04/04/2019
https://www.facebook.com/57242657138/posts/10157399938887139/
مێژووی سەر گردێک
وەک لە گەشەکردنی شارستانیەتی ناسراو لە سەردەمی زووی جیهان لە میزۆپۆتامیا (وڵاتی نێوان دوو ڕووبار)... هەروەک جەنگیز خان کاریکرد لەسەر دروستکردنی گەورەترین ئیمپراتۆریەتی هاوسنوور لە مێژوو... هەروەک عوسمانیەکان وڵاتە ئەوڕوپی و ئاسیاییەکانیان داگیر کرد بۆ ماوەی نزیکەی 600 ساڵ... هەر یەک لە ئیمپراتۆریەتەکان یەک شتیان هاوبەش بوو. هەموویان کامپێکیان دامەزراندبوو لەسەر پارچە زەویەکی بچووک کە لە ئێستادا ناسراوە بە هەرێمی کوردستان لە باکووری عێراق: قەڵای هەولێر.
ئەو قەڵایە (قەڵای هەولێر) دەگەڕێتەوە لەبۆ کۆنترین نیشتەجێ لەسەر زەوی کە مرۆڤ دروستی کردووە و ژیانی تێدا بەردەوامە، دەگەڕێتەوە بۆ بەلایەنی کەم 6000 ساڵ پێش ئێستا. مێژووی فراوانیی چەسپاوە بە بنچینە زەویەکەی کە هەیەتی. کە لەسەر شێوەیەکی هێلکەیی دانیشتووە (لەژێرەوەی پانتاییەکی هێلکەییە) تەپۆلکەیەکی وەستاوە بە بەرزایی 32 مەتر (100 پێ) بەرزیەکەی، بنیاتنراوە لەسەر پاشماوە زبڵ، چڵ و چێو، و خانووی ڕووخاوی قوڕی کە پێشتر مرۆڤەکان لەسەری نیشتەجێ بوونە. ئەم شارۆچکە کۆنە لەماوەی دڵەکەی هەولێر (بنیاتی هەولێر) خرایە سەر لیستی میراتی جیهانی لەساڵی 2014 . کە لەسەر تەنها زیاتر لە 10 هێکتار زەوی بنیاتنراوە.
ئەو وێنەیەی قەڵاتی هەولێر ودەوروبەری وەرگیراوە لە 20 نۆڤەمبەری 2018، لەلایەن Operational Land Imager لەسەر مانگی دەستکردی( لاندسات 8). . لەسەرەوەڕا، قەڵاتی هەولێر لە ناوەڕاستەوە بەدەردەکەوێت کە بە ویلی فارگۆن دەچێت ـ لەوانەیە زیاتر لە بەڕێکەوت گونجان، وەک بەڵگەی پێشنیاری مرۆڤەکان لەوانەیە لەوێ ژیابن لەماوەی کاتی Ubaid، کاتێک مرۆڤەکان ویلەکە (شێوەی قەڵاتی هەولێر) یان داهێناوە. قەڵاتەکە دەورەدراوە بە پایتەختی هەرێمی کوردستانی خۆجێیی (ئۆتۆنۆمی).
History on a Hill
As the world’s earliest known civilization developed in Mesopotamia...as Genghis Khan worked to create the largest contiguous land empire in history...as the Ottomans occupied European and Asian lands for nearly 600 years...each empire had one thing in common. They all set up camp on a small plot of land in what is now the Kurdistan region of northern Iraq: the Erbil Citadel.
The Citadel is possibly the oldest continuously occupied human settlement on Earth, dating back at least 6,000 years. Its extensive history is embedded in its own ground. It sits on an oval-shaped mound that stands about 32 meters (100 feet) high, built up from dirt, debris, and collapsed mud houses from previous human settlements. This ancient town within the heart of Erbil was added to the World Heritage List in 2014. It covers just over 10 hectares (24 acres).
This image of Erbil Citadel and its surroundings was acquired on November 20, 2018, by the Operational Land Imager on the Landsat 8 satellite. From above, Erbil Citadel appears at the center of what looks like a wagon wheel—perhaps more than a coincidence, as evidence suggests humans may have been living there during the Ubaid period, when humans invented the wheel. The Citadel is surrounded by the capital of the Iraqi Kurdistan autonomous region.
The Citadel is today surrounded by tall 19th-century walls, which once gave it an appearance of a formidable fortress. Within those walls, a maze of narrow alleyways and culs-de-sac branch out from the main gate and connect courtyard houses and public buildings—street patterns carried over from the Ottoman period.
Read more: https://earthobservatory.nasa.gov/images/144736/history-on-a-hill
