Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Ν. Λακωνίας

25/05/2026

Απολογισμός Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Δράσεων

Η σχολική χρονιά βαίνει προς το τέλος της, και για εμάς καιρός ανασκόπησης - απολογισμού, αναφορικά με τη συνδρομή μας σε εκπαιδευτικές -πολιτιστικές δράσεις των σχολικών μονάδων της Λακωνίας. Αναλυτικότερα, κατά το σχολικό έτος 2025-2026, τα Γ.Α.Κ. – Τμήμα Λακωνίας συνεργάστηκαν με 14 εκπαιδευτικούς και 298 μαθητές στα εξής:

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «118, Βραδυφλεγής Διατήρηση Συνειδήσεων».
📍 1ο Γυμνάσιο Σπάρτης

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Διαφημίσεις στις αρχές του 20ού αι.: Οι αποτυπώσεις τους σε Συλλογές Τύπου και Περιοδικών Δημοσιευμάτων των Γ.Α.Κ. Λακωνίας».
📍 Εσπερινό Επαγγελματικό Λύκειο Σπάρτης

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Πάμε ( ; ) σχολείο».
📍 Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Μονεμβασίας

🔹 Πολιτιστική δράση με θέμα «Με μια βαλίτσα ελπίδα: οι Γερακίτες μετανάστες στην Αμερική, τέλη του 19ου - αρχές του 20ού αι.».
📍 Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Γερακίου

🔹 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα τοπικής ιστορίας με τίτλο «Ο δρόμος του μεταξιού, αρχές 19ου – αρχές 20ού αι.».
📍 Γενικό Ενιαίο Λύκειο Γυθείου

🔹 Εκπαιδευτική δράση με θέμα «Επανασχεδιασμός του χώρου και της λειτουργίας της βιβλιοθήκης».
📍 Α΄ Γυμνάσιο Γυθείου

🙏 Ευχαριστούμε θερμά τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές για τη συνεργασία και τους ευχόμαστε υγεία, καλή δύναμη στις σχολικές εξετάσεις τους και Καλό Καλοκαίρι!

29/04/2026

Διάσωση τυλιγμένων στη γαλανόλευκη αρχειακών ντοκουμέντων!

25/03/2026

04/02/2026

📣Μαθητικός Διαγωνισμός Ψηφιακής Δημιουργίας «Μεσολόγγι 1826 – Η Έξοδος: ένα γεγονός εθνικό και ευρωπαϊκό»

Tο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ), τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) και η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ) συνδιοργανώνουν Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμός Ψηφιακή Δημιουργίας«Μεσολόγγι 1826 – Η Έξοδος: ένα γεγονός εθνικό και ευρωπαϊκό». Κεντρικό θεματικό πεδίο του διαγωνισμού αποτελεί η ηρωική Έξοδος του Μεσολογγίου, ένα από τα κορυφαία γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και σύμβολο αυτοθυσίας, ελευθερίας και εθνικής αξιοπρέπειας.
Στο πλαίσιο αυτό, και για τη διευκόλυνση των μαθητών/τριών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, τα ΓΑΚ προχώρησαν στην επιλογή και ψηφιοποίηση τεκμηρίων από τις πλούσιες συλλογές τους για την Επανάσταση του 1821, που αφορούν την πολιορκία του Μεσολογγίου και την ηρωική έξοδο των υπερασπιστών του. Τα ψηφιακά τεκμήρια δομούνται σε θεματικούς φακέλους και περιλαμβάνουν, εκτός από τα ψηφιακά αντίγραφα των τεκμηρίων, λεζάντες και μεταγραφές επιλεγμένων εγγράφων. Επιπλέον, περιλαμβάνονται: ένα χρονολόγιο για τα κυριότερα γεγονότα της Επανάστασης στο Μεσολόγγι και στη Δυτική Στερεά (1821-1832), χάρτες και άλλο υλικό χρήσιμο για τις ψηφιακές δημιουργίες των μαθητών/τριών. Αναλυτικότερα, το ψηφιακό υλικό περιλαμβάνει τους παρακάτω θεματικούς φακέλους: Τύπος - Μουσική (παρτιτούρες) - Ιατροί/Ιατρικές υπηρεσίες - Φιλέλληνες -Βύρωνας -Οχύρωση -Δικαιοσύνη - Τελευταία πολιορκία - Έξοδος - Πλοία - Πρόσληψη στη Λογοτεχνία - Σφραγίδες - Χαρακτικά - Προσωπογραφίες -Χάρτες
Τα τεκμήρια φέρουν υδατόσημο των ΓΑΚ και παραχωρούνται με άδεια χρήσης Creative Commons CC BY-NC.

📌Μπορείτε να δείτε τον ψηφιακό φάκελο με τα τεκμήρια των ΓΑΚ για το Μεσολόγγι στον παρακάτω σύνδεσμο (με αντιγραφή και επικόλληση στον Φυλλομετρητή)
https://drive.google.com/drive/folders/16oM-MIhpROh7h3ZiZLkRp7RaQIpoGQCr?usp=sharing

📌Περισσότερες πληροφορίες για τον διαγωνισμό και τον τρόπο υποβολής των ψηφιακών δημιουργιών στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://i-create.minedu.gov.gr/index.php/trechouses-draseis/244-mesollogi-1826-exodos

24/12/2025

Χριστόψωμο με σχέδια από την ευρύτερη περιοχή της Φάριδος Λακωνίας μέχρι και τις Κροκεές.

Το χριστόψωμο, αφιερωμένο στην Γέννηση του Χριστού, υπήρξε σύμβολο ευλογίας και ενότητας της οικογένειας. Οι νοικοκυρές το ζύμωναν μαζί με τα ψωμιά της φουρνιάς και το διακοσμούσαν με παραδοσιακά σύμβολα και στολίδια, σύμφωνα με την τοπική και οικογενειακή παράδοση.

Το χριστόψωμο διέτρεχε ένας σταυρός από ζύμη, στο κέντρο τοποθετούσαν ένα καρύδι και στα τεταρτημόρια έβαζαν σταυρουδάκια, στοιχεία από φυτικό διάκοσμο, αμύγδαλα κ.ά. και τελείωναν με ψαλιδιές τριγύρω στην επιφάνεια.

Στο τραπέζι των Χριστουγέννων ο πατέρας το σταύρωνε τρεις φορές, ευχόταν για το σπιτικό και μοίραζε το χριστόψωμο μέσα σε κλίμα κατάνυξης και σεβασμού, ενισχύοντας τους δεσμούς της οικογένειας.

Εικονιζόμενη: Φωτεινή Λαμπρινού
Φωτογράφος: Ηλίας Περγαντής
Παρασκευή χριστόψωμου: Ελένη Τζικάκου

17/12/2025

Επιστολικό δελτάριο (πολιτικής προπαγάνδας), που κυκλοφορήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Αναπαριστά τον Ελευθέριο Βενιζέλο κατά τη στιγμή του «αναθέματος». Γ.Α.Κ. Λακωνίας, Αρχείο Οικογένειας Κωνστανταρόγιαννη.
[Θυμίζουμε, ότι, το 1917, πλήθος Σπαρτιατών οδηγούνταν σε συγκεκριμένο σημείο της πόλης (σημερινός κεντρικός σταθμός ΚΤΕΛ), ρίχνοντας λίθους σε σωρό, που έμεινε γνωστός ως «Ανάθεμα».]

10/12/2025

Μαθητές του Εσπερινού Επαγγελματικού Λυκείου Σπάρτης, απόψε, στα αναγνωστήριά μας, επί της οδού Γκορτσολόγου 61, αρχικά για μια συζήτηση πάνω στο ρόλο των Γ.Α.Κ. και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα "Διαφημίσεις στον Τύπο, 1880 - 1960", στη συνέχεια... (Δεν κρύβουμε ότι μας χαροποιεί ιδιαίτερα το γεγονός, πως η επίσκεψη στην Υπηρεσία μας προτάθηκε από μέλη του Μαθητικού Συμβουλίου του Σχολείου!)

26/11/2025

Αποσπάσματα άρθρων, αναφερόμενων στα εγκαίνια (24.4.1955) του ναού του Πολιούχου της Σπάρτης, Οσίου Νίκωνος «Μετανοείτε», με έμφαση στην παρουσία της βασιλικής οικογένειας στην τελετή. (Από το Αρχείο Τύπου και Περιοδικών Δημοσιευμάτων των Γ.Α.Κ. Λακωνίας)
[Ο ναός θεμελιώθηκε το 1929 και οι εργασίες ανέγερσης, βασισθείσες στην αρχιτεκτονική μελέτη του περίφημου αρχιτέκτονα της εποχής, Αναστασίου Ορλάνδου, διήρκεσαν 26 χρόνια. Στην ίδια θέση, από το 1900, βρισκόταν μικρότερος ναός.]
Χρόνια Πολλά, Σπάρτη! Χρόνια Πολλά στους Νίκωνες, όπου γης!

19/11/2025

Στιγμιότυπα από την επίσκεψη της Γ΄ τάξης του 1ου Γυμνασίου Σπάρτης στα αναγνωστήριά μας, με σκοπό τη συλλογή στοιχείων για τα 118 θύματα του ναζισμού (Μονοδέντρι, 26 Νοεμβρίου 1943), μέσα από έγκυρες αρχειακές πηγές. Tην έρευνα ακολούθησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση, ως προς τις προεκτάσεις της τραγωδίας, όπως αποτυπώνονται στα τεκμήρια που μελετήθηκαν, αλλά και όπως προκύπτουν μέσα από προφορικές μαρτυρίες ή / και θρύλους. Συγκινητικές και οι στιγμές, όταν, μεταξύ των θυμάτων, δυο μαθήτριες αναγνώρισαν τους προγόνους τους.
Τις προσεχείς ημέρες, οι ερευνητές μας, κατέχοντας πλέον το γνωστικό - ιστορικό υπόβαθρο, θα περιηγηθούν στην πόλη της Σπάρτης, παραμένοντας σε δυο «σταθμούς»: Στο άγαλμα των 118 (Πλατεία Αγίου Νίκωνα) και στην οδό «Των 118» (πρώην Καίσαρος).