05/09/2026
২০% মানে কি?
২০% মানে বোনাছৰ হিচাপত ধৰা প্ৰতি ১০০ টকা বোনাছ যোগ্য মজুৰিৰ বিপৰীতে ২০ টকা বোনাছ।
অৰ্থাৎ
১০০ টকা মজুৰি = ২০ টকা বোনাছ
৫০০ টকা মজুৰি = ১০০ টকা বোনাছ
১,০০০ টকা মজুৰি = ২০০ টকা বোনাছ
মূল হিচাপটো হ’ল—
বোনাছ = বছৰৰ মুঠ বোনাছযোগ্য মজুৰি × ২০ ÷ ১০০
উদাহৰণেৰে বুজি লওক
ধৰি লওক, এজন চাহ-শ্ৰমিকে দৈনিক ২৮০ টকা মজুৰি পায় আৰু বছৰত ৩০০ দিনৰ মজুৰি হিচাপত উঠিছে।
বছৰৰ মুঠ মজুৰি
২৮০ × ৩০০ = ৮৪,০০০ টকা
২০% বোনাছ
৮৪,০০০ × ২০ ÷ ১০০ = ১৬,৮০০ টকা
অৰ্থাৎ, সেই শ্ৰমিক জনে ২০% বোনাছ হিচাপে ১৬,৮০০ টকা পাব।
এইটো আৰু সহজকৈ ক’বলৈ গ’লে
২৮০ টকাৰ ২০% = ৫৬ টকা
৩০০ দিনৰ বাবে ৫৬ × ৩০০ = ১৬,৮০০ টকা
কিন্তু মনত ৰাখিব—এই ৫৬ টকা প্ৰতিদিনে মজুৰিৰ সৈতে দিয়া নহয়। ই বছৰৰ শেষত একেলগে বা লিখিত চুক্তি অনুসৰি কিস্তিত দিয়া বোনাছৰ হিচাপ।
আন এটা উদাহৰণ
যদি কোনো শ্ৰমিকে বছৰত ৫৬,০০০ টকাৰ বোনাছযোগ্য মজুৰি উপাৰ্জন কৰে—
৫৬,০০০ × ২০ ÷ ১০০ = ১১,২০০ টকা
অৰ্থাৎ, ২০% হিচাপত তেওঁ ১১,২০০ টকা বোনাছ পাব।
সেয়ে সকলো শ্ৰমিকৰ বোনাছ একে টকা নহ’ব। যিজন শ্ৰমিকে বছৰত যিমান বোনাছ যোগ্য মজুৰি উপাৰ্জন কৰিছে, তেওঁৰ বোনাছো সেই অনুসৰি হ’ব।
১৫% + ৫% বোনাছৰ অৰ্থ কি?
যদি লিখিত চুক্তি বা আদেশত ১৫% বোনাছ পূজাৰ আগতে আৰু ৫% বোনাছ পিছত দিয়াৰ কথা উল্লেখ থাকে, তেন্তে দুয়োটা মিলি মুঠ বোনাছ হ’ব ২০%।
৮৪,০০০ টকাৰ উদাহৰণত
১৫% = ১২,৬০০ টকা
৫% = ৪,২০০ টকা
মুঠ = ১৬,৮০০ টকা
ইয়াত ১৫% আৰু ৫% বোনাছৰ ওপৰত নহয়, বোনাছ যোগ্য মজুৰিৰ ওপৰত গণনা কৰা হয়।
অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাবোৰ
১। ২০% বোনাছ মানে দৈনিক মজুৰি ২০% বৃদ্ধি হোৱা নহয়। দৈনিক মজুৰি আৰু বোনাছ দুয়োটা পৃথক পৃথক বিষয় হয়।
২। ২০% মানে কেৱল এটা মাহৰ মজুৰিৰ ২০% নহয়। সাধাৰণতে হিচাপৰ বছৰত উপাৰ্জন কৰা বোনাছ যোগ্য মুঠ মজুৰিৰ ২০% হিচাপ কৰা হয়।
৩। ২০% বোনাছ মানে বাগিচাৰ মুঠ লাভৰ ২০% নহয়। প্ৰতিজন শ্ৰমিকৰ নিজৰ বোনাছ যোগ্য মজুৰিৰ ওপৰত তেওঁৰ বোনাছ গণনা হয়।
৪। সাধাৰণতে হিচাপৰ বছৰত কমেও ৩০ দিন কাম কৰা শ্ৰমিক বোনাছৰ বাবে যোগ্য হ’ব পাৰে। কিন্তু স্থায়ী, অস্থায়ী আৰু seasonal শ্ৰমিকৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য আইন, লিখিত চুক্তি আৰু বাগিচাৰ নিয়ম চাব লাগিব।
৫। বোনাছৰ ভিত্তি হিচাপে কোনবোৰ মজুৰি ধৰা হ’ব মূল মজুৰি, দাম বৃদ্ধিৰ ভাট্টা বা আন কোনো অংশ সেইটো প্ৰযোজ্য আইন, লিখিত চুক্তি আৰু wage-slip অনুসৰি নিশ্চিত কৰিব লাগে। ঘৰ, চিকিৎসা, পানী, বিদ্যুৎ, ৰেচন, overtime আদি নিজৰ মতে যোগ বা বাদ দিব নালাগে।
৬। সাধাৰণতে হিচাপৰ বছৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈ ধৰা হয়। পূজাৰ সময়ত দিয়া বোনাছ বহু সময়ত আগৰ সম্পূৰ্ণ হিচাপৰ বছৰৰ মজুৰিৰ ওপৰত গণনা কৰা হয়।
৭। বছৰৰ মাজভাগত মজুৰি সলনি হ’লে আগৰ সময় আৰু পাছৰ সময়ৰ মজুৰি পৃথকে যোগ কৰি বোনাছ গণনা কৰিব লাগিব।
৮। আগতে পূজা বোনাছ বা interim bonus দিয়া থাকিলে, সেই টকা একে বছৰৰ মুঠ বোনাছৰ সৈতে adjust কৰা হৈছে নে নাই, wage-slip বা payment statement-ত স্পষ্টকৈ দেখুৱাব লাগিব।
সকলো দল-সংগঠনৰ নেতা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ দায়িত্ব
শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰাপ্য বোনাছৰ বিষয়ে স্পষ্টতা আনিবলৈ দল-সংগঠন আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলে বাগিচা কৰ্তৃপক্ষৰ পৰা তলৰ বিষয়সমূহ লিখিতভাৱে নিশ্চিত কৰিব লাগে
১। ২০% বোনাছৰ লিখিত আদেশ, চুক্তি বা settlement-ৰ প্ৰতিলিপি ল’ব লাগে।
২। কোনটো হিচাপৰ বছৰৰ বাবে বোনাছ দিয়া হৈছে, সেয়া স্পষ্টকৈ জানিব লাগে।
৩। প্ৰতিজন শ্ৰমিকৰ কাম কৰা দিন আৰু বোনাছ যোগ্য মুঠ মজুৰিৰ তালিকা বিচাৰিব লাগে।
৪। প্ৰতিজন শ্ৰমিকৰ ২০% হিচাপত কিমান টকা হৈছে, সেই অংক লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰিব লাগে।
৫। কিস্তিত বোনাছ দিলে কেতিয়া কিমান টকা দিয়া হ’ব, সেয়া আগতেই স্পষ্ট কৰিব লাগে।
৬। বোনাছৰ টকা বেংকত জমা হোৱাৰ পিছত wage-slip বা payment statement দিয়াটো নিশ্চিত কৰিব লাগে।
৭। কোনো কৰ্তন বা adjustment থাকিলে তাৰ কাৰণ লিখিতভাৱে জনাব লাগে।
এটা বাক্যত ক’বলৈ গ’লে
২০% বোনাছ মানে নিজৰ বোনাছ যোগ্য বছৰৰ মুঠ মজুৰিৰ প্ৰতি ১০০ টকাত ২০ টকা।
যদি বছৰৰ মুঠ বোনাছ যোগ্য মজুৰি ৮৪,০০০ টকা হয়, তেন্তে ২০% বোনাছ হ’ব ১৬,৮০০ টকা।
সেয়ে সকলো চাহ-শ্ৰমিকক অনুৰোধ জনাওঁ ২০% বোনাছৰ অৰ্থ, নিজৰ কাম কৰা দিন, বছৰৰ মুঠ মজুৰি আৰু প্ৰাপ্য বোনাছৰ সঠিক হিচাপ জনাটো অতি জৰুৰী।
শ্ৰমিকসকলে নিজৰ মজুৰি, কাম কৰা দিন আৰু বোনাছৰ হিচাপ নিজে জনা উচিত। কাৰণ নিজৰ অধিকাৰ জনাটো কোনো অপৰাধ নহয় বৰঞ্চ ই প্ৰতিজন শ্ৰমিকৰ ন্যায্য অধিকাৰ।
Copy (অমিত নাগ)
