05/06/2026
- पुण्येश्वर मंदिर, फुलसावंगी, यवतमाळ
यवतमाळ जिल्ह्यातील महागाव तालुक्यातील फुलसावंगी येथील पुण्येश्वर महादेव मंदिर हे या परिसरातील अत्यंत प्राचीन, ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्वाचे स्थान आहे. या मंदिराला प्रसिद्ध साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक असलेल्या श्रीक्षेत्र माहूर गडाचे 'दक्षिणद्वार' म्हणून ओळखले जाते.
फुलसावंगी येथील पुण्येश्वर महादेव मंदिराविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
# # 🏛️ मंदिराची वास्तुकला आणि रचना
* हेमाडपंथी शैली: हे मंदिर प्राचीन हेमाडपंथी स्थापत्य शैलीत बांधलेले आहे. दगडात केलेले बारीक कोरीव काम आणि खांबांची विशेष रचना हे या मंदिराचे मुख्य आकर्षण आहे.
* दिशा: हे मंदिर पश्चिममुखी असून फुलसावंगी गावाच्या पूर्व भागात पैनगंगा नदीच्या तीराजवळ वसलेले आहे.
* पवित्र शिवलिंग: मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्राचीन आणि जागृत मानले जाणारे शिवपिंड (शिवलिंग) स्थापित आहे.
# # 🕉️ माहूर गडाचे दक्षिणद्वार आणि महाकाली मंदिर संबंध
* भौगोलिक आणि धार्मिक महत्त्व: फुलसावंगी हे गाव माहूर गडाच्या दक्षिणेला पैनगंगा नदीच्या तीरावर आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, माहूर गडाची यात्रा किंवा दर्शन करताना या दक्षिणद्वाराला विशेष महत्त्व दिले जाते.
* महाकाली मंदिर: महादेवाच्या मंदिरासोबतच गावाच्या पश्चिम भागात महाकाली देवीचे अतिप्राचीन मंदिर आहे. या मंदिरात शेंदूर, राळ आणि बेलाच्या फळाचा वापर करून बनवलेला ७ फूट उंच आणि ६ फूट रुंद असा महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा महाकाय मुखवटा आहे. पुण्येश्वर महादेव आणि ही महाकाली देवी या दोघांनाही संयुक्तपणे माहूरचे दक्षिणद्वार मानले जाते.
# # 🎉 उत्सव आणि परंपरा
* महाशिवरात्री: महाशिवरात्रीला पुण्येश्वर मंदिरात मोठी यात्रा भरते. संपूर्ण परिसरातून हजारो भाविक दर्शनासाठी आणि दर्शनाचा लाभ घेण्यासाठी येथे येतात.
* दसऱ्याचा पालखी उत्सव: नवरात्र आणि दसऱ्याच्या शुभ मुहूर्तावर महाकाली देवी आणि पुण्येश्वर महादेव मंदिराशी संबंधित विशेष धार्मिक विधी, पालखी सोहळे आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात.
# # 📍 तिथे कसे पोहोचावे? (How to Reach)
* पत्ता: पुण्येश्वर महादेव मंदिर, फुलसावंगी, तालुका: महागाव, जिल्हा: यवतमाळ, महाराष्ट्र.
* रस्त्याने: फुलसावंगी हे गाव पुसद आणि उमरखेड या प्रमुख शहरांशी रस्त्याने जोडलेले आहे. यवतमाळ किंवा नांदेडवरून खाजगी वाहनाने किंवा एसटी बसने येथे सहज पोहोचता येते.
* जवळचे रेल्वे स्टेशन: नांदेड किंवा किनवट रेल्वे स्टेशन येथून जवळ पडते.
