پارێزەر مژدە صالح عبدالله :: Mzhda Salh Abdullah

01/08/2025

بەهۆی زیادبوونی تاوانەکانی دەستدرێژی لەم دواییانەدا، داهێنانێکی تایبەت لە جیهانی پاراستنی تاکدا دەرکەوت:
(سپرای بیبەری شین)

ئەم سپرایە وەک ئامرازەکانی پاراستنی کلاسیکییەکانی تر نییە، بەڵکو لەناویدا پێکهاتەیەکی تیژە لە بیبەر بە ناوی (Oleoresin Capsicum)
، کە ئازارێکی زۆر لە دەم و چاوی هێرشکەر دروست دەکات، کەمێک سڕی دەکات و هەستەکانی هێرشکەر کەم دەکاتەوە.

بەڵام سەرسوڕهێنەرترین شت...
ئەوەبوو کە ڕەنگێکی شینی نادیاری بۆ زیادکراوە، کە لەسەر پێست و جلوبەرگی هێرشکەر و بۆ ماوەی (٤٨) کاتژمێر دەمێنێتەوە. ئەم ڕەنگە بە چاوی ئاسایی نابینرێت، بەڵام لە ژێر (تیشکی سەروو وەنەوشەیی) ڕووناک دەبێتەوەو بە ڕەنگی شین دەدرەوشێتەوە، ئەمەش وا لە پۆلیس دەکات بە ئاسانی بتوانێت هێرشکەر دیاری بکات تەنانەت ئەگەر لە شوێنی ڕوودانی تاوانەکەش ڕایکرد بێت.

جێی باسە کە ئەم سپرایە بەرهەمێکی ڕاستەقینە و فەرمییە، و چەندین وڵاتی ئەوروپی و ئەمریکی دەستیانکردووە بە بەکارهێنانی، بەهۆی کاریگەری خێراو دوولایەنەی لە (وەستاندنی هێرشکەر)و (شوێنکەوتن و دەسگیرکردنی تاوانبار) لە لایەکی تر.

ئەم داهێنانە توانای مرۆڤ بە ئیلهامی خالقی پیشان دەدات بۆ گۆڕینی زانست بۆ هۆکارێکی دادپەروەری و سەلامەتی.
پارێزەر مژدە صالح

29/12/2024

حەوت جۆر کەس پێویستە لێیان دوورکەویتەوە🚫

1️⃣ کەسانی “عەرەبانەی دەستی "
ئەم کەسانە وزە و کاتت بەفیڕۆدەدەن، هەمیشە دەیانەوێت هەموو شتێکیان بۆ بکەیت بەبێ ئەوەی گرنگی بە خۆت بدەیت.لای ئەوان کێشەکانیان کێشەی تۆیە بۆ چارەسەرکردن. کێشەی عەرەبانە ئەوەیە کە دوای ئەوەی پڕی دەکەیتەوە، دەبێت پاڵی پێوەبنێیت بۆ ئەوەی بجوڵێت.
🔑 تێبینی: ئەم کەسانە وزە و کات و سەرچاوەت بەکاردەهێنن.

2️⃣ مرۆڤی “مێشوولە”.
ئەم کەسانە تەنها گرنگی بە لابردنی خێروبێر دەدەن لە ژیانت ودەیگۆڕن بە ژەهر. تەنها بەدوای سووددا دەگەڕێن بەبێ ئەوەی هیچ بەرهەمێکت بۆ زیاد بکەن. هەروەک مێشوولە تەنها کاتێک بەدەورتدا دەفڕن کە دەیانەوێت خوێنت بمژن و دواتر بە نەخۆشییەکەوە بەجێت دەهێڵن.
🔑 تێبینی: تەنها کاتێک گۆرانیت بۆ دەڵێن کە سوودت لێ وەربگرن، بەڵام دواتر چەقۆ لە پشتت دەدەن.

3️⃣ کەسانی “داسەپێنەر”.
ئەم کەسانە بەدوای کۆنتڕۆڵکردنی ژیانتدا دەگەڕێن. کاتێک بۆ تەنهاجارێک یارمەتیت دەدەن، چاوەڕێی ئەوە دەکەن هەمیشە لە ژێر کۆنترۆڵی ئەواندا بیت. سوودەکانیان کاتییە و ئەگەر زۆر لات بمێننەوە، دەبنە بارگرانی.
🔑 تێبینی: پێویستە بزانیت کەی ڕۆڵیان لە ژیانتدا کۆتایی دێت و دەستبەجێ ڕزگارت بێت.

4️⃣ مرۆڤی “کەروێشک”.
ئەم کەسانە تەنها خۆ نمایشکەرن. تەنها بۆ ئەوەی نهێنییەکانت بزانن و لە دژی تۆ بیانقۆزنەوە لێت نزیک دەبنەوە. درۆزن و قسەخۆش و پیلانگێڕن.
🔑 تێبینی: تیمساح وا خۆی نیشان دەدات کە هاوسۆزی تۆ بەدەست دەهێنێت، پاشان سود لەم شتە وەردەگرێت بۆ ئەوەی دواتر هێرش بکاتە سەرت.

5️⃣ مرۆڤی “کامێلیۆن”.
ئەم خەڵکە پڕن لە ئیرەیی و حەسودی. وا خۆیان نیشان دەدەن کە لەگەڵتدان، بەڵام بە نیازێکی خراپ چاودێری پێشکەوتنەکانت دەکەن. هەمیشە لە کێبڕکێیەکی ناتەندروستدان لەگەڵت، و پشتگیری سەرکەوتنەکانت ناکەن.
🔑 تێبینی: هاوڕێی حەسود دەتوانێت خەونەکانت لەناو ببات و ڕێگری لە پێشکەوتنت بکات.

6️⃣ کەسانی “بێ هیوا”.
ئەمانە خەونکوژن، ئەوان باوەڕیان بە خەونەکانت نییە و پشتگیریان ناکەن، تەنها سەرنجیان لەسەر شکست و هەڵەکانت دەبێت و لەبری دۆزینەوەی چارەسەر کێشە دروست دەکەن.
🔑 تێبینی: ئەم کەسانە خەونیان نییە، بۆیە قەدری خەونەکانت نازانن و پشتگیریان ناکەن.

7️⃣ کەسانێک کە “ زبڵ هەڵگرن”
ئەمانە خراپترینن، ژیانیان پڕە لە نەرێنی، و تەنها هەواڵی ناخۆش بڵاودەکەنەوە. هەر کاتێک دەردەکەون، بێزاری و کارەسات لەگەڵ خۆیان دەهێنن.
🔑 تێبینی: یەکەم کەسن کە هەواڵی نەرێنی و خەمۆکی بڵاودەکەنەوە.

📌 تێبینی کۆتایی:
ئەوە بەرپرسیارێتی تۆیە کە لە ژیانتدا بکۆڵیتەوە بۆ ئەوەی بزانیت کێ دەوری تۆی داوە. ژیانت باشتر دەبێت کاتێک پەیوەندیت لەگەڵ کەسانی ئەرێنیدا هەیە و ڕزگارت دەبێت لە کەسانی نەرێنی، هەروەک لە حەدیثى پێغەمبەرمان ﷺ دەفەرموێت (( تفاءلوا خيرًا تجدوه))

* تا ئێستا تووشی هیچ کام لەو حەوت جۆرە کەسانە بوویت؟

14/12/2024

#مافی مرۆڤ چییە؟

مافی مرۆڤ مافێکی خودا پێداوی ڕەسەنی سروشتییە بۆ هەموو مرۆڤەکان وەکو یەک، جا هەر نەتەوەیەک بێت،و شوێنی نیشتەجێبوونی هەر کوێیەک بێت، ڕەگەزەکەی هەر چیەک بێت، ڕەچەڵەکی نەتەوەیی یان ، ڕەنگ و ڕووی، ئایین، زمان یان هەر بارودۆخ و پێگەیەکی دیکەی هەبێت، هەموو مافێکمان هەیە بە یەکسانی و دادپەروەری و بەبێ جیاکاری دەستمان بە مافە مرۆییەکانمان بگات، هەموو ئەم مافانە بەیەکەوە گرێدراون و وابەستەن و دابەشنەکراون،
کاتێک لاپەڕەکانی مێژوو هەڵدەدەینەوە،دەبینین بەدرێژایی مێژوو کۆیلەکان لەهەموو کات و ساتێکدا دابەشکراون بەسەر دووجۆر، کۆیلە ناچارکراو ودەستەمۆکراو، وە ئەو کۆیلانەی عاشقی پەرەستن و کۆیلایەتین،بۆ نمونە لەدێر زەمانەوە لە ئەمریکا کۆیلەکان دابەشکرابوون بەسەر دووجۆر،
( کۆیلەی ماڵەکان) و( کۆیلەی کێڵگەکان)
کۆیلەی کێڵگەکان ، لەوپەڕی ژیانی کولەمەرگی و زەلیلی و هیلاکی دەژیان، شەوڕۆژ کاریان پێیان دەکرد،
لەکاتێکدا کۆیلەی ماڵەکان خۆیان وا نیشان ئەدا کە لەچینی کۆیلە خۆشگوزەرانەکانن ، کە پاشماوەی خۆراکی خاوەنەکانیان ئەخواردو کۆنەجلو بەرگی ئەوانیان ئەپۆشی و،لەماڵی خاوەنە سپی پێستەکانیان خزمەتیان ئەکرد.
بۆیە هەرکاتێک کۆیلەی کێڵگەکان کۆدەبوونەوە پلانی خۆ ڕزگارکردنیان دادەنا لەکۆیلایەتی ، لەسەر مەبدەئی ئازادی و دادپەروەری یەکیان دەگرت، کۆیلە سوودمەندبووەکان ڕێگریان لێ ئەکردن و پێچەوانەی ئەوان یەکیان ئەگرت، بەپەلە هەواڵی شۆرش و پلانی کۆیلەی کێڵگەکانیان بۆ خاوەنەکانیان دەگواستەوە، بۆیە خاوەنەکانیان هەڵدەستان بە ئازاردانیان و لەگۆڕنانی خەونی سەربەخۆیی و دامرکاندنەوەی شۆرشەکەیان.
هەڵبەتە ئەو پەرچەکردارەی کۆیلە سوودمەندبووەکان لەپێناو حیکمەت و ئامانجێکی دیاری کراو نەبوو، بەڵکو ئەوان پاشماوەی خۆراک و کۆنە پۆشاکیان پێ بە نرختر بوو لە ئازادی!
ئەوجۆرە کەسانە لەهەموو زەمەن و ساتێکدا هۆکاری شکستپێهێنانی هەموو جۆرە هەوڵێکن کە بۆ ئازادی و سەربەخۆی دەنرێت.

22/11/2023

*(هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ)*

خودای میهرەبان فەرمویەتی ئەوان پۆشاکن بۆ ئێوە ئێوەش پۆشاکن بۆ ئەوان(ژن و پیاو)

خوای گەورە هاوسەرانی بە جل و بەرگ پۆشاک شوبهاندووە لە قورئاندا

١-جل و بەرگ و پۆشاک عەیب و ناتەواوی و عەورەتی ئینسان دادەپۆشێ بۆیە خودای گەورە بە جل و بەرگی شوباندون تا هاوسەرانیش ئاوا بن بۆ یەکتر و نهێنی پارێز بن و کەمو کورتیەکانی یەکتر دابپۆشن

٢- پۆشاک ئینسان دەپارێزێ لەسەرمای زستان و گەرمای هاوین دەبێ هاوسەرانیش بەم شێوەیە یەکتر بپارێزن و لەکاتی خۆشی و ناخۆشیەکانی ژیانیان ئاگاداری یەکتر بن و لەبیانو نەبن لەیەکتر ولەسەربچوکترین کێشە نەیکەنە هەراو شەڕو ئاژاوە

٣-پۆشاک دوای کۆن بون پێویستە نوێبکرێتەوە ژیانی هاوسەریش پێویستە ماوە ماوە بە بە خشینی دیاری و دەڕبڕینی خۆشەویستی و مەحەبەت بۆ یەکتر نوێ بکرێتەوە

٤-پۆشاکی زبر ئەزیەتی جەستەی ئینسان دەدات ئاواش بۆڵە و پرتەی ڕۆژانە لەگەڵ هاوسەرەکەت زیان بە ژیانی هاوسەری دەگەیەنێت و دەبێ زوو چارەسەر بکرێ

٥- پۆشاک دەبێ خاوێن و بۆن خۆش بێت تا جەستەت ئارام بێت و دور بێت لەنەخۆشی و ڤایرۆس بەم شێوەیەش دەبێت هاوسەران بۆ یەکتر خاوێن بن و بۆنخۆش بن بۆ یەکتر نەک بەپێچەوانەوە بۆ دەرەوەی ماڵ وابن وە دەبێ دور بن لە غەش و فێڵکردن لەیەکترو خیانەت کردن

٦-نزیکترین شت لەجەستەی ئینسان بەرگ و پۆشاکیەتی خودای گەورە ئەوەمان پێ دەڵێ کە دەبێ هاوسەرانیش نزیکتری کەس بن بۆ یەکتر و خۆیان بتوانن چارەسەری کێشەکانیان بکەن و کەسی سێیەم نەکەنە بەینی کێشەکانی خۆیان


٧ـ پۆشاک مایەی ئاسودەییە بۆ ئینسان بەم شێوەیەش دەبێت هاوسەران مایەی ئاسودەیی و سوکنا بن بۆ یەکتر .
بەسوپاسەوە.

28/12/2022

* رۆلی پەروەردەی خێزان لەکەمکردنەوەی تاوان *

سیستەمی پەروەردە و فێرکردن بە سیستەمێکی چالاک و بنەڕەتی دادەنرێت بۆ بەرهەمهێنان و دروستکردنی تاکێکی تەندروست، دەتوانین بلێن پەروەردەیەکی دروستی تاکەکان وا دەکات کە کۆمەڵگایەک تەندروست بەرهەم بێت کە دووربێت لە بیری توندوتیژی. (فێرکردن و ڕاهێنان و پەرەپێدان) بە تاکەکان لەڕووی گوفتار و کردەوەکانیان بە سێ بابەتی گرنگ دادەنرێت تاکو منداڵ هەر لە قۆناغەکانی (منداڵی، هەرزەکاری و گەنجی) تێپەڕ دەکات، پێویستی بە ئاراستەکردن و هاندان و ڕاهێنان هەیە، بەرامبەر بە گۆڕانکارییەکانی ژیان، چونکە گۆڕانکارییەکان کە ڕوودەدەن لە توانای کۆمەڵگادا نین بەڵام پەروەردەکردن و تێگەیاندنیان لە گۆڕانکاریەکان ئەرکی خێزان و کۆمەڵگه‌یە بیگرێتە ئەستۆ تاکو تاک دەگات بە لوتکەی پێگەیشتن و ئاستی معریفی بە تەواوی گەشە دەکات.
هەمیشە دایکان و باوکان لە هەوڵدانێکی زۆردان بۆ ئەوەی بە جوانترین شێوە منداڵەکانیان بەخێوبکەن، بەڵام هەندێک جار لایەنی پەروەردەیی منداڵ فەرامۆش دەکرێت، ئەوەندەی گرنگی بە دابینکردنی پێداویستیەکان دەدرێت ئەوەندە گرنگی بە لایەنی پەروەردە نادرێت. بەمەش لەنگیەک لە پەروەردەی تاک دروست دەبێت، زۆر جار گرفت بۆ کۆمەڵگاکەش ساز دەبێت.
هەمیشە پەروەردەیەکی تەندروست بۆ تاک ڕۆڵی گرنگ دەبینێت لە کەمکردنەوەی (تاوان) زۆر گرینگە دایکان و باوکان و خێزان کۆمەڵگا و سیستەمی پەروەردە قوتابخانەکان و دایانگاو بەخچەکان پەروەردەکردنی منداڵ وەكو بابەتێكی فیزیكی سادە سەیر نەكەن،بەڵکو پێویستە زیاتر لە چوارچێوەی پەروەردەیەکی تەندروست بێت نەک بە تەنها خۆی لە دابین کردنی پێویستییەکانی ژیاندا خۆی ببینێتەوە، پەروەردەی منداڵ وەك بەرپرسیارێتییەكی گەورە وپرۆسەیەکی دوور مەودا سەیربکرێت بۆ ئەوەی لە داهاتوودا کۆمەڵگایەکی ئارام بێتە کایەوە دووربن لە بیرو هزری تاوانکاری.
وەک دەبینین و دەبیستین ڕۆژانە کۆمەڵگه‌ ڕووبەڕووی کۆمەڵێک ڕووداوی نەخوازراوی تاوان و کوشتن دەبێتەوە کە کۆمەڵگا دەهەژێت لەگەڵ هەر ڕووداوێک دەبێتە جێگای باس و خواس بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دووبارە و دە بارە دەبێتەوە،کە لە ئەنجامی لە دەستدانی بەها گرنگەکانی تاک دێتە ئاراوە،دەروونی تاک شێواوە پەروەردەیەکی تەندروست نەکراوە کە بتوانێت بەسەر هەموو بارودۆخەکاندا زاڵ بێت .
هەبوونی گیانی بەرپرسیارێتی دایک و باوک لە بەرامبەر پەروەردەکردنی منداڵەکاندا زۆر کاریگەرە و بە یەکەمین قوتابخانەی منداڵ دادەنرێت ئەرکی دایک وباوکە وەک بەرپرسی منداڵ لە بناغەوە جوانی و بەهاکانی ژیانی فێر بکات،، چونكە هەر كەم تەرخەمی و هەڵەیەك لە لایەن دایک و باوکەوە دەبێتە مایەی لادان و گێژاو شێواوی لە دەروونی منداڵدا کە کاریگەری گەورە لەسەر داهاتووی جێدەهێڵێت زۆبەی کات پێشینەی تاوانەکان لەمەوە سەری هەڵداوە لە ئەنجامی هەڵەو و توندوتیژیەکی ڕابردوو پێگەیاندنی تاک و پەروەردەیەکی دروست هەمووکاتێک ڕێگا خۆشکەرە بۆ فەراهەم کردنی کۆمەڵگەیەکی تەندروست .

07/09/2022

‎
وای دابنێین لە جیاتی هەموو ئامێرێکی جەنگ ، ئامێرێکی کشتو کاڵ بووایە
لەجیاتی هەموو پسپۆڕێکی سەربازی ، پسپۆر و ئەندازیاری کشتو کاڵ و پیشەسازی بووایە
وە لەجیاتی هەموو فیشەکێک ، تۆوی دانەوێڵەیەک بووایە، لەجیاتی هەموو پارچە چەکێک شتڵی نەمامێک بووایە،
کە ئەمەش دەبووە هۆی گۆڕینی ئاستی گوزەران و ژیانی مرۆڤەکان بۆ بەرزترین ئاست ، و پاک بوونەوەی ژینگە لەسەرتاسەری جیهان و گۆڕانی سەحراکان بە دارستانی سەوز
زۆر باشترە بوو لەوەی چەکاکان بە ڕووی یەک
بەرزکەینەوەو
لەولاشەوە هوتافی مرۆڤدۆستی و مافی مرۆڤ بکێشین !!

15/09/2021

لە یاسای هاتوچۆ ژمارە ٨٦ ی هەموار کراو بەشی ۲۳ -
( لێخورین لەژێر کاریگەری ماددەی سەرخۆشکارو هۆشبەردا )

یەکەم / هەرکەسێک لەژێر کاریگەری ماددەیەکی سەرخۆشکار (مسکر) یان هۆشبەر ( مخدر) سوارۆیەک (مركبة) لێبخورێت ئەوا بەبەندکردن بۆماوەیەک کەمتر نەبێت لە (۳) سێ مانگ و زیاتر نەبێت لە(٦) شەش مانگ یان پێبژاردنێک کە لە (٥۰۰۰۰۰) پێنجسەد هەزار دینار کەمتر نەبێت و لە (۱٥۰۰۰۰۰) یەک ملیۆن و پێنجسەد هەزار دینار زیاتر نەبێت سزادەدرێت و مۆڵەتی لێخورینەکەی لێ ڕادەکێشرێتەوە بۆ ماوەیەک لە (۳) سێ مانگ زیاتر نەبێت .

دووەم/ لەحاڵەتی دووبارە ئەنجامدانەوەی ئەوتاوانەی لە بڕگەی (یەکەم)ی ئەو ماددەیە دەقی لەسەرکراوە، ئەوا سزاکەی دەبێتە بەندکردن بۆماوەیەک کەمتر نەبێت لە (٦) شەش مانگ ، و زیاتر نەبێت لە (۱) یەک ساڵ ، یان بە پێبژاردنێک لە (۲۰۰۰۰۰۰) دووملیۆن دینار کەمتر نەبێت و لەگەڵ لێ ڕاکێشانی مۆڵەتی لێخورینەکەی بۆ ماوەیەک لە(٦) شەش مانگ کەمتر نەبێت .

سێیەم/ لەکاتی ئەنجامدانەوەی تاوانەکە بۆ زیاتر لە دووجار سەرەڕای ئەو سزایانەی لە بڕگەی( دووەم )ی ئەو مادەیەدا هاتووەو لێڕاکێشانی مۆڵەتی لێخورینەکە بۆماوەیەک دەبێت کە لە (۳) سێ ساڵ زیاتر نەبێت.

چوارەم/ پێویستە لەسەر دادگا بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پەیوەندیدار لەدەرکردنی بڕیاری لێڕاکێشانی مۆڵەتی لێخورین ئاگاداربکاتەوە لەدوای بنبڕبوونی حوکمی تاوانبارکردنەکە.

05/11/2020

//// مصطلحات القانونية ؛؛--

1- البيع : گورینەوەی شتێک بەرامبەر بە دراو

2- مقايضة : گورینەوەی شتێك بە شتێك

3- مصارفة : گورینەوەی دراو بە دراو

4- مرابحة : فروشتنی شتێك زیاتر لەو بەهایەی پی کریوە

5- التولية : فروشتنی شتێك بەهەمان ئەو بەهایەی پیی کریوە

6- الوضيعة : فروشتنی شتێك کەمتر لەو بەهایەی پی کریوە

7- ثمن جدي : هاوتابونی نرخ بە ئاشكرا و نهێنی

8- ثمن صوري : نەبونی ئەو نرخەی کە لەسەر رێککەوتون لە بنەرەتدا

9- ثمن تافة : هاوتا نەبونی نرخ بە شتی فروشراو بە شێوەیەکی نا لوژیکی و نا منطقي
نرخي خانو بە ۷۵٠ دینار !!!

10- ثمن بخس : جیاوازیەکی زوور لە نێوان نرخ و بەهای شتی فروشراو
ایفون ۷ بە ۱۵٠ دولار !!!

11- معاوضة : وەرگرتنی شتێك بە شتێك

12- هبە : وەرگرتنی شتێك بێ بەرامبەر

13- ودیعە : پیدانی شتێك بە کەسێك بو ماوەیەکی دیارکراو

14- رقبة : خاوەندایەتی لە سەر خودی عینەکە

15- الملك : خاوەنداریەتی لە خودی شتەکە ( عین + منفعە )

16- ایجار : خاوەندایەتی لە مافی سودبینین ( منفعە )

17- مؤجر : كەسی کرێدەر

18- مستأجر : كريچی

19- ثمار : بەرهەمیکی خولی کە دوبارە دەبێتەوە بەشێوەی وەرزانە بێت یان سالانە یان روژانە .... هتد

20- حاصلات : سودبینین لە شتێك بە شێوەی خولی نە بێت

21- وصية : خاوەنداریەتی وەرگرتن دوای مردنی خاوەنەکەی

22- ارث : مالي بە جێماوی كەسي مردوو

23- موروث : كەسی مردووی کە مالی بەجیماوی دوای خوی هەیە

24- وارث : ئەو کەسانەی دەبنە خاوەنی مالی بەجێماوی کەسی مردوو

25- سلف : خاوەنی پێشوی مالەکە

26- خلف : ئەکەسەی دێتە شوێنی کەسی پێشین ( سلف )

27- خلف عام : ئەو کەسەی دەبیتە خاوونی شتێک بە میرات

28- خلف خاص : ئەو کەسەی دەبێتە خاوەنی شتێك بە وصية يان کرین .... هتد

29- مشرع : دانەری یاسای دەستکرد

30- التشریع : یاسای دەستکرد

31- شارع : دانەری پەیام و یاسایەکی ئاسماني

32- شريعة : بەرنامەی و پروگرامێکی ئاسماني

33- حاکم : خاوەن بریار

34- قاضي : دادوەر

35- قضاء : دادگا

36- قرار بات : دەرچونی بریارێکي کوتایی پیش كوتاييهاتني ماوەی تانەلێدان

37- قرار قطعي : بریارێکی بنبر ، دواتر تەواو بونی ماوەی تانەدان

38- استئناف : تێهەلچونەوە لە بریاری دەرکراو

39- تمییز : پێداچونەوە لە بریاری دەرکراو

50- رد الحکم : رەتکردنەوەی بریاری دەرکراو

51- تعديل الحكم : گورانکاری لە بریاری دەکراو

52- نقض الحكم : گورانکاری لە بەشێکی بریاری دەرکراو

53- تصديق الحكم : پشتگیری کردنی بریاری دەرکراو

54- شكوى : داوای سزای

55- مشتکی : کەسی سکالاکار

56- تهمە : تومەت

57- متهم : كەسی تومەتبار پێش سەلماندنی تاوانەکەی

58- مجرم : کەسی تاوانبار دوای سەلماندنی تاوانەکەی

59- جنایە : تاوان

60- جنح : کەتن

61- مخالفة : سەرپێچی

62- دعوی : داوای شارستانی

63- مدعي : کەسی داواکاری مافەکەی لە داوای شارستانی

64- مدعي عليه : کەسی داوالێکراو بە مافیکی شارستانی

65- ادلة : بەلگە

66- اعذار : ئاگادار کردنەوە

67- انذار : هوشياركردنەوە

68- اقرار : دانپێدانان دەبارەی ئەو مافەی لێداواکراوە

69- إفادة : دانپێدانا دەربارەی ئەو تومەتەی خراوەتە پال

70- مرافعة : رێورەسمی دادگایکردنەکە

71- مخاصمة : لایەنەکانی داوا

72- الوکیل : کەسی بریکار لە جیاتی کەسی خاوەن داوا

73- موكل : کەسی بریکاردەر کە خاوەنی داوایە

75- حق سکنی : مافی نیشتەجێ بون

76- حق نفقة : مافی بژێوی

77- حق مطاوعة : مافي گوێرایەلیکردن

78- حق معاشرە : مافی جوتبون

79- طلاق : جیابونەوە بە هاوێشتنی تەلاقەکان لەلایەن پیاوەوە

80- التفريق : جيابونەوە بە بریاری دادگا

81- خلع : جیابونەوە بە رێکەتنی هەردوو هاوسەر

82- اللعان : جایبونەوە بە هوی بانگەشەی پیاو کە هاوسەرەکەی زیناکەرە

83- عدة : ماوەی چاوەروانی ژنی تەلاقدراو یان بیوەژن کە پیاوەکە مردوە

84- طلاق رجعي : تەلاقی یەکەم

85- طلاق بائن صغرى : تەلاقی دووەم

86- طلاق بائن كبرى : تەلاقی سێیەم

87- مهر : مارەیی

88- الزواج مسیار : هاوسەرگیری کردن بەبێ مافی مافی بژیوی و نیشتەجێ بونی ژنەکە و بە بێ مافی پیاو کە ژنەکە بیتە نا مالی پیاوەکە

89- ملعق على شرط : بەستنەوەی بە مەرجێک

90- شرط واقف : هاتنەدی مەرجەکە = هانتنەدی شتەکە

91- شرط فاسخ : هاتنەدی مەرجەکە = نە هانتنەدی شتەکە

92- صحيح : دروست

93- نافذ : جێبەجێکراو

94- موقوف : وەستاو

95- لازم : پێویست

96- غير لازم : نا پێویست

97- عقد صحيح نافذ لازم : گریبەستی جێبەجیکراوی پێویست

98- عقد صحيح نافذ غیر لازم : گریبەستی جێبەجیکراوی نا پێویست

99- عقد موقوق : گرێبەستی وەستێنراو

100- باطل : پوچەل

101- فاسخ : پوچەلکراو بە داوای لایەنەکان

102- انفساخ : پوچەلکراو بە بریاری یاسا

103- دائن : خاوەن ماف

104- مدین : داوالێکراوی مافەکە

105- غیر : کەسی سێیەم

وه رگيراوە

03/11/2020

بۆچی لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردن دەکرێت؟!

کاتێ حاڵەتێکی مردن ڕوودەدات ئەوا دەست بەجێ پێویستە لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردنەکە بکرێت ، لەوانەیە پرسیار بکرێت لە کاتێکدا کەسە مردووەکە ژیانی بەجێهێشت ئیتر دەبێت سودی چی بێت لێکۆڵینەوە لەهۆکارەکەی ؟ راستە خودی مردوەکە سودی لێ وەرناگرێ وە بەم لێکۆڵینەوەیە ناتوانرێت ژیان بۆ کەسەکە بگەڕێتەوە بەڵام لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردن لە پێناوی ژیانی تاکە کان و کۆمەڵگادا.

لێرەدا دەتوانین بڵێین مردن بە گشتی لە چوار جۆر پێك دێت :

یەکەم / مردنی سروشتی :

ئەمەش ئەوەیە کاتێ مرۆڤ ڕۆح لە جەستەیدا نامێنێت و ئەندامەکانی لاشەی لە کارکردن دەکەوێت بەهۆکاری نەخۆشی بێت یان بەبێ هۆکار وە بە شێوەیەکی گشتی بەم جۆرە مردنە دەوترێ مردنی سروشتی.

دووهەم/ کوشتن:

ئەم جۆرە مردنە بریتیە لەو مردنەی کە مرۆڤێك هەڵدەستێ بە کوشتنی مرۆڤێکی تر بە ئەنقست چ بە پلان بێت یان کتوپڕ بێت و لەئەنجامی کرداری بکەرەکەدا کەسەکەی بەرامبەری ژیان لەدەست بدات.

سێهەم/ خۆ کوشتن

کاتێ کەسێک بڕیار ئەدات بە ویست و ئیرادەی کۆتایی بەژیانی خۆی بهێنێت ئیتر ئەکرێت هەندێک جار هۆکاری نەخۆشی دەرونی بێت یان بێزاربوون بێت لەژیان یاخود ڕووداوێک لەژیانیدا بەسەری هاتووە کە لەتوانا و دەسەڵاتی ئەو کەسەدا نیە بەسەر دۆخەکەدا زاڵ بێت و بەناچاری بڕیاری کۆتایی هێنان بەژیانی خۆی ئەدات .
ئەمەش بە شێوازی جۆراو جۆر ئەنجام ئەدرێت وەک ( خنکان، سوتان ، کوشتن بە دەمانچە ، دەرمان خواردن، خۆ خستنەخوارەوە لەبەرزاییدا .... هتد

چوارەم / مردن بە هۆی ڕووداوێکەوە

ئەمەش هەندێک جار مردنەکە لەئەنجامئ ڕوداوێکی سروشتیدا دەبێت یان ڕووداوێکی مرۆیی و دەستکردی مرۆڤ .

بۆ نموونە ڕووداوی سروشتی وەك لافاو ، بومەلەرزە ، هەورە بروسکە، ئاگرکەوتنەوە، یان پەلاماردان لەلایەن ئاژەڵی دڕەندەوە ..... هتد..

یان ڕووداوی دەستکردەی مرۆڤ کە بە بێ مەبەست بوبێت کە دەبێتە هۆی مردنی کەسەکە وەك ڕووداوی ئۆتۆمبێل یان لە کاتی وەرزش کردنێك یاخود هەڵەیەک لە شوێنی کار کردن هتد....

پ/ کەواتە بۆچی گرنگ و پێویستە کە لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردن بکرێت ؟!

یەکەم/
گرنگە بۆ کەسوکاری مردوەکە کە بزانن هۆکاری لەدەستدانی مردوەکەیان چیە . ئایە بەهۆی ڕوداوێکەوە بووە یان نەخۆشی بووە یان خۆکوژی یاخود کوژراوە . ئەمەش دواتر دەنوسرێت لەسەر شەهادەی مردنەکەی کە لەڕێگای ڕاپۆرتێکەوە کە پزیشکی دادی پێی هەڵدەسێت و هۆکارەکەی تۆمار دەکرێت.

دووهەم/
ئەگەر هاتوو جۆری مردنەکە بە هۆی کوشتنی بە ئەنقەست بوو ، ئەو کات پێویستە بەڵگەو زانیاری زیاتر کۆبکرێتەوەو پەڕاوی لێکۆڵینەوی بۆ دروست بکرێت و ڕەوانەی دادگا دەکرێت بەمەبەستی دۆزینەوەی بکەری تاوانەکەو وە تاوانباریش بەسزایی یاسای خۆی بگات و دادپەروەری بچەسپێت.

سێهەم/
هەندێک جار دەکرێت بەهەڵە گومان لەکەسێک بکرێت کە دەستی هەبووە لە کوشتنی کەسێکی تردا ، لەم کاتەدا لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردنەکە دەبێتە هۆی ئەوەی کە بەڵگە ڕەوانەی دادگا بکرێت بۆ سەلماندنی بێ تاوانی ئەو کەسەی کە تۆمەت بار کراوە بە کوشتنی کەسەکە.

چوارەم/

زانینی هۆکاری مردنی کەسێکی نەخۆش لە نەخۆشخانە کە لەژێر چاودێری پزیشکدایە بۆ ئەوەی کە بزانرێ ئایە نەخۆشەکە بەهەڵەی پزیشکی مردوە یاخود بەهۆی کەمتەرخەمی و چارەسەری هەڵەوە بووە بۆ ئەوەی ڕێگا بگیرێت لە دووبارە نەبوونەوەی هەڵەی پزیشکی و گێڕانەوەی متمانە لە نێوان نەخۆش و پزیشکدا.

پێنجەم/

هەندێ جار هۆکاری مردنەکە بە هۆی ڤایرۆسێك یان نەخۆشی و پەتایەکی گوێزراوە دەبێت کە ئەمەش وا دەکات ئەگەر لێکۆڵینەوە لەهۆکاری مردنەکە نەکرێت ئەوا دەبێتە هۆی بڵاوبونەوەی نەخۆشیەکە لەکۆمەڵگاداو ژیانی سەدان و هەزاران کەسی تر دەخاتە مەترسیەوە ، بۆ نموونە ( ڤایرۆسی کۆرۆنا ) یان هەر نەخۆشیەکی گوازراوەی تر بێت .

شەشەم/

یاخود هەندێک جار بە هۆی بەکار هێنانی چارەسەرێک یان دەرمانێكەوە دەبێت و کە ئەمەش وا دەکات دەرمانەکە زیانی لە سودی زیاتر بێت ببێتە هۆی مردنی کەسەکە بۆیە لێرەدا لێکۆڵینەوە دەکرێ کە لە داهاتوو ئەو دەرمانە یان قەدەغە بکرێ و لە کۆمەڵگادا بەکار نەهێنرێت یاخود ڕێگای چارەی تر بدۆزرێتەوە بۆ ئەوەی زیانەکانی کەم بکرێتەوە.

لێرەدا وەک لەسەرەوە ئاماژەم پێکرد کە زۆر گرنگە لێکۆڵینەوە لە هۆکاری مردن بکرێت و بتوانین حاڵەتی لەدەستدانی مرۆڤەکان لەکام جۆرەو بەکام هۆکارە چونکە هەر یەک لەو حاڵەتانە کاریگەری خۆیان دەبێت لەسەر تاک و کۆمەڵگا و دەبێتە هۆی چەسپاندنی دادپەروەری و دروستکردنی متمانەی خەڵک بەدامودەزگاکانی دەوڵەت و کەمکردنەوەی ئەو ڕووداوە نەخوازراوانەی کە لەکۆمەڵگادا ڕووئەدەن.
وەرگیراوە لە بەڕێز

پارێزەر / پروشە قەلەندەر کەسنەزانی

29/10/2020

18/10/2020

ملیاردێری ئەمریکی (ستیف جوبز)لەتەمەنی (٥٦)ساڵیدا بەهۆی شێرپەنجەی پەنکریاس مرد..

وەلەدوای خۆی ولەسەرجێگای نەخۆشخانە:-
ـــ (٧)ملیاردۆلار
و
ــ کۆمەڵێک قسەی لەسەر ڕاستی ژیان بەجێ هێشت..
لەقسە کانی:-

١ـ بەبڕوای من ژیان ناوەڕۆکی سەرکەوتنە..وەمن دڵخۆش نیم بەوەی کەهەمە لەسەروەت وسامان..
پارەتەنهاکۆکردنەوەوکەڵەکەکردنی ژمارەیە کەخوومان پێوەگرتووە...

۲ـ من کەئێستالەسەر جێگاکەوتووم، بیرلەژیانی ڕابردووم دەکەمەوە،
دەزانم کەهیچ شتێک دڵم خۆشناکات بەوەی کەهەمە، چونکە دەزانم مردن ئێقەم پێدەگرێت وژیان بۆمن بێ مانایە...

۳ــ دەتوانی کەسێک بەکرێ بگری تاوەکو شوفێریت بۆبکات..
یان
خزمەتکارێکت هەبێت کارەکانت بۆ ئەنجام بدات،
بەڵام،
ناتوانی هیچ کەس بەکرێ بگری تاوەکو لەجیاتی تۆ نەخۆش بکەوێت وئازارەکانت لێوەربگرێت.

٤ــ کاتێک گەورەبووم، زیرەکتربووم وبۆم دەرکەوت کە ئەوکاتژمێرەی نرخی (٣٠)دۆلارە یان، (٣٠٠٠)دۆلارە، هەمان کات وچرکەت پێدەڵێت وجیاوازیان نیە...
یان:
ئەو جوزدانی پارەی کە بە(٣٠)دۆلارە، یان (٥٠٠)دۆلارە هەرهەمان پارەی تێدایە...
یان:
ئەوسەیارەی کە بە(١٥٠٫٠٠٠)دۆلارە یان (١٥٠٠)دۆلارە هەمان ڕێگادەبڕن ودەتگەیەننە جێی مەبەست...

چاک بزانن:-

ــ بەختەوەری ڕاستەقینەی مرۆڤ لەوشتە ماددیانەوە دەست ناکەوێت کە هەیەتی..

بەڵکو:
لەناخی مرۆڤەوە سەرچاوەدەگرێت..

وەهەروەها :
ــ منداڵەکانتان فێرمەکەن کەدەوڵەمەندترین بن،بەڵکو بەختەوەرترین بن..
چونکەکە گەورەبوون، ئەوکات نرخی شتەکان دەزانن ،نەک تێچووەکانیان..

ــ خواردنەکانتان وەکو چارەسەربخۆن، دەنا ڕۆژێک دێت ناچاردەبن حەب وعلاج وچارەسەرەکانتان وەکو نان بخۆن.

ــ ماڵەکەتان لەبەرهەتاو جێ بێڵن، خۆشتان لەسێبەردانیشن..
ماڵ بۆئەوەیە پێی بژین، لەپێناویدا بژین...

ــ ئەگەر دەتەوێت دەوڵەمەند بیت، بەتەنیا بژی و بڕۆ..
بەڵام،
کەدەتەوێت بەختەوەربژی لەگەڵ خەڵک بڕۆ وبژی.. ....