25/10/2025
गणेश राई : सुधारको यात्राबाट सिक्किमको नयाँ युगतर्फ
लेखक : राजनीतिक विश्लेषक | विशेष लेख
सिक्किम आज एउटा निर्णायक मोडमा छ जहाँ जनताले अब शब्द होइन, सुधार र परिणाम खोजिरहेका छन्। यही सन्दर्भमा एक नाम तीव्र रूपमा अगाडि आएको “गणेश कुमार राई”, सिटिजन एक्शन पार्टी–सिक्किम (CAP–S) का अध्यक्ष। किसानको छोरा भएर सुरु भएको उनको यात्रा आज जनताको आन्दोलनमा परिणत भएको छ। सरल जीवन, स्वच्छ राजनीति र दृढ विश्वासका कारण राई अहिले सिक्किमको नयाँ राजनीतिक सम्भावना बनेका छन्।
ग्रामीण जमिनबाट उदाएको नेतृत्व |
गणेश राईको जीवनकथा नै सिक्किमको कथा हो पहाडको माटो, पसिना र परिश्रमबाट बनेको। दक्षिण सिक्किमको गाउँमा जन्मिएका राईले मेल्ली गुम्पा माध्यमिक विद्यालय, सादम वरिष्ठ माध्यमिक विद्यालय र सरकारी डिग्री कलेज गान्तोकमा शिक्षा प्राप्त गरे।
तर उनको साँचो सिकाइ सुरु भयो गाउँको शासन प्रणालीबाट पञ्चायत स्तरमा काम गर्दा। उनी नेतृत्वमा हुँदा गाउँको पञ्चायतले राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त गर्यो, जुन पारदर्शी र सहभागी शासनको उत्कृष्ट उदाहरण थियो। यही अनुभवले उनलाई सधैं विश्वास दिलायो कि वास्तविक सुधार गाउँबाट सुरु हुन्छ |
सुधार यात्रा : जनताको आवाज
सन् २०२२–२०२३ मा उनले सुरु गरे सिक्किम सुधार संकल्प यात्रा जुन केवल अभियान थिएन, एक आन्दोलन थियो। यो यात्राले गाउँदेखि शहरसम्म नागरिकहरूलाई एउटै नारा अन्तर्गत जोड्यो |
“सुधार कार्यबाट सुरु हुन्छ।”
त्यो अभियानले जन्म दियो सिटिजन एक्शन पार्टी – सिक्किम (CAP–S) लाई। पैसाले होइन, सिद्धान्त र सहभागिताले बनेको पार्टी, जसले छोटो समयमै युवाहरू, किसान, महिलाहरू र सचेत नागरिकहरूबीच विश्वास कमायो।
२०२४ को निर्वाचन : नयाँ पार्टीको बलियो सुरुवात
२०२४ को विधानसभाको निर्वाचनमा CAP–S ले ३० सिटमा उम्मेदवारी दिएर २३,००० भन्दा बढी मत हासिल गर्यो राज्यव्यापी झण्डै ६% मत।
यो नयाँ दलका लागि ठूलो उपलब्धि थियो। गणेश राईले मेल्ली क्षेत्रबाट करिब ३,६०० मत प्राप्त गर्दै बलियो दोस्रो स्थान सुरक्षित गरे।
राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइमा, पहिलो निर्वाचनमै ५% भन्दा बढी मत ल्याउने दलले अर्को दुई चक्रभित्र ठोस विकल्पका रूपमा उभिने सम्भावना उच्च हुन्छ। त्यसैले २०२९ को निर्वाचनमा CAP–S प्रमुख प्रतिपक्ष वा सत्तारूढ विकल्प बन्ने सम्भावना वास्तविक छ।
किन गणेश राईलाई अग्रता छ
१. जनताको विश्वास र सरलता : गणेशको सबैभन्दा ठूलो बल हो विश्वसनीयता | उनी बोल्छन् जसरी बाँच्छन्। सादगीपूर्ण जीवनशैली र इमानदार व्यवहारले उनलाई जनतासँग जोडेको छ। जहाँ राजनीति अवसरको खेल बनेको छ, त्यहाँ गणेश नैतिकताको प्रतीक बनेका छन्।
२. सुधारको स्पष्ट दृष्टि
गणेशको विचार स्पष्ट छ : युवालाई सीप र रोजगारीमा जोड्ने, किसानलाई सहकारी बजार प्रणालीमार्फत बलियो बनाउने, शासन प्रणालीमा पारदर्शिता र जवाफदेहिताको अभ्यास गर्ने, र पर्यावरणमैत्री विकासलाई प्राथमिकता दिने।
परम्परा र प्रविधिको सन्तुलनमा आधारित यस्तो दृष्टिकोण आजको सिक्किमको आवश्यकता हो।
३. संगठनको मजबुत जालो
CAP–S अहिले सिक्किमका सबै जिल्ला र वडामा जरा गाड्दैछ। युवाको टोली, महिला सशक्तिकरण समिति र सुधार अभियानहरूले यसलाई संगठित जनआन्दोलनको स्वरूप दिएको छ। यही संगठनात्मक शक्ति २०२९ मा निर्णायक बन्न सक्छ।
परिवर्तनको माग : सिक्किमको जनमत
सिक्किममा शासक दल अझै सत्तामा भए पनि जनताको मनोवृत्ति परिवर्तन हुँदैछ। किसानहरू बजारको अन्योलमा छन्, युवा बेरोजगारीले निराश छन्, र समाज पारदर्शिताको खोजीमा छ।
यस पृष्ठभूमिमा, राईको सन्देश “आदर्शविहीन पुरानो राजनीति अब समाप्त हुनुपर्छ” व्यापक रूपमा गुञ्जिएको छ। उनले राजनीतिलाई सेवाको माध्यम बनाउने प्रतिज्ञा गरेका छन्, पद प्राप्तिको होइन।
२०२९ तर्फको बाटो
गणेश राईको योजना ठोस छः
१०–१२ लक्ष्यित क्षेत्रमा संगठन सुदृढ पार्ने, कृषि, सहकारी र पर्यटनमा देखिने सुधार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने, युवाहरू र महिलाहरूलाई नीति बहसमा ल्याउने र
साझा सुधार एजेन्डा भएका समूहहरूसँग सहकार्य गर्ने।
यदि यो रणनीति निरन्तरता पायो भने CAP–S केवल आन्दोलन होइन, सत्ताको वैकल्पिक विकल्प बन्नेछ।
निष्कर्ष : जनताको मुख्यमन्त्री
सिक्किमले अघिल्ला दशकहरूमा दूरदर्शी नेताहरू देखेको छ, तर अब समय आएको छ पारदर्शी, प्रगतिशील र उत्तरदायी नेतृत्वको |
गणेश राई त्यो युगको प्रतिनिधि हुन्। उनको सादगीले जनताको मन जितेको छ, सुधारको दृष्टिले भविष्यको बाटो देखाएको छ। उनी केवल विपक्षका नेता होइनन् भविष्यका जनमुख्यमन्त्री हुन्।
यदि सिक्किमले अब सुधारलाई रोज्छ र पुरानो सोचलाई अस्वीकार गर्छ भने, गणेश राई केवल मुख्यमन्त्री होइन, सिक्किमको सबैभन्दा सुधारवादी मुख्यमन्त्री बन्न सक्छन्।
Ganesh K. Rai
