05/02/2026
स्वतःला सुसंस्कृत आणि संवेदनशील नेते म्हणऊन घेणाऱ्या काँग्रेसच्या स्वयंघोषित सहकामहर्षीना महिलांसमोर अशी वक्तव्य शोभतात का?
महाराष्ट्राच्या राजकारणात 'सहकार महर्षी' म्हणून ओळखले जाणारे आणि ज्येष्ठ नेते दिलीप देशमुख यांच्या एका जाहीर सभेतील भाषणाचा व्हिडिओ सध्या सर्वत्र चर्चेचा विषय ठरत आहे. या व्हिडिओमध्ये बोलताना त्यांनी, "ही माणसे कदाचित भाषण करणार नाहीत, पण तुमची कामे झवून करतील," असे विधान केले आहे. सार्वजनिक जीवनात दशकानुदशके वावरणाऱ्या आणि सुसंस्कृत वारसा लाभलेल्या एका ज्येष्ठ नेत्याच्या तोंडून अशा प्रकारचे अर्वाच्य शब्द बाहेर पडणे हे अत्यंत धक्कादायक आणि क्लेशदायक आहे.
मराठी भाषेमध्ये 'झवून' हा शब्द प्रामुख्याने अत्यंत अश्लील आणि शिवी म्हणून वापरला जातो. एखादा नेता जेव्हा माईकसमोर उभा राहून जनतेला संबोधित करत असतो, तेव्हा त्याच्या शब्दांकडे समाजाचा आरसा म्हणून पाहिले जाते. ग्रामीण बोलीभाषेचा आधार घेऊन किंवा ओघाओघात बोलताना अनेकदा शब्द घसरतात, असे समर्थन कदाचित दिले जाऊ शकते; मात्र ज्या व्यासपीठावर महिला उपस्थित आहेत आणि समोर सामान्य जनता बसलेली आहे, तिथे अशा शब्दांचा वापर करणे हे महाराष्ट्राच्या राजकीय संस्कृतीला न शोभणारे आहे.
दिलीप देशमुख यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्याने 'कामाला न्याय देणे' किंवा 'प्रयत्नांची पराकाष्ठा करणे' हे सांगण्यासाठी अशा खालच्या दर्जाच्या भाषेचा वापर करावा, हे त्यांच्या राजकीय प्रतिमेला तडा देणारे आहे. राजकारणात आक्रमकता आणि स्पष्टवक्तेपणा असावा, पण त्याला अश्लीलतेची जोड मिळाल्यास ती लोकशाहीची आणि भाषेची विटंबना ठरते. तरुण पिढी ज्या नेत्यांकडे आदर्श म्हणून पाहते, त्यांच्याकडूनच जर अशा भाषेचे प्रदर्शन झाले, तर समाजात कोणता संदेश जाईल, याचा गांभीर्याने विचार होणे गरजेचे आहे.
लोकांची कामे करण्याची जिद्द कौतुकास्पद असू शकते, पण ती व्यक्त करण्यासाठी वापरली जाणारी भाषा ही सभ्य आणि सुसंस्कृत असणे अनिवार्य आहे. सहकार क्षेत्रातील योगदानामुळे आदराने घेतले जाणारे नाव जेव्हा अशा वादग्रस्त विधानामुळे चर्चेत येते, तेव्हा ते केवळ एका व्यक्तीचे नाही तर संपूर्ण राजकीय क्षेत्राचे नुकसान करते. संबंधित नेत्यांनी आपल्या या वक्तव्याचा पुनर्विचार करून सार्वजनिक व्यासपीठाचे गांभीर्य राखणे हीच आजच्या काळाची गरज आहे.
