20/10/2022
CT-1 वाघ
(मृत्यू च्या दारातून ओढून आणणारा प्रवास)
दहा महिन्या पासून चंद्रपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली या जिल्ह्या मध्ये मानव वन्यजीव संघर्ष निर्माण करणाऱ्या ला वडसा वन विभागात जावून सतत दीड महिना वाघ बचावाचे कार्य आमच्या जलद बचाव पथक, ताडोबा अंधारी व्याघ् प्रकल्पा कडून सुरू होते.
च्या अभियानात नैसर्गिक दृष्ट्या अनेक अडचणी येत होत्या, मुख्य समस्या तर चे जाळे, एका बाजुला उभे असल्या नंतर दुसऱ्या बाजूला जायचे असल्यास एक ते दीड किलोमिटर वळुन जावं लागायचं, सोबतच झुडपी काटेरी जंगलं, महत्त्वाचे म्हणजे ला निसर्गाचा आशीर्वाद होता, जेव्हा कधी अभियान सुरू केले की, पावूस सुरु होवून जायचा, चे रात्री च्या वेळेस भ्रमण असायचे, आणि आम्ही त्याला सकाळी मध्ये बघून रणनीती ठरवत असो, वाघाचे पायाचे ठसे बघून चमू द्वारे व आम्ही स्वतः जंगलात प्रवेश करून वाघाचा शोध घेण्याचा सुध्दा प्रयत्न केला, पण वाघ आमच्या पेक्षा दुप्पट हुशार, वाघाने स्वतःचा नेहमी वावर असणारा रस्ता वापरणे बंद केले, आणि वाघ शेताच्या बांधावरून चालायला लागला, नवीन नवीन प्रयोग करून सुध्दा वाघ काही, जाळ्यात येत नव्हता, अनेक वेळेस ने मारलेल्या कील वर सुध्दा यायचा नाही.
अनेक वेळेस त्याने मारलेल्या kill वर T-1 वाघ यायचा व ने मारलेला बेट स्वतः खायचा, व ला जणू चेतावणी द्यायचा की हे, माझे घर आहे, यावर माझा अधिकार आहे, या क्षेत्रात तु यायचे काय, बघू सुध्दा नको, नाही तर, जीवाशी मुकावे लागेल. हा T-1 वाघाचे क्षेत्र बळकावण्याचा प्रयत्नात असल्याने. चे सर्व क्षेत्र त्याच्या गैर हजेरीत फिरून यायचा आणि # T_1_Tiger जवळ पास आला की ते क्षेत्र सोडून अन्य ठिकाणी चालला जायचा, अक्षरशः 10-15 किलोमिटर चालायचा, 4-5 दिवस दिसेनासा व्हायचा, आणि जेव्हा मध्ये दिसायचा त्या वेळेस एखादी मनुष्य हानी झालेली असायची, अनेक वेळेस आम्ही जंगलाला आपले घर करून दोन- दोन दिवस घालवले, पण त्याचा उपयोग झाला नाही, सर्व शर्तीचे प्रयत्न सुरू होते पण यश काही हाताशी येण्याचे नाव घेत नव्हता, त्यात वाघाचे मनुष्य मारण्याच्या घटनेत वाढ होतच होती, आणि जन सामन्यात वन विभागा प्रती आक्रोश वाढायला लागला होता, आणि आम्ही यशा पासून दूर दूर जात होतो. आपली नैसर्गिक जगण्याची कला हरपला होता………?
चा अभ्यास करत असताना आम्हीं नवीन नवीन कल्पणाला जीवीत करीत होतो, जसे , , , , , अनेक प्रयत्न करुन काही यश हाती लागताना दिसत नसल्याने, माझ्या बुध्दी मध्ये नवीन कल्पना चा परत जन्म झाला, ती म्हणजे , मी हा विषयी सैन्य दला मध्ये बघितला होता, ही युक्ती किती कारगल ठरेल हे सांगता येणार नव्हतं, काही तरी करणे गरजेचे सुध्दा होते, कारण ला आम्हीं लवकरात लवकर पकडले नाही तर ला ठार मारण्याचे आदेश निघाले असते, आणि त्या मुळे ची नाचक्की झाली असती सोबतच एक सुंदर अश्या जीवाला मुकावं लागलं असत, त्या मुळे हया युक्तीस ला मी sir यांना सांगितले, चे सर्व नियोजन व कार्य करण्या संबंधी चर्चा आमच्या च्या सर्व सदस्या समोर केली, अंतता आम्ही नियोजना प्रमाणे तयार करण्यास प्रारंभ केले, तयार झाले त्याला आम्हीं चारही बाजूंनी माती टाकून बुजवून घेतले, च्या वरच्या बाजुस नैसर्गीक रीत्या पूर्ण झाकून घेतले, पूर्ण झाल्या नंतर आम्ही सुध्दा दोन दिवसांनी ती जागा ओळखत नव्हतो, येवढे नैसर्गिक रित्या जुळले होते.
दिनांक:- 12.10.2022 रोजी पहाटेच्या सुमारास ने वडसा- कुरखेडा रोड वरील वळू माता केंद्र वडसा येथे पहाटे च्या सुमारास गाय मारली, आम्हाला ही माहिती 6.30 च्या दरम्यान कळाली, आम्ही लगेच घटना स्थळावर पोहचून जलद गतीने तयार होणारी व आपल्याला बसायला सोईस्कर ठरणारी तयार करून सायंकाळ पर्यंत बसून ची वाट बघत होतो, परंतु, हा वळू माता केंद्र येथे न येता एकलपुर च्या वरच्या बाजूला बांधलेल्या बेट जवळ सायंकाळी ने जावून बेट मारला, आम्ही ही सर्व दृश्य , मध्ये बघत होतो, आम्ही लगेच वळू माता केंद्र येथील वरून उतरून वाहनाने च्या वरच्या बाजूला बांधलेल्या बेट जवळ म्हणजे जवळ जावून, बेट ओढून वेवस्थित केला आणि, लगेच मध्ये जावून बसलो, मध्ये हवा यायला छोटीसी जागा, श्वास घ्यायला सुध्दा त्रास होत होता अश्या मध्ये आम्ही बसलो, आणि अर्ध्या तासातच आम्ही ओले चिंब झालो, स्वतःला सावरुन आम्ही ची वाट बघत लक्षा केडे लक्ष केंद्रीत केलं.
रात्रीच्या सुमारास किर्र अंधार, त्यात रात्री 9.30 च्या जवळपास बिबट आला तो एवढा मोठा होता की वाघच दिसायचा, परत रात्री दोन वेळेस बिबट त्या किल वर किल खाण्या करिता आला, अंधाऱ्या रात्री बिबट तोही अवाढव्य आकाराचा, (माझ्या मते तो नर असावा,) त्याला आणि वाघाला ओळखणे खूप जीकरीचे, कसा बसा बिबट्याचा माझ्या सोबत चां प्रवास संपला, आणि त्या नंतर चा प्रवास सुरू झाला, पहाटेच्या सुमारास मी च्या जवळ बसून समोर बघत होतो, तर माझ्या उजव्या बाजूला च्या वर मला वाघाचे अवाढव्य तोंडाचे दृश्य दिसले, माझा श्वास थांबला, छातीची धडधड वाढली, काही क्षणातच वाघ बेट जवळ च दिसला, आणि, माझ्याकडे तोंड करून बेट खात होता, मी आपली सर्व तयारी केली घेतली, आणि वाघावर निशाणा साधून योग्य ची वाट बघत होतो, आणि जसी Tiger ची योग्य मिळाली आणि माझ्या कडून झाडण्यात आला, आणि वाघाला उजव्या समोरील खांद्यावर लागला, आणि वाघ क्षणात च्या बाजूने धावत गेला जेव्हा टॉर्च ने बघितले तर हा ने हळू वार धावतानी दिसला क्षणात दिसे नासा झालं, चमु ला माहिती द्याची होती त्यांना बोलवायचे होते, पण नव्हता वेळ 6-7 मिनिट झाला होता, आम्ही हिम्मत घेवून मधून बाहेर आलो, आनी चमूला करून लगेच बोलावून घेतल, 4-5 मिनिटा मध्ये चमू जवळ आली, त्यांना संबंधी सूचना दिल्या, व ला शोधण्याची मोहीम सुरू झाली, सर्व चमू जंगलात गेले 100-150 मीटर पर्यंत शोध घेतला पण काही काही दिसत नव्हता मि माझ्या सोबत असलेल्या चमूला घेवून च्या दिशेने बाहेर निघालो, अन्य चमू जंगलात वाघाला शोधतच होते, canal वर येताच मला आमच्या चमुतील सदस्य अतुल ने आवाज दिला की इकडे या, आम्ही धावत त्याच्या दिशेने गेलो, त्यांनी सांगितले की, वाघ येथे झोपून आहे, हा अवघ्या 20-25 मीटर अंतरावर बेट पासून दूर बेशुध्द झाला होता, अतुल आणि त्याचे सोबत असलेल्या रोजंदारी मजुरांना प्रथम दिसला, आणि सर्व चमू एकत्र जमा झाली, सर्वांच्या चेहऱ्यावर आनंद झळकत होता, ला वर उचलून पिंजऱ्यात ठेवले, यांनी शुध्दी चे दीले, व पिंजरा बंद करण्यात आला, सर्वांनी सुटकेचा निःश्वास टाकला.
एक सुंदर अश्या जीवाला वाचविण्यात परत जलद बचाव पथक ताडोबा अंधारी व्याघ्र प्रकल्पातील चमूला यश आले. ने आज पर्यंत वाघ -43, बिबट-38, अस्वल- 24, हत्ती-9, यांना बेशुध्द करून केले आहे. त्या पैकी वाघ-2, बिबट-3 यांना ठार मारण्याची परवानगी असताना सुद्धा त्या प्राण्यांना बेशुध्द करून सुखरूप रित्या जेरबंद करून सुंदर अश्या जीवाला वाचविण्यात अग्रेसर भूमिका पार पाडली आहे. तसेच ला बेशुध्द करून सुखरूप रित्या जेरबंद करून वनविभागाची सक्षमता सिद्ध करण्यात यश आले आहे.
हे अभियान यशस्वी करण्या करिता आमचे ताडोबा जलद बचाव पथकाला नेहमी मार्गदर्शन करणारे , , यांच्या आज पर्यंत च्या मार्गदर्शना मुळे, व , , व , , यांच्या नेतृत्वा मुळे तसेच , व च्या या बचाव कार्यात सहभागी वन अधिकारी कर्मचारी प्रामुख्याने Driver, रोजंदारी मजूर, यांच्या सहकार्या ने हे अथक खळतर क्लिष्ट चे बचाव कार्य यशस्वी झाले.
सर्वांचे खूब खूब धन्यवाघ.
Maharashtra: Tiger CT1, with ‘17 human kills’ in Gadchiroli, captured after 9-month hunt - https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/tiger-which-claimed-13-17-lives-captured-after-9-month-hunt/articleshow/94844489.cms
Use the TOI app to get Breaking news and headlines. Download now: https://timesofindia.onelink.me/efRt/ASmwebshare
https://marathi.hindusthanpost.com/special/last-two-days-on-search-operation-of-nationwide-popular-case-of-conflict-tiger-ct1-from-gadchiroli/97407/ #.Y0vl7QnvpL-.whatsapp
https://youtu.be/MNjWC7K7mkQ