09/04/2026
క్వాంటం రాజధానిగా అమరావతి ఆవిర్భావంకు సమయం ఆసన్నమయింది!
కొలువుదీరుతున్నాయి మన దేశం తయారు చేసిన అమరావతి 1ఎస్, అమరావతి 1క్యూ క్వాంటం టెస్ట్ బెడ్లు!
అమరావతి.. శతాబ్దాల కిందట ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక వైభవానికి కేంద్రబిందువుగా విరాజిల్లిన పుణ్యభూమి. చరిత్ర పుటలలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని లిఖించుకున్న ఈ నగరం, నేడు ఆధునిక యుగంలో మరో చారిత్రక మలుపును ఆవిష్కరిస్తోంది. గతంలో హైదరాబాద్ను ఐటీ హబ్గా మార్చిన విజనరీ నాయకత్వం, నేడు అమరావతిని ప్రపంచ స్థాయి "క్వాంటం వ్యాలీ"గా తీర్చిదిద్దుతోంది. ఏప్రిల్ 14న "ప్రపంచ క్వాంటం దినోత్సవం" సందర్భంగా ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారు ఈ చారిత్రక ఘట్టానికి శ్రీకారం చుట్టబోతున్నారు. ఇది కేవలం ఒక ప్రారంభోత్సవం కాదు, రాబోయే తరాలకు దిక్సూచిగా నిలిచే ఒక సాంకేతిక విప్లవం.
మరో ముందడుగు: దేశంలోనే తొలి క్వాంటం హార్డ్వేర్ టెస్ట్ బెడ్లు
భారతదేశం క్వాంటం రంగంలో అగ్రరాజ్యంగా ఎదగడానికి అమరావతి తొలి అడుగు వేసింది. దేశంలోనే మొట్టమొదటి క్వాంటం హార్డ్వేర్ టెస్ట్ బెడ్లు ఇక్కడ ఏర్పాటు కావడం ఒక అరుదైన మైలురాయి. భారత్ క్వాంటం రిఫరెన్స్ ఫెసిలిటీస్ (BQRF) పేరిట పిలువబడే ఈ కేంద్రాలు, దేశంలో మరెక్కడా లేని విధంగా అమరావతి ప్రాంతంలో కొలువుదీరాయి. ఇందులో భాగంగా అమరావతిలోని SRM యూనివర్సిటీలో 'అమరావతి 1S' (Amaravati 1S) పేరుతో, విజయవాడలోని మేధా టవర్స్లో 'అమరావతి 1Q' (Amaravati 1Q) పేరుతో అత్యాధునిక టెస్ట్ బెడ్లను స్థాపించారు. ఈ కేంద్రాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ను అంతర్జాతీయ సాంకేతిక పటంలో గర్వంగా నిలబెట్టనున్నాయి.
సాంకేతిక అద్భుతం: భారత్ సొంతం.. క్యూబిట్ ఫోర్జ్ సృష్టి
విదేశీ సాంకేతికతపై ఆధారపడే రోజులకు స్వస్తి పలుకుతూ, 'క్యూబిట్ ఫోర్జ్' (Qubit Forge) అనే దేశీయ స్టార్టప్ సంస్థ ఈ క్వాంటం కంప్యూటర్లను రూపొందించింది. ఈ ప్రాజెక్టు వెనుక ఉన్న వేగం అసాధారణం. ఆగస్టు 2025లో క్వాంటం వ్యాలీ ఆలోచన మొగ్గతొడగగా, సెప్టెంబర్ 9, 2025న హార్డ్వేర్ తయారీదారులతో ముఖ్యమంత్రి జరిపిన కీలక సమావేశం దీనికి పునాది వేసింది. కేవలం ఎనిమిది నెలల రికార్డు కాలంలోనే దీనిని కార్యరూపంలోకి తీసుకురావడం అమరావతి సంకల్పబలానికి నిదర్శనం. దేశంలోని ఆరు వేర్వేరు నగరాలకు చెందిన ప్రతిష్టాత్మక సంస్థల విడిభాగాలను ఏకోన్ముఖం చేసి, అమరావతిలో వీటిని అసెంబుల్ చేయడం జాతీయ సమగ్రతకు ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.
దేశీయ దిగ్గజాల భాగస్వామ్యం: ఒక సమగ్ర విశ్లేషణ
ఈ క్వాంటం విప్లవంలో దేశంలోని మేధోసంస్థలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. ముంబైలోని TIFR మరియు బెంగళూరులోని IISc వంటి సంస్థలు అత్యాధునిక క్వాంటం ప్రాసెసర్లను అందించగా, పూణేలోని DRDO ల్యాబ్ క్వాంటం కంట్రోల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ను సమకూర్చింది. అంబర్ ఎంటర్ప్రైజెస్ మరియు క్యూబిట్ ఫోర్జ్ సంయుక్తంగా అత్యంత కీలకమైన డైల్యూషన్ రిఫ్రిజిరేటర్లను తయారు చేశాయి. వీటికి తోడుగా క్వాట్ ఎలక్ట్రానిక్స్ సంస్థ ప్రిసిషన్ కరెంట్ మరియు వోల్టేజ్ సోర్సెస్ను, డిమిరా సంస్థ RF ఫె్లెక్స్ కేబుల్స్ మరియు క్రయోజెనిక్ వైరింగ్ను అందించాయి. ఈ మొత్తం వ్యవస్థను అనుసంధానం చేసి (System Integration), అసెంబ్లింగ్ మరియు టెస్టింగ్ బాధ్యతలను క్యూబిట్ ఫోర్జ్ విజయవంతంగా నిర్వహించింది.
క్రయోజెనిక్ డైల్యూషన్ రిఫ్రిజిరేటర్: శీతల విప్లవం
క్వాంటం కంప్యూటింగ్ విజయవంతం కావాలంటే ప్రాసెసర్లు అంతరిక్షం కంటే చల్లని స్థితిలో ఉండాలి. అమరావతిలో ఏర్పాటు చేసిన డైల్యూషన్ క్రయోజెనిక్ రిఫ్రిజిరేటర్లు ఉష్ణోగ్రతను -269 డిగ్రీల నుండి -272 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు తగ్గించగలవు. ఇక్కడ మరొక విశేషం ఏమిటంటే, సాధారణంగా రక్షణ రంగ పరిశోధన సంస్థల వద్ద మాత్రమే ఉండే అత్యంత అరుదైన హీలియం-3 వాయువును, హీలియం-4తో కలిపి ఈ ప్రక్రియలో వినియోగిస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు తమ విడిభాగాలను పరీక్షించడానికి అమెరికా వంటి దేశాలకు పంపాల్సి వచ్చేది. అక్కడ సుమారు ఆరు నెలల కాలయాపన అయ్యేది. ఇప్పుడు అమరావతిలోనే ఈ సదుపాయం కలగడం వల్ల దేశ రక్షణ, ఏరోస్పేస్ రంగాలకు గొప్ప స్వయంప్రతిపత్తి లభించింది.
భవిష్యత్తు లక్ష్యం: 111 క్యూబిట్ల నుండి మిలియన్ క్యూబిట్ల వరకు
ప్రస్తుతం అమరావతిలో 111 క్యూబిట్ల సామర్థ్యం గల ప్రాసెసర్లను పరీక్షించే స్థాయి నుండి, భవిష్యత్తులో మిలియన్ క్యూబిట్ల స్థాయికి దీనిని విస్తరించాలనేది ప్రభుత్వ లక్ష్యం. ఈ హార్డ్వేర్ టెస్ట్ బెడ్లు కేవలం పరిశోధనలకే పరిమితం కాకుండా.. రక్షణ, అంతరిక్ష రంగాల్లో క్లిష్టమైన ఎన్క్రిప్షన్ వ్యవస్థలకు, సెమీకండక్టర్ చిప్ తయారీకి మరియు డీప్-టెక్ స్టార్టప్లకు ఒక అద్భుతమైన వేదికగా మారుతాయి.
క్వాంటం యుగంలో అమరావతి ముద్ర
అమరావతి కేవలం ఇటుకలు, రాళ్లతో నిర్మితమవుతున్న నగరం కాదు; ఇది మేధస్సుతో, అద్భుతమైన సాంకేతికతతో నిర్మిస్తున్న భవిష్యత్తు సామ్రాజ్యం. దేశంలోనే తొలి క్వాంటం హార్డ్వేర్ టెస్ట్ బెడ్లను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా, క్వాంటం రంగంలో భారతదేశం ప్రపంచ నాయకత్వం వహించడానికి అమరావతి బలమైన పునాది వేసింది. చారిత్రక వైభవానికి ఆధునిక విజ్ఞానం తోడై, అమరావతి "క్వాంటం యుగానికి రాజధాని"గా ప్రపంచ సాంకేతిక చరిత్రలో తన పేరును సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించుకోబోతోంది.
