جبهه ملی ایران National Front of Iran

05/03/2026

سیصد و هفتاد و هفتمین نشست عمومی با موضوع : نظام مطلوب برای ایران برگزار شدسخنرانان: دکتر حسین موسویان: رییس ه...

27/02/2026

سیصد و هفتاد و هفتمین نشست عمومی با موضوع : نظام مطلوب برای ایران برگزار شدسخنران: دکتر حسین موسویان: رییس هیا...

27/02/2026

سیصد و هفتاد و هفتمین نشست عمومی سازمانهای جبهه ملی ایران در خارج از کشور با موضوع : نظام مطلوب برای ایران برگزار شد.سخنران : دکتر حسین موسویان: رییس هی...

27/02/2026

درگذشت استاد فرزانه، دکتر عبدالمجید ارفعی، چراغی را خاموش کرد که سال‌ها بر تارک تاریخ و زبان ایران باستان می‌درخشید. این ایرانشناس برجسته و پژوهشگر بی‌ادعا که عمری را صرف رمزگشایی از الواح گلی تخت جمشید و بازخوانی هویت کهن این مرز و بوم کرد؛ او که صدای سنگ‌ها را می‌شنید و برایمان از راز و رمز تاریخ می‌گفت و صدای نیاکانمان را به گوش ما می‌رساند؛ سرانجام پس از سال‌ها تلاش خستگی‌ناپذیر، به دیار باقی شتافت.
خدمات ارزنده وی در زمینه ترجمه متون میخی ایلامی و آشنایی نسل جدید با اسناد هویتی ایران‌زمین، هرگز از حافظه تاریخی این ملت پاک نخواهد شد. نام او برای همیشه با تخت‌جمشید و میراث فرهنگی ایران گره خورده است. عبدالمجید ارفعی، از میان هزاران لوح گلی خاموش، نه فقط نام فرمانروایان که صدای قلب مردم کوچه و بازار، کارگران و مادران را به ما رساند. او به ما نشان داد که تاریخ فقط جنگ و صلح نیست، بلکه جیره یک کارگر و دستمزد یک زن شیرده نیز برای جاودانگی ارزشمند است.
جبهه ملی ایران این ضایعه بزرگ را به خانواده محترم ایشان، جامعه دانشگاهی و همه دوستداران تاریخ و فرهنگ ایران زمین آرامش باد عنوان نموده برای روان آن فرهیخته جاودانگی در کنار «ارد» (راستی) و برای بازماندگان صبر و سلامتی آرزو دارد.
روانش سیراب باد از چشمه‌های آرامش ابدی
روابط عمومی جبهه ملی ایران

12/02/2026

هدف اکثریت ملت ایران رهایی از سلطنت استبدادی و استبداد دینی است.

چهل‌وهفتمین سالگرد انقلاب ایران را در حالی سپری می‌کنیم که یک ماه از کشتار بی‌رحمانه هزاران تن از فرزندان مظلوم این آب‌وخاک می‌گذرد. ما ضمن تسلیت به ملت ایران، به‌ویژه به خانواده‌هایی که عزیزان خود را در این جنایت هولناک از دست داده‌اند، با کسانی‌که به هر نحو جسم و جان گرامیشان آسیب دیده‌ است و کسانی‌که در بازداشت‌ بوده و آن‌طور که شواهد نشان می‌دهند، در انتظار احکام ناعادلانه و غیرانسانی به سر می‌برند، ابراز همدردی و پشتیبانی می‌کنیم.
با گذشت چهل‌وهفت سال از انقلاب خطاب به ملت ایران به خصوص به نسل تولد یافته پس از انقلاب می‌گوییم آن‌چه که به نام «جمهوری اسلامی» بر مردم حاکم شد، نسبتی با انقلاب و اهداف انقلاب ایران ندارد. مردم ایران خواهان به زیر کشیدن و بیرون راندن استبدادی بودند که از طریق نظام سلطنتی بر مردم مستولی شده بود. خواهان آن بودند که یک نظام جمهوری‌ متعارف بر اساس موازین دموکراسی در کشور استقرار پیدا کند. در پی آن نبودند که شاه مستبدی را بیرون برانند و نظام خودکامه دیگری را جایگزین آن کنند.
ملت ایران نَهضَت ملّی به رهبری دکتر محمد مصدق را تا تشکیل دولت ملی پیش برد که از سویی استیلای بیگانگان و از دیگر سو استبداد سلطنتی را پایان دهد.
در مدت ۲۸ ماه دولت ملی دکتر مصدق کشور پس از مشروطه، رویِ آزادی و استقلال، و حاکمیت ملی را دید. اما قدرت‌های جهانی اعم از غربی و شرقی، توانِ دیدن عزت و عظمت ملی و اعتلای ایران‌زمین را نداشتند و با همکاری شاه و البته بخشی از روحانیت، کودتای ننگینی را رقم زدند که حکومت شاه را به مدت ۲۵ سال، با به کارگیری مشت‌آهنین و سرکوب آزادی‌های ملت به وسیله دستگاه مخوف ساواک، تثبیت کردند. بنابراین علت اصلی انقلاب، عکس‌العمل تاریخی ملت ایران به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و البته نبود آزادی و استقلال بود. جای شگفتی بسیار است که عده‌ای از میراث‌داران آن نظام استبدادی و کودتاچی اکنون خیال بازگشت همان سامانه سیاه استبدادی را داشته باشند! این پدیده شگفت‌انگیز حاکی از عملکرد پر از خطا و تخیلات ایدئولوژیک دور از منافع ملی حکومت جمهوری اسلامی است که زمینه‌ی چنین توهمی را فراهم نموده است.
چهل‌وهفت سال از انقلابی می‌گذرد که با خواست «استقلال، آزادی و استقرار جمهوری» شکل گرفت؛ انقلابی که نه برای جابه‌جایی یک استبداد با استبدادی دیگر، بلکه برای پایان‌دادن به چرخه‌ی تاریخی خودکامگی در ایران پدید آمد.
امروز جامعه‌ی ایران در شرایطی ایستاده است که دیگر نیازی به بازخوانی‌های توجیه‌گرانه یا محکوم‌سازی‌های نسلی ندارد. واقعیت روشن است: نه استبدادِ سلطنتی پاسخگوی خواست ملت ایران بود، و نه استبداد دینی نماینده‌ی آرمان‌های انقلاب ۱۳۵۷ است. هر دو، در تضاد با حاکمیت ملّی، آزادی‌های بنیادین و کرامت انسان ایرانی قرار داشتند.
جبهه ملی ایران بر این باور است که انقلاب ۱۳۵۷ را نه می‌توان انکار کرد و نه می‌توان مصادره نمود. این انقلاب، صرف‌نظر از دسیسه‌های پشت‌پرده قبل و بعد از آن‌ کنش جمعی جامعه‌ای بود که خواهان استقلال و آزادی و حاکمیت ملت بود؛ اما مسیر آن، با حذف نهادهای دموکراتیک، سرکوب نیروهای ملی و آزادی‌خواه، و جایگزینی اراده‌ی ملت با قرائتی ایدئولوژیک از قدرت، و استقرار اراده فردی، از اهداف اصلی خود منحرف شد.اما امروز، پس از دهه‌ها سرکوب، فساد ساختاری، بحران‌های انباشته اقتصادی و اجتماعی، و انزوای خطرناک ایران در جهان، جامعه ایران بار دیگر به همان خواست‌های بنیادین بازگشته است.:
استقلال و آزادی، عدالت اجتماعی، جمهوریت، حاکمیت قانون و جدایی نهاد دین از حکومت.
جنبش‌های اعتراضی سال‌های اخیر، نشان داد که جامعه ایران نه بازگشت به گذشته را می‌خواهد و نه تداوم وضع موجود را می‌پذیرد. این جنبش‌ها بیانگر بلوغ تاریخی ملتی است که هزینه‌های سنگین استبداد را پرداخته و دیگر حاضر نیست آینده خود را به وعده‌های مبهم برخی اقتدارگرایان در لباس جدید، یا هیأت‌حاکمه غیر ‌پاسخگو بسپارد.
جبهه ملی ایران بار دیگر تأکید می‌کند که گذار از وضعیت کنونی، نه از مسیر خشونت، نه با مداخله بیگانه، و نه با بازتولید اقتدارگرایی ممکن است. راه برون‌رفت، استقرار یک فرآیند ملی، شفاف و دموکراتیک است که نخستین گام آن، برگزاری انتخاباتی آزاد برای تشکیل مجلس مؤسسان و تدوین قانون اساسی مبتنی بر حقوق بشر، حاکمیت ملت و جمهوریت واقعی است.
ما بر این باوریم که آینده ایران نه در نفی تاریخ، بلکه در درس‌گرفتن از آن ساخته می‌شود. اعتماد بی‌چون‌وچرا به قدرت فردی، حذف نهادهای مدنی، و تعلیق آزادی و پایمالی اصل استقلال، خطاهایی است که نباید تکرار شوند.
در سالگرد انقلاب ۱۳۵۷، جبهه ملی ایران در کنار ملت ایران، به‌ویژه نسل جوان، بر این اصل پای می‌فشارد:
ایران، شایسته‌ی نظامی است که در آن هیچ فرد، نهاد یا عقیده‌ای فراتر از رأی و اراده‌ی ملت و قانون قرار نگیرد.

هیأت رهبری اجرائی جبهه ملی ایران
تهران – ۲۲ بهمن ۱۴۰۴

04/02/2026

مواضع جبهه ملی ایران در شرایط حساس و خطیر کنونی کشور

۱- ما از حق اعتراض قانونی و مدنی ملت بزرگ ایران، بازاریان، دانشجویان، زنان، معلمان، کارگران، بازنشستگان و سایر اقشار جامعه پشتیبانی می‌کنیم و برخورد فاجعه‌بار و خشونت‌آمیز با معترضان و به خاک و خون کشیدن آنان را غیرقانونی و غیر‌انسانی دانسته و به شدت محکوم می‌کنیم.

۲- ما مُصراً خواهان توقف خشونت و سرکوب معترضان و آزادی کلیه زندانیان سیاسی در سراسر کشور و لغو مجازات سخیف #اعدام در میهنمان هستیم.

۳- ما هرگونه دخالت و تهاجم نظامی دولت‌های خارجی به کشورمان را متضاد با منافع ملی و آزادی و استقلال ایران دانسته و با آن مخالفیم. از سوی دیگر هر نوع عملکرد نامعقول و خشونت‌بار حکومت جمهوری اسلامی را که برای کشورهای خارجی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای زمینه‌ی تجاوز به کشورمان را فراهم نماید محکوم می‌کنیم و حکومت را مسئول عواقب و تبعات آن می‌دانیم.

۴- در شرایطی که بحران‌های فزاینده ناشی از ساختار ناصحیح و معیوب قدرت، کشور را فراگرفته خواهان آنیم که #همه‌پرسی دوازده فروردین ۱۳۵۸ و سئوال «جمهوری اسلامی، آری یا نه» پس از ۴۷ سال مجدداً تکرار شود، تا ملت فرهیخته ایران با آرامش و به شکلی متمدنانه به این سئوال پاسخ داده و نظر خود را اعلام نماید.

۵- ما معتقدیم که ملت ایران حق دارد که در یک انتخابات آزاد، متشکل از نمایندگان واقعی خود جهت تعیین ساختار قدرت و شکل حکومت بر پا نماید.

۶- ما به سیاست خارجی مبتنی بر تعامل سازنده با احترام متقابل با تمام جامعه جهانی در راستای حفظ منافع ملی میهنمان اعتقاد داریم. دخالت در امور کشورهای همسایه و ایجاد تنش و خصومت با سایر کشورها را مردود دانسته و محکوم میدانیم. همان‌گونه که دخالت سایر کشورها را در امور داخلی خود برنمی‌تابیم.

۷- ما برای نیل به سعادت و رفاه ملت ایران و اعتلای کشور، به آزادی و دموکراسی و حاکمیت ملی، استقلال و عدم وابستگی، عدالت اجتماعی، جدایی دین از حکومت، حفظ تمامیت ارضی و یک‌پارچگی ایران، حفظ و صیانت از محیط زیست کشور و نظام بر آمده از رای و انتخاب ادواری ملت یعنی نظام جمهوری پایبند و متعهدیم.

شورای مرکزی جبهه ملی ایران
تهران - چهارده بهمن ۱۴۰۴

08/01/2026

مصاحبه دکتر موسویان رییس هیأت رهبری-اجرایی جبهه ملی ایران با با شبکه استقلال و آزادی:

نباید در مدار بسته بین بد و بدتر قرار بگیریم

جنبش اعتراضی و ضرورت اتحاد مردم؛ گفت‌وگو با آقای موسویان در این مصاحبه، آقای موسویان با بررسی وضعیت جنبش اعتراضی مردم ایران، بر اهمیت همبستگی، مشارکت آگاهانه...

07/01/2026

بیانیه جبهه ملی ایران در چهل‌وهشتمین سالگرد جاودانگی «جهان پهلوان تختی»:

«تختی نماد مبارزه با ظلم و استبداد»

هفدهم دی‌ماه، سالروز درگذشت قهرمان ملّی ایران «جهان پهلوان غلام‌رضا تختی»، یادآور پیوند ناگسستنی «اخلاق پهلوانی» با «سیاست ملّی» در تاریخ معاصر ایران است. تختی تنها یک قهرمان ورزشی نبود؛ او برآمده از نهضت ملّی ایران و پرورش‌یافته مکتب دکتر مصدق و جبهه ملی ایران بود و پهلوانی را از گود ورزش به عرصه اجتماع، سیاست و مسئولیت ملّی ارتقاء داد.
غلام‌رضا تختی فرزند راستین مردم ستمدیده این سرزمین بود؛ زادهٔ بی‌عدالتی‌ها، نابرابری، استبداد و آگاه‌شده در میدان تجربهٔ زیسته در سایه پیوند شوم استبداد داخلی و استعمار خارجی. او در مسیر زندگی و مبارزه خود، از نهضت ملّی ایران جدا نشد و بدون هیچ تظاهری همواره خود را «خاک پای ملّت» می‌دانست. حضور فعال او در جبهه ملّی ایران، مسئولیت‌پذیری‌اش در سازمان ورزشکاران جبهه ملّی ایران، و انتخاب شدنش به عضویت شورای مرکزی آن، گواه روشنی است بر این‌که پهلوان تختی سیاست را نه ابزار قدرت، که میدان تعهد اخلاقی می‌دانست.
جهان‌پهلوان تختی نمونه والای «پهلوان ملّی» است؛ پهلوانی که در سنت کهن عیّاری ریشه داشت، اما با زیستن در عصر نهضت ملّی ایران، به پهلوانی رنگی تاریخی و سیاسی بخشید. انتخاب آگاهانه دکتر محمد مصدق به‌عنوان مراد فکری و رهبر سیاسی، پهلوان تختی را به نماد وجدان بیدار ملّت ایران بدل کرد. او در سال‌های پس از کودتای ننگین ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، هم‌زمان با سرکوب آزادی‌ها و شکست حاکمیت ملّی، پرچم عزت ایران را در میدان‌های جهانی برافراشت و امیدِ پایمال‌شده ملّت را زنده نگاه داشت.
امروز، در شرایطی که کشور با بحران‌های عظیم سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روبه‌روست؛ در شرایطی که فساد نهادینه، بی‌کفایتی ساختاری، ظلم و استبداد، اختناق و بی‌اعتنایی به منافع ملّی، بنیان‌های همبستگی اجتماعی را فرسوده است؛ بازگشت به اصول نهضت ملّی ایران ضرورتی تاریخی است. دولت ملّی مصدق، الگویی از حاکمیت ملی، پاک‌دستی، استقلال، آزادی و اتکاء به اراده ملّت بود؛ و تختی، تجسم انسانی همان الگو در میدان عمل بود.
بر این باور است که منش ملّی، اخلاق‌مدار و مردم‌گرای جهان‌پهلوان تختی، امروز نیز می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های جدید در مبارزه مسالمت‌آمیز با دیکتاتوری، فساد و تباهی باشد. تختی یادآور این حقیقت است که سیاستِ جداشده از اخلاق، به سلطه خارجی و استبداد داخلی می‌انجامد؛ و پهلوانیِ جداشده از مردم، به نمایش بدل می‌شود.
ما از هنرمندان و ورزشکاران ملت ایران می‌خواهیم به مانند پهلوان پهلوان تختی بدون تظاهر به صفوف ملت بپیوندند. بدون هیچ همراهی با استبداد حاکم و صداهایی که یادآور آن نظام استبدادی گذشته و در جهت منافع قدرت‌های بیگانه است، رجالی مانند دکتر مصدق و پهلوان تختی را سرمشق خود قرار دهند.

هیأت رهبری اجرائی جبهه ملی ایران
تهران – هفدهم دی ۱۴۰۴

02/01/2026

تسلیت به ایران و هنر ایران‌زمین

بیانیه تسلیت جبهه ملی ایران در سوگ هنرمند بزرگ ایران ایران، استاد بهرام بیضایی

ملت بزرگ و آزاده‌ ایران، با اندوهی گران، خبر درگذشت جانسوز نمادِ درخشان اندیشه، هنر و میهن‌پرستی، استاد بهرام بیضایی را در خاک غربت دریافت کردیم.
بیضایی، جان‌مایه‌ی فرهنگ و تاریخ ایران بود که با آثاری همچون مرگ یزدگرد، باشو غریبه‌ی کوچک، رگبار، غریبه و مه، کلاغ و سگ‌کشی و ...، لایه‌های عمیق هویت ملّی و رنج‌های تاریخی این مرز و بوم را به تصویر کشید. او فراتر از صحنه‌ی نمایش، پژوهشگری نستوه بود که با نگارش آثاری بنیادین همچون کتاب نمایش در ایران ، ریشه‌های آیین‌های کهن ما را از غبار فراموشی پاک کرد و به حافظه‌ی جمعی ایرانیان بازگرداند.
بیضایی همواره در کنار مردم ایران بود. چه در سخنرانی های شب‌های گوته در مهر ۱۳۵۶ و در دوران مبارزه برای آزادی ایران در برابر استبداد سلطنتی و چه در تلاش برای عظمت فرهنگ ایرانی و مقابله با سانسور در دوران پس از انقلاب. دریغ و درد که استبداد و تنگ‌نظری‌های زمانه، این جانِ شیفته و آزاده را مجبور به ترک وطن کرد تا سالیان پایانی عمر پربار خویش را دور از آغوش میهن و در غربت سپری کند. با این حال، او هرگز از ایران جدا نشد؛ چرا که به قول خود او، «موطن و مسلک او عالم فرهنگ ایران بود». بیضایی نشان داد که آزادگی و ایران‌دوستی، فراتر از مرزهای جغرافیایی، در تار و پود اندیشه ریشه دارد و هیچ تبعیدی نمی‌تواند پیوند میان یک اندیشمند ملی و سرزمینش را بگسلد.

جبهه ملی ایران، فقدان این هنرمند ملی و انسان وارسته را به همسر گرامی ایشان سرکار خانم مژده شمسایی، فرزندان، جامعه‌ی بزرگ هنری و همه‌ی رهروان راه آزادی و میهن‌دوستی تسلیت می‌گوید. نام بهرام بیضایی در کنار بزرگان تاریخ ایران، به عنوان آموزگارِ سربلندی و هویت، همواره زنده خواهد ماند.

هیأت رهبری اجرایی جبهه ملی ایران
تهران - هفتم دی‌ماه ۱۴۰۴

02/01/2026

بیانیه جبهه ملی ایران در خصوص اعتراضات اصناف مختلف جامعه:

«از اعتراضات مدنی بر حق ملت ایران، پشتیبانی می‌کنیم»

هموطنان عزیز! ملت آزادی‌خواه و استقلال‌طلب ایران:

حکومت جمهوری اسلامی به مدت ۴۷ سال به آرمان‌های ملت ایران که آزادی، استقلال، کرامت انسانی، توسعه و پیشرفت، روابط محترمانه و متمدنانه با جامعه جهانی را طلب می‌کرد، پشت‌پا زده و بر خلاف اهداف ملت بزرگ ایران عمل کرده است.
حکومت جمهوری اسلامی ۴۷ سال بر طبل سیاست‌های ایدئولوژیک و به هدر دادن منابع مالی کشور به دور از منافع ملی ایران کوبیده، آزادی‌های انسانی ملت ایران مانند آزادی احزاب و اجتماعات، آزادی قلم و بیان، آزادی انتخابات را پایمال و به استبداد بی‌رحمانه و سرکوب اعتراضات مردم و فساد گسترده ادامه داده است.
اکنون شاهدیم که در نتیجه این سیاست‌های غلط و عملکردهای نامطلوب خود، امنیت ملّی کشور را نیز در معرض تهدیدات جدی قرار داده است. پیامد مستقیم این وضعیت، فروپاشی بنیان‌های اقتصادی و سقوط معیشت مردم به وضعیتی است که حتی کارگزاران حکومت نیز از آن با عنوان «ابر تورم» یاد می‌کنند.
افزایش جهشی نرخ ارز و بهای طلا، بنزین و سایر حامل‌های انرژی، تأثیری عمیق و فراگیر بر تمامی ارکان اقتصاد کشور برجای گذاشته و بدیهی است که در چنین شرایطی، اقشار مختلف جامعه به‌ویژه کسبه، بازاریان، کارگران، حقوق‌بگیران با بحرانی مضاعف در تأمین حداقل‌های معیشتی روبه‌رو شوند. در واکنش به این وضعیت اسف‌بار، از روز دوشنبه هشتم دی‌ماه، شاهد اعتراضات گسترده و چشم‌گیر اصناف مختلف بازار در تهران و شماری از شهرهای دیگر کشور بوده‌ایم؛ اعتراضاتی که به‌جای شنیده‌شدن مطالبات برحق معترضان، با برخورد نیروهای انتظامی و در نهایت اعلام تعطیلی تهران و چندین استان دیگر از سوی حکومت مواجه شده است.
، ضمن پشتیبانی قاطع از هرگونه اعتراض مدنی، مسالمت‌آمیز و خشونت‌پرهیز، بر این باور است که رمز بقا و تداوم هر جنبش مردمی، در فراگیری آن و همراهی و همبستگی تمامی اقشار، طبقات و اصناف جامعه نهفته است.
هشدار می‌دهد که ملت فهیم و آینده‌نگرایران باید نسبت به شعارها و جریان‌های تفرقه‌افکن هوشیار باشد. آن دسته از نیروهایی که آگاهانه یا ناآگاهانه می‌کوشند مطالبات بحق مردم را به‌سوی بازگشت به حکومت فردی، موروثی و ارتجاعِ سلطنتی سوق دهند، به هیچ‌‌وجه در پی آزادی و استقلال که مبنای اصلی توسعه اقتصادی و سیاسی کشور و رفاه و سعادت ملت ایران است، نیستند؛ چرا که تجربه تاریخی ایران و جهان نشان داده است توسعه پایدار هرگز در چارچوب نظام‌های فردمحور و استبدادی تحقق نخواهد یافت.
همچنین نسبت به هرگونه دست‌اندازی و مداخله قدرت‌های خارجی در امور داخلی کشور هشدار می‌دهد. هیچ تحول سیاسی و اجتماعی‌ای که بر پایه مداخله خارجی شکل گرفته باشد، نه تنها از تداوم و مشروعیت برخوردار نخواهد بود، بلکه موجب زوال اقتصادی و اجتماعی کشور خواهد شد. تاریخ معاصر ایران به‌ روشنی گواه آن است که مداخله قدرت‌های بیگانه، به‌ویژه از طریق کودتا و فشار سیاسی و اقتصادی مانند تحریم‌ها، یکی از مهم‌ترین عوامل شکست جنبش‌های مردمی و استمرار بحران‌ها بوده است. از این‌رو، نباید اجازه داد هیچ قدرت خارجی، به‌خصوص قدرت‌هایی که در گذشته با اقدامات مداخله‌جویانه خود این روزگار تیره را بر ایران تحمیل کرده‌اند، در سرنوشت ملت ایران نقش‌آفرینی کنند.
، ضمن حمایت از خیزش‌های مسالمت‌آمیز و مطالبات برحق اصناف مختلف، به‌ویژه بازاریان، دانشجویان و دیگر گروه‌های اجتماعی، هرگونه برخورد امنیتی، نظامی و خشونت‌گرایانه حاکمیت با معترضان را به‌شدت محکوم می‌کند و به قدرت‌مداران حاکم بر کشور هشدار می‌دهد که به صدای تحول‌خواهی ملت ایران گوش فرا داده و با یک انتخابات آزاد برای تشکیل یک مجلس مؤسسان واقعی، زمینه را برای تحقق حاکمیت ملّی و نظام جمهوری سکولار فراهم کنند.

هیأت رهبری-اجرائی جبهه ملی ایران
تهران – ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۴

12/12/2025

بیانیه به مناسبت

پیام شانزده آذر «از جان می‌گذریم، اما از آزادی و استقلال نمی‌گذریم»

شانزدهم آذر، یکی از روزهای ماندگار تاریخ سیاسی معاصر ایران است؛ روزی که دانشگاه نشان داد نه تنها مرکز آموزش علم و دانش، بلکه سنگر اصلی دفاع از استقلال ملی و آزادی‌خواهی است.
ریشه‌های این روز تاریخی را باید در فضای پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ جست‌وجو کرد؛ کودتایی که با دخالت مستقیم قدرت‌های بیگانه، دولت قانونی دکتر محمد مصدق را سرنگون کرد و راه را برای بازگشت استبداد مطلق هموار ساخت.
پس از کودتا، جامعه ایران آرام نماند. بازار، روشنفکران و دانشجویان، هر یک به سهم خود در دفاع از قانون اساسی مشروطه و حق حاکمیت ملت اعتراض کردند. در این میان، دانشگاه تهران به کانون اصلی مقاومت مدنی تبدیل شد. دانشجویان دریافتند که حمله به استقلال سیاسی کشور، حمله به آینده آنان و آینده ایران‌زمین است.
با شروع محاکمه دکتر مصدق، رهبر نهضت ملی ایران در دادگاه نظامی کودتاچیان و انتشار دفاعیات شجاعانه آن بزرگ‌مرد در آن دادگاه و با ورود هیأت سیاسی انگلستان و اعلام تجدید رابطه انگلیس با دولت کودتا، موجی تازه از اعتراض‌ها شکل گرفت. سرانجام ۱۶ آذر ۱۳۳۲ روزی شد که نیروهای نظامی با ورود به محوطه دانشگاه تهران، استقلال آن را آشکارا نقض کردند و با تیراندازی مستقیم در دانشکده فنی، سه جوان آزاده «احمد قندچی»، «مصطفی بزرگ‌نیا» و «مهدی شریعت‌رضوی» را به خاک وخون کشیدند.
این سه قطره خون، نه فقط حادثه‌ای تلخ، بلکه سندی ماندگار از پیوند استبداد و دخالت بیگانه بود؛ و شهادت آن سه دانشجو آغاز فصلی نو در تاریخ مقاومت مدنی ایران شد.
هیچ‌گاه نباید از یاد برد که استبداد گذشته و استبداد کنونی پس از شانزدهم آذر ۱۳۳۲، دانشگاه و دانشجو را مصون از شبیخون نظامی قرار نداده‌اند. اول بهمن ۱۳۴۰ صد‌ها چترباز و کاماندو به صحن مقدس دانشگاه تهران آمدند و دانشجو و دانشگاه را مورد یورش ددمنشانه خود قرار دادند. یورش‌های متوالی پس از انقلاب نیز به دانشگاه صورت گرفته که شبیخون انقلاب فرهنگی در بهار ۱۳۵۹ و تهاجم مغول وار در روز ۱۸ تیر ۱۳۷۸ نمونه‌هایی از آن هستند.
۱۶ آذر از آن زمان تاکنون، نماد ایستادگی دانشگاه در برابر سلطه، بی‌قانونی و تحقیر استقلال ملی بوده است. شهدای دانشجو ۱۳۳۲ با نثارجان خود نشان دادند که «استقلال» و «آزادی» دو اصل جدایی‌ناپذیرند و هرگونه توسعه سیاسی تنها با اتکاء بر همین دو پایه امکان‌پذیر است.
جبهه ملی ایران با پاسداشت یاد آن سه شهید راه آزادی تأکید می‌کند: ۱۶ آذر تنها یک واقعه تاریخی نیست؛ روایت پایداری مردم ایران در برابر بیگانه و استبداد است. دانشگاه در دهه‌های متوالی یکی از اصلی‌ترین کانون‌های اندیشه، پرسش‌گری و تلاش برای حاکمیت ملت بوده است. استقلال و آزادی همچنان جوهره مطالبات تاریخی ملت ایران‌اند.
امروز نیز هرجا صدای دانشجو و اندیشه آزاد شنیده می‌شود، همان روح قیام ۱۶ آذر زنده است. اگرچه دانشگاه در دوره‌های مختلف با محدودیت‌ها، فشارها یا تنگناهای گوناگون روبه‌رو شده، اما مشعل مقاومت مدنی و حق‌خواهی آن هرگز خاموش نشده است.
نسل امروز دانشگاه در این شرایط هولناک تاریخ کشور و با سلطه استبداد حاکم و با این بحران های فزاینده سیاسی، اقتصادی و حتی امنیت ملی همچون پیشینیان خود، پاسدار حقوق بنیادین ملت، شأن دانشگاه و ارزش‌های استقلال و آزادی است؛ میراثی که از ۱۶ آذر ۱۳۳۲ تا امروز تداوم یافته و آینده ایران را نیز شکل خواهد داد.

هیأت رهبری-اجرائی جبهه ملی ایران
تهران – شانزدهم آذر ۱۴۰۴