02/06/2024
Επανάληψη της σημερινής (2/6/2024) ανάρτησης του Αρχείου Νικηφόρου Βρεττάκου με παράθεση του κειμένου σε μονοτονικό, με στόχο την εξυπηρέτηση των ανθρώπων με αναπηρία όρασης οι οποίοι χρησιμοποιούν τεχνολογία αναγνώστη οθόνης.
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ
(Με αφορμή την επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαϊου 1453)
Aκούγονται μακρινές καμπάνες πού χτυποῦν πένθιμα. Ένα πλήθος Κόσμου, άντρες, γυναίκες, παιδιά, ως να αναζητεί μια διέξοδο και να μην την βρίσκει, ταλαντεύεται κινούμενο πότε προς το ένα και πότε προς το άλλο σημείο μιας περιοχής που δίνει την εντύπωση καμένου τοπίου. Άλλοι σηκώνουν στους ώμους ή κρατούν στις μασχάλες σπιτικά πράγματα, ένας–δυο εικονίσματα, μερικές γυναίκες, βρέφη. Μπρος πηγαίνει ένας Γέροντας που μοιάζει ως ν’ ανιχνεύει το έδαφος με το ραβδί του, απαγγέλοντας κάθε τόσο στίχους απὸ τὸ «Θρήνο της Κωνσταντινουπόλεως». Τόσο ο Γέροντας όσο και δυο άλλοι άντρες που τον ακολουθούν από κοντά, κρατούν στις μασχάλες τους μεγάλα σε πλάτος και μάκρος παλιωμένα βιβλία. Είναι οι Αναγνώστες που τα ανοίγουν ύστερα από το μήνυμα του Αγγελιοφόρου και διαβάζουν τα διάφορα κείμενά τους. Την ίδια στιγμή ξεχωρίζει από τον Κόσμο και ο Χορός.
Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ
Έρχομαι απ’ τ’ ανάθεμα κ’ εκ το βαθύν τό σκότος
απ’ την αστραποχάλαζην, απ’ την ανεμοζάλην…
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Μη μας εγκαταλείπεις
στην ερημιά μας, Κύριε…
Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΥ
Ουκ εάλω! Ουκ εάλω! Ουκ εάλω!
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Εάλω! Εάλω! Εάλω!
Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ
Πώς έχω μάτια και θωρώ, πώς έχω φως και βλέπω,
πώς έχω νουν και περπατώ στον ἄτυχον τoν κόσμο…
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Σπίτια στη γης δεν έχουμε
δέντρα εκκλησιές δεν έχουμε,
πρόστρεξε, Κύριε, πρόστρεφε!...
Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΥ
Ουκ εάλω! Ουκ εάλω! Ουκ εάλω!
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Εάλω! Εάλω! Εάλω!
Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ
Εσείς βουνά θρηνήσετε και πέτραι ραγισθείτε
και ποταμοί φυράσατε και βρύσες ξεραθείτε…
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ
Άλλο δεν ημπορέσαμε,
μας πρόλαβε η φωτιά,
σώσαμε τα Βαγγέλια
του Έθνους μοναχά…
Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ
Κ’ εσύ σελήνη τ’ ουρανοῦ, την γην μην την φωτίσεις
κ’ εσείς νερά τρεχούμενα, σταθείτε μη κινείσθε…
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Κύριε, που ξετάζοντας
την τάξη των πραγμάτων σου
στους ουρανούς ζυγίζεις
τον ήλιο στην παλάμη σου
δίχως να νιώθεις βάρος
νὰ παθαίνεις ἔγκαυμα
ή να σου σκοτιδιάζει
το βλέμμα με τη λάμψη του,
πρόστρεξε, Κύριε, πρόστρεξε!
Ο ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ (τρέχοντας και μπαίνοντας ανάμεσα στο πλήθος)
Ουκ εάλω η Βασιλεύουσα ψυχή των Ελλήνων!
Ουκ εάλω η Βασιλεύουσα ψυχή των Ελλήνων!
Ο ΚΟΣΜΟΣ
Ουκ εάλω η Βασιλεύουσα;
Ο ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ
Εξαρθρώνονται οι πέτρες, και το σίδερο καταλύεται· ερημώνουνε
οι κορφές απ’ τα κάστρα που αφανίζονται, αλλά το χτισμένο φως, δεν ξεχτίζεται…
Ο ΚΟΣΜΟΣ (στο γέροντα, κάνοντας κύκλο γύρω του)
Ουκ εάλω η Βασιλεύουσα;
Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ(ανοίγοντας το βιβλίο του, ταυτόχρονα με τους δυο Αναγνώστες που παίρνουν θέσεις δεξιά και αριστερά του)
Απολιόρκητη όταν πολιορκείσαι· και όταν συλλαβαίνεσαι ασύλληπτη· κι όταν κουστωδίες σε πάνε και σε φέρνουνε στα πραιτώρια· κι όταν δένεσαι πάνω σε πασσάλους και μαστιγώνεσαι πίσω από άλογα κι άρματα και σέρνεσαι βάφοντας κόκκινη την οδό προς τον Άδη…
Κι όταν ενταφιάζεσαι, δεν μένεις εκεί, παρά μόνο για μια ή για δυο, το πολύ για τέσσερες νύχτες· οπότε «όρθου βαθέος» γιομίζεις το φως με πίδακες της Ανάστασης!
[Από το «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ», 1981]
Η Γεωργία Κακούρου Χρόνη αναφέρει στο Χρονολόγιο Νικηφόρου Βρεττάκου*: «1982… Η Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη παίζεται από το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» του Μάνου Κατράκη (σκηνικός διάκοσμος Σπύρου Βασιλείου, κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη, μουσική Θεόδωρου Αντωνίου) στο αρχαίο θέατρο Γυθείου και στον Βυζαντινό Μυστρά. Στη συνέχεια το έργο θα παρουσιαστεί στο Ηρώδιο…».
Στη φωτογραφία το εξώφυλλο της 5ης έκδοσης με τον Μάνο Κατράκη στο ρόλο του Γέροντα.
*Από το «Στης μνήμης το διάστημα Νικηφόρος Βρεττάκος», 2012.