐬𝐢 𝐧𝐝𝐢 𝐢𝐬𝐜𝐚𝐛𝐛𝐮𝐥𝐥𝐢 𝐝𝐞 𝐬𝐚 𝐯𝐢𝐨𝐥𝐞́𝐧𝐭𝐳𝐢𝐚 𝐜𝐨𝐧𝐭𝐫𝐚𝐬 𝐚 𝐢𝐬 𝐟𝐞́𝐦𝐢𝐧𝐚𝐬
Sa Dí Internatzionali po si ndi iscabbulli de sa violéntzia contras a is féminas dda at istituia s’Assemblea Generali de is Natzionis Unias po mori de sa resolutzioni 54/134 de su 17 de Mesi de Idas de su 1999. Po custa Dí, is Natzionis Unias ant cumbidau totu is guvernus e is organizatzionis internatzionalis a apariciai atividadis po sensibbilizai sa genti in pitzus de s’importu de su respetu po is féminas e sa necessidadi de fai acabbai deunudotu sa violéntzia contras a issas.
Custa data dda ant isceberada poita sa matessi dí de su 1960, in sa Repúbbrica Dominicana, iant mortu tres féminas, is sorris Patria, Minerva e Maria Teresa Mirabal, chi a pustis ddis iant donau su nomíngiu “Las Mariposas”, impinniadas in política. A ddas bociri ddu iat cumandau su ditadori Trujillo: ddas iant aciapadas chi fiant andendi a agatai is pobiddus insoru in presoni e, pustis de si ndi ai aprofitau de issas, ddas iant massacradas a corpus de matzucu, istrossadas e, a sa fini, iscavuadas in un’ispérrumu lassendi·ddas aintru de sa vetura insoru, po fai finta chi fiat istétiu un’incidenti.
In su 1981, a su primu atóbiu feminista latinuamericanu e caraíbicu chi iant fatu in Bogotà, iant detzídiu de tzelebrai custa dí che sa Dí Internatzionali po si ndi iscabbulli de sa violéntzia contras a is féminas, po arregordai is sorris Mirabal; in su 1993 s’Assemblea Generali de is Natzionis Unias at aprovau sa Declaratzioni po si ndi iscabbullu de sa violéntzia contras a is féminas, isceberendi custa dí etotu.
Dónnia annu isceberant unu tema particulari chi pertochit una chistioni asuba de sa violéntzia contras a is féminas, ma su colori símbulu de sa Dí Internatzionali est sémpiri su matessi po totu is Istadus, est a narri su colori de aràngiu. In Itàlia, perou, su colori impreau de prus est s’arrúbiu, e difatis unu de is ogetus pigau che símbulu est sa crapita de fémina arrúbia, chi costumant a ponni in pratzas, bias e àterus logus a representai is vítimas de violéntzia e de bocimentu de féminas.
S’idea de impreai crapiteddas arrúbias ndi est benia de un’òpera de s’artista messicana Elina Chauvet, chi tenit a títulu “Zapatos Rojos” e chi issa iat apariciau in una pratza de Ciudad Juarez, pighendi ispiratzioni de su bocimentu de sa sorri po manu de su pobiddu, e de is centinas de féminas furadas e bocias in custus logus famaus pruscatotu po èssiri logus de mercau de droga e de personis. S’òpera, a pustis, dda ant torrada a apariciai in unu muntoni de natzionis in totu su mundu, cument’e Argentina, Istadus Unius, Norvègia, Écuador, Cànada, Ispagna e Itàlia.
Est de importu mannu a cumprendi cantu est grai su problema de sa violéntzia contras a is féminas. Una circa chi at pertocau giai totu su mundu, pubbricada in su 2013, chi at cuncordau s’Organizatzioni Mundiali de sa Sanidadi, at istudiau su fenómenu pratzendi·ddu in duas genias de violéntzia: cussa chi fait unu cumpàngiu, un’isposu o unu pobiddu, e cussa chi fait un’àteru sugetu, est a narri un’amigu, un’àteru de sa famíglia, un’istràngiu, e aici sighendi. In prus, ant circau de istudiai is cunseguéntzias de is violénzias asuba de sa saludi psico-física de is vítimas.
Is resurtaus funt, a dolu mannu e in sensu negativu, ispantosus: prus de su 35% de is féminas funt istétias vítimas de violéntzia física e fintzas sessuali, po manu de su cumpàngiu o de istràngius. Su 38% de is bocimentus funt nexi de is cumpàngius, e is percentualis non mudant meda de unu logu a s’àteru de su mundu.
Is cunseguéntzias asuba de sa saludi funt grais meda: is féminas vítimas de violéntzia tenint su dópiu de probabbilidadi in prus de sunfriri de depressioni, de problemas mentalis, de arcolismu; in prus, a custas féminas ddas ferint de prus certas maladias viralis, e funt prus sugetas a circai de si bociri a solas.
Unu de is úrtimus istúdius narat ca in su 2017 in totu su mundu funt mortas, nexi de su cumpàngiu o de unu de sa famíglia, prus de 137 féminas dónnia dí: prus o mancu, 87 milla in totu.
In Itàlia una circa de s’ISTAT de su 2014 at ammostau cumenti prus de su 31% de is féminas intra is 16 e is 70 annus est istétia vítima de una calisisiat genia de violéntzia; un’àteru datu chi donat pentzamentus est su resurtau de un’istúdiu de su 2018, chi at fatu essiri a p***u ca prus de unu millioni de féminas est istétia vítima de càncua genia de aprofitamentu in su logu de trabballu.
Sèmpiri in su 2018, ant contau 133 bocimentus de féminas, duncas s’Itàlia est istétiu unu de is istadus europeus cun sa percentuali prus bàscia de mortas. Perou, a dolu mannu, contendi is úrtimus 25 annus, su númeru de bocimentus de is óminis est ismenguau; imbecis, su chi pertocat is féminas est abarrau giai oguali. Is úrtimus datus, chi pertocant su períodu a pustis de s’apedemia de Covid-19, narant ca su númeru de acuntéssius de violéntzia contras a is féminas est ammanniau, e perou si ndi isciit prus pagu poita ca is féminas etotu tenint unu muntoni de dificurtadis po ddus denuntziai.
Po cuntrastai custu fenómenu tristu, in totu su territóriu ddoi at prus de 80 assótzius chi agiudant is féminas vítimas de violéntzia e tenint in gestioni domus de amparu e tzentrus aundi podi circai cunfortu.
Po circai agiudu e amparu, si una fémina est vítima de violéntzia o de àterus trumentus, podit tzerriai a su númeru 1522: is operadoris donant agiudu, acotzu psicológicu e giurídicu, e podint inditai is tzentrus e is istruturas púbbricas e privadas prus acanta.
Si ndi boleis isciri de prus, podeis bisitai su situ de su Ministeru de s’Internu:
• https://www.interno.gov.it/it/contatti/rete-nazionale-antiviolenza-sostegno-donne-vittime-violenza
o sa pàgina facebook D.i.Re Donne in Rete Contro la Violenza a custu acàpiu:
• https://www.facebook.com/DiReDonneInReteControLaViolenza
A totu is féminas chi tenint bisóngiu de agiudu: arregordai·sí ca non seis a solas.
***
SA MARMIDDA CHISTIONAT IN SARDU - Progetu finantziau cun su dinai de sa Regione Autònoma de Sardigna cunforma a sa L. 482/99 e a sa L.R. 22/2018.