10/04/2026
چەند پێزانینەك لسەر دەڤەرا رێکان Devera Rêkan ب شێوازێ هوزانێ …
هەر بو زانینا هەمی هەڤال و دوست و برادەران هەردەم ئەم یێت دگەل (برایەتی ) و حەژێکرنا وەڵاتی بەری هەر تشتەکێ ، دویر ژ ناوچەگیریێ، لێ ژبەرکو دەڤەرا مە یا هاتیە داگیرکرن و دورپێچکرن و ئەم ژێ د بێبەهرین لەورا یا پێتڤیە ئەم وەکی خەلکێ وێ دەڤەرێ هەمی هەولا بدەین دیروکا خو بەرچاف بکەین داکو بەرزەنەبیت و ب هەر شێوازەکێ هەبیت خو ل وار و وەلاتێ خو بکەینە خودان …. خودایێ مەزن هاریکار بیت کو ل نزیکترین دەم ب دەڤەرا خو شاد ببین ….
من هوزانا ( وارێ مە ) ژ گوندێ خو ( هنێش) دەستپێکربو و پاشی ئەو دەڤەرا گوندێ مە لێ کو ( دەڤەرا رێکان )ە و ل دویف دا مە بەحس ل هەر چوار پارچەیێن ( کوردستانێ) کریە ب شێوەیێ هەلبەست و هوزان کو پتری ژ ( ٥٠٠ ) دێرانە ل نێزیك دێ ب نڤیسین بەردەست بیت …
ناڤ و جوگرافی و هوزێن دەوروبەر …سروشت و دەرامەت و دیروك و کەلتور و خەبات ، هەمی د چەند دێرەکا دا هاتینە دیارکرن ب سێ زەمەنان چەند درێرەك بەحسا رابردوینە و هندەك نوکە و داهاتی ژی )
ب رێکا کەسانێن دانعەمر و پرسیارکرنێ و پەرتوکان مە هەمی هەول داینە کو ناڤێن جها و وەسفا سروشتی و کانی و چیا د بێ کێماسی و خەلەتی بن ، لێ ئەگەر شاشیەك ژی هەبیت ببورن یان ناڤەك هاتبیتە ژبیرکرن یا بێ مەرەمە …داکو وەزن و قافیا هوزانێ ب جوانی بهێت ژبو خاندنێ دبیت پێشی و پاشی و تێکەلبون دناڤ و جهان دا هاتبیتە کرن ….
مەرەم ژ ڤی شێوازێ هوزانێ ئەوە داکو نفشێ نوی ئاشنای وار و ئاخا خو ببن و پێزانین لسەر هەبن …
پێتڤیە ئەم کورد مێژوو و دیروکا باب و باپیرێن خو ژبیرنەکەین و وەنەکەین بەرز ببیت ….
………. وارێ مە…………
وارێ باب و کالێن مەیە رێکان
هوزەکا دیارە دناڤا کوردان
ناڤ یێ هاتی ژ پەیڤا رادکان
رامانا وێ کوما جوامێران
هندەك دبێژن ناڤەکێ دوو پەیڤیە
ئێك ژوان رێکە و یا دی کانیە
وارەکێ خوشێ ب ئاڤ و گەلیە
ل باکورێ روژهەلاتێ ئامێدیە
باشورێ وێ سیریێ و شێلادزێیە
پشتا وا کورەژارە و بەر پێیا زێیە
نێروەی و زێباری خال و خارزانە
دگەل مە هەردەم تەبا و هەڤرانە
دوو ئالیێن دی مزوری باڵا و بارزانە
هەفپشکێن رویبار و گەلی و چیانە
دوسکی ژوری و نهێل و مێروز جیرانن
خوشی و نەخوشیان دا حەیرانن
هەرکی بنەجی و نێروە سیتو نزیکن
بۆ ڤەگەریانێ مە هیڤی و خوزیکن
داگیرکەرا پەیدادکرن ئالوزی و شەر
دا دوژمن بین و ژبەرێك بێینە دەر
سەردەمێ نوکە هەمیان ئێك زمانە
گوتنا دروست کوردستان یان نەمانە
رێکان دەڤەرەکا سەنگینا چیاییە
ژ هەشت بەلیکێن مەزن پێکهاتیە
دێمان و ئاڤی بۆ مللەتینیێ ئێکن
کارو کریارێن وان د لێك و پێکن
بەرسیك و خالکا نە د جودانە
پشتا چیایی و مەرزا یا بخودانە
شابا و شیڤەرەزا دوو بەلیکەنە
گەلەك گوندێن ئاڤا لبەرڤەنە
گوندێ کریادێرێ و هنێش مشارن
مێز و بیار و رەبا دگەل واندا دیارن
مامیسا و بەنستان و مروانس وخالکانە
دێرکێ و دهیك و رزێ هەمی برانە
باوان و وەرخەل و سیدا بەرسیکینە
بەرشکەفتی و هریاشکی و سوریانینە
پێپەرخا و شاجا و سیتە پشتا چیاینە
بێزەل و کاڤلکا و بێباکری و سارکینە
کوکەرێ و بێسەپ نێزیکی هەسناڤەکی
ئەم ب رێ چوین ژ باغەلا تا چەمێ جی
دهیکا روژئاڤا و هادیسفا و رێنجبراخە
چولبونا وارێ مە یا ب کەسەر و داخە
بێدە و گەڤزونە و هیش ب کەلهو دێرن
ئاقارێن میرگاڤا و پیرئاڤدەلا خێر و بێرن
جارمەندی و مرکانش و برجێل شیڤەرەزینە
خواری و قەسرکی ل دیوانێ د روینشتینە
سنج و شامکێ و رەزگە و ئستپ ژ مەرزانە
هولیان و دەعلکێ و پیرەسنا و شابەکەمانە
هیل و هوس و هورە و مازیێ بەلیکا رویبارینە
ئاوك و بانسارا و زێوکێ و ئەرتش و رێشمەینە
چیایێن بلند کورەژار و بێتکونە
بۆ خەلکی پشت و پەنا و شکونە
ریێ شین و زێ هەردوو د بوشن
ئاڤ وماسیێن وان خوش و بنوشن
ئاڤا مارك و کونیشکا د تەزینە
ڤەرێژێن وان ژ کانیکێن بهارینە
تەکیا بێزەلێ جهێ زانا و شێخانە
شاگردێن وێ هەمی دیندار و مەلانە
هورە و رەزگە خوێندنگەهبوون
بۆ زانست و زانینێ روگەهبوون
دێرێن پێپەرخا و هیش د پیروزبون
موسلمان دگەل جی و فەلا بسوزبون
کەلها بێبشرێ و مێرێن میزراج بەر حەلانە
دێرا بەرخوی و کەلا دیشوی یا فەلانە
مەزارێ شێخ خدر ومیکائیل پاراستینە
بۆ دەڤەرێ بەرەکەت و روناهینە
هيش و ئستپ و مەیدان و مرکانش مەسیحینە
هەمی خوداپەرستێن دێرا مەرجەرگیزینە
قەسرا رەزگە یا ب ئودە و ئەیوانە
ل رەخا دارن و ئاغا یێ ب دیوانە
پرێن سیدا و کوچکا گەلەك موکمن
کاروانی سەرا بورین هەمی بکومن
ماصەکا و کرکاکی پرێن پێتڤیبوون
رێ و بارێن هاتن وچوونا خەلکیبوون
ئاشێ لبەر کونیشکا ب ئاڤێ د گێرا
دەخل و دان و گەنمێ سالێ دهێرا
پێپکەکێ پرا مارك لسەر کەڤرانە
رویبار دناڤبەرا سیتە و سیدانە
شکەفتا کونیشکا ب دەری و پەنچەرن
بەردا رویبارە و دار چنار ب سیبەرن
شەڤێن شکەفتا کویرکێ د تارینە
گاڤ و قەدەم ل دوژمنی شکەستینە
هەنە چار کون ل چیایێ مام رەشا
بسەهمن وەك دەهبە و دەڤ بەشا
ژ ئاکرێ هەتا پنیانش و ئەرتوش
بازرگان دهاتن ب جوش و خروش
دگەل خۆ دبرن متا و مەر و ماڵات
بەرامبەر جل وبەرگ و چەك و داهات
تەستا بێداڤێ و چارچەل بەفرین و سپینە
بایێ دەڤەرێ ل هەمی وەرزا فەرەشینە
ئاقارێن کانی رێزکێ و فەقیا چەند هینن
سەرێ کێرێ و ئاشیش هەردەم بەفرینن
کانیا بێبنێ و شکەفتا باڤێ نزیك خالکانە
جهێ هێلینێن قومری و پور و کەوانە
سەرێ دارێ و رێلێ یا جوانە
بەتەن و بن دارێن وا سەیرانە
هنێش و کریادێرێ نێزیك بێتکوینە
ژ دیتن و سەرەدانا واری خەریبوینە
کانیا بیهێ و مسکینێ یا بزێلیە
تۆ ڤەخوی ئاڤەکا زەلال و تەزیە
بایێ ئومەرا و هلولێ یێ هینە
نێچیرڤانا ب شەڤێ ڤەدان کینە
زوما مێزراج یا ب ئاڤ و رەنگینە
سەردا بەتەنە و پڕی گول نەسرینە
قوپیێن مامیسا و بانسرا بلندن
بێدلان و بلبل دوو کەڤنە گوندن
بیار و رێشمە و هوس ب چیا و کەندالن
بهێن خوشیا واری نێرگز و ریحان و هەلالن
ئەرتش و زێوکێ و سیدان دار سپیندارن
گوهیشك و توی و حولیك و کەڤنە دارن
خەملێن بوهارا بالکێش و دویرکوژن
شلێر وسیسن وچیچەك د بهوژن
دناڤبەرا گەراڤێ و کولان
گوندەك هەیە دبێژنێ باوان
سیرێنا بای ل هنداڤی سوریان
کاروانی دەربازبون ب داڤەرستان
بەنستان ژ بەلیکە و بەشێ دێمانە
ئالیێ باکوری هەفسنورێ چێیانە
ئاوك و بانسرا هەردوو رویبارینە
چیایێ لاتێ ب کەڤوت و بەرینە
سنج و شامکێ ب نزار و دێر و دەرینە
نێزیکن ل کاکوش و کانیك لبن بەرینە
رەزگە یا ب تەمتەمینك و کانی رەنگینە
روژهەلاتێ وێ هولیانی و دەعلکینە
باشورێ هریاشکێ ریێ شینە
هیل و مازیێ ب ئاقار و زەڤینە
ئاڤەکا بوش ژ ئەرش و بالەسینا دزێت
رێك و ڤەرێژ هەتا دوکەرا مازیێ دهێت
مێرگاڤا ژ گوندێن بەلیکا مەرزایە
باکور پیرەسنا و باشور ژی کولایە
وارێ مە تژی باغ و بيستان و رەزە
چەروانێن پشتا گوندا هەمی پەزە
پرێن مەزن و موکم لسەر کەڤرە
رێشمە یا ب چنار و گویز و چەڤرە
سیکێ رزێ و چەلێ وەرەخەل دل کرن
تژی وارێ مە سولیاز و ترشوك و کەنگرن
دولێن واری ب دەحل و کویر و تارینە
بن تراش و بەر کەڤرا لیش و کارینە
مروانس و شاجا ب گیز و کەزانن
رێڤاس و چورین و سترك دەرمانن
عەڤر قورین و بریسی هنگافتن
کڤارك دیاربون و خەلکی بان نخافتن
جوتیارا ئاڤ بەردا ناڤ بیستان و زەڤیا
دا بچینن برنج و گارس و کونجیا
زینی و زنار و هەسی هەمی دار و بارن
تژی بەتەنا خفش و خەزال و کارن
گەلی و نهالێن تاری ب مژ مورانە
مە گوهلدەنگێ نرینا شێر و پڵنگانە
ماقیل و دانعەمر ب بەرگیز و لەوەندینە
چوخك و کەڵاش و دوو جەمەدانینە
راپێچا مێرخاسا بڕنو و رەخت و خەنجەرە
هەسپێ کمێد یێ ب زینی و پالی وکەمەرە
شڤان هاتن ب چاندك و گوپاڵ
پارزینك ل پشتا بێریێن شەپاڵ
کابانیا ل حەوشێ مەشك دکێت
لورك و نڤیشك و پەنیر ژێ دهێت
پێکڤە دچونە زبارا وەك هاریکاری
فراڤینێن پاڵا کوتلدەوك و کاری
باپیر ب باسك و کیسك و قەلینن
داپیر بسك خەنایێن گەزی ڤەهینن
دەهوات ب ستران و تلیلی و پەستایە
گەرا گوڤەندێ دوو رێزکی گرێدایە
لاوێن کەشخە ب شەروال شیتکانن
زەریێن سپەهی ب کراس و فیستانن
دیوانێن شەڤێ کتك و کەزان د کەلوتن
دبەرا چیروك و مەتەلوك و مامك دگوتن
وەرەخەل و سیتە و مێز کەفتنە بەر ئەنفالێن رەش
لێ بەرزەکرن پتر ژ سەد لاوێن جوان و کەلەش
پیشمەرگەیێن ئەیلول و گولانێ
دگەل خەلك و رێبەرێن رێکانێ
ل کەڤلی و دەلیڤێن سەختێن ژیانێ
پشت نەدانە شورەش و سەرهەلدانێ
بەردەوامی دانە خەبات و بەرخوەدانێ
داکو یێ پاراستی بیت ناڤێ کوردستانێ
بهایێ ئازادیێ یێ ب قەدرو گرانە
بۆ ڤێ ئاخێ مە دان هزار قوربانە
خوینا لاوێن مە نەیا ب هەروەیە
دوژمن ژ ترسا هەر یێ شەپرزەیە
دایکان دەستێن بۆ ئەڤراز بلندکری
یا رەب تو ل داگیرکەران بگری
کوڤانێن شەهیدا مە ژبیرنەکرینە
مللەت بو ئاخێ د سویندخارینە
ب ساڵا ل بەندا دیتنا وارینە
هەمی روژا ئاخینك و گرینە
بورین سالێن تەحل لسەر هێلانێ
ئومێدێن باش هەنە بو ڤەگەریانێ
هەر دێ هێت ئەو بوهارا مە دڤێت
دا برین سارێژ بن و تێنکا دلی بشکێت
ژ دەریێ رێکان هەتا هنێش و مێز
دێ هەر مینن ئێك دەنگ و بهێز
کوردستانا رەنگین دایك و دوزە
مە پێکڤە یێن داین پەیمان و سوزە
ناڤێ وارێ مە ( رێکان ) ە
دویربینا وی گەلەکا ب ( ژان) ە
Hazhar Avdal
