19/04/2011
Ένα πραγματικό στολίδι για την περιοχή μας είναι το Λαογραφικό Μουσείο που ιδρύθηκε το 2002 και εμπλουτίσθηκε με την βοήθεια των κατοίκων των Δημοτικών Διαμερισμάτων του Δήμου Ζαλόγγου.
Εκεί που οι γιαγιάδες του Δήμου Ζαλόγγου άνοιξαν απλόχερα τα σεντούκια τους έβγαλαν εργόχειρα και τα σκευή που χρησιμοποιούσαν οι ίδιες και οι μανάδες τους για να δωρίσουν στο Μουσείο μας ώστε να μαθαίνουν νεότεροι και να θυμούνται οι παλιοί τον τρόπο να ζωής στα δύσκολα χρόνια που πέρασαν οι προγονοί μας μοχθώντας πραγματικά καθημερινά για να μπορέσει να φτάσει το μεσημέρι ,το καρβέλι με το γλυκό ψωμί στο τραπέζι να φάει η φαμίλια .
Τα αντικείμενα που βρίσκονται σήμερα στο Λαογραφικό Μουσείο είναι δωρεές ιδιωτών και έχουν συλλεχθεί με ιδιαίτερο κόπο.
Ο Δήμος Ζαλόγγου αποτελείται από 14 Δημοτικά Διαμερίσματα και οικισμούς είναι ένας Δήμος πλούσιος σε ιστορία και τα λαογραφικά του φαινόμενα δεν είναι νεκρά, έχουν βαθιές ρίζες στην ιστορική του διαδρομή και επιβιώνουν στην καθημερινότητα και τη μνήμη των ανθρώπων που τα ζουν. Σημαντικό είναι ότι στον Δήμο μας εκτός από τους ντόπιους κατοικούν Σαρακατσάνοι, Σουλιώτες και Πόντιοι.
Ο επισκέπτης μπορεί να δει αντικείμενα (εργαλεία, σκεύη, έπιπλα, ρουχισμός, στολίδια του σπιτιού, νομίσματα, έγγραφα, παλιές φωτογραφίες και άλλα) που αποτελούν μέρος του λαϊκού μας πολιτισμού.
Επεξηγηματικά κείμενα (λεζάντες), φωτογραφίες και όσο το δυνατόν πλουσιότερο εποπτικό υλικό διευκολύνουν τον επισκέπτη να ξεναγηθεί κατά τον καλύτερο τρόπο. Στο μουσείο ο επισκέπτης βρίσκει έντυπο υλικό με την θεματογραφία του μουσείου.
Η συλλογή αντικειμένων στο Μουσείο στοχεύει βέβαια καταρχήν στη διάσωση των αντικειμένων αυτών από τη φυσική φθορά και την εγκατάλειψη.
Η παρουσίασή τους στοχεύει επίσης στην ευαισθητοποίηση του επισκέπτη, ο οποίος καλείται να προσεγγίσει τον λαϊκό πολιτισμό του τόπου μας και να διδαχτεί με τρόπο όσο το δυνατόν πιο ευχάριστο.
Το Λαογραφικό Μουσείο αποτελείται από τρεις αίθουσες και είναι οργανωμένο ανάλογα με την θεματογραφία
Λαογραφικό Μουσείο Δήμου Ζαλόγγου…..
ένα ταξίδι στον αιώνα που έφυγε ,
στον καθημερινό τρόπο ζωής ,
τον πολιτισμό,
τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων του Δήμου.
Τμήματα Λαογραφικού Μουσείου
1. Τμήμα ανδρικών και γυναικείων παραδοσιακών φορεσιών.
Η διαφορετικότητα του πληθυσμού που υπάρχει στον Δήμο μας είναι ίσως δύσκολο να βρεθεί σε άλλους Δήμους.(Ντόπιοι, Πόντιοι, Σουλιώτες, Σαρακατσάνοι)
Στον πρώτο όροφο του Μουσείου παρουσιάζεται μια συλλογή από γυναικείες και ανδρικές φορεσιές όπου φαίνεται η διαφοροποίηση των ενδυμάτων του Πόντου σε σχέση με αυτές των Σουλιωτών, των Σαρακατσαναίων ανθρώπων που ζούσαν στην Ελληνική αγροτική ύπαιθρο.
2. Τμήμα έργων κεντητικής, υφαντικής
Τα εκθέματα της υφαντικής αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της συλλογής του Λαογραφικού Μουσείου. Τα υφαντά κάλυπταν τις ανάγκες της ενδυμασίας και του σπιτιού. Ήταν φτιαγμένα από ζωικές ύλες και βαφόταν με φυτικές χρωστικές ουσίες. Τα πιο διαδεδομένα υφαντά εκείνης της εποχής ήταν τα μπαστά, τα φλοκάτα, τα κιλίμια, τα μαξιλάρια , oi ποδιές, οι φούστες όλα μάλλινα με πολύχρωμες κλωστές που έφτιαχναν οι γυναίκες μόνες τους από μαλλί στην ανέμη, στο αδράχτι και στη συνέχεια στον αργαλειό.
Κάλτσες ή τσουρέπια ήταν μάλλινες και πλεγμένες στο χέρι με βελόνες. Τα τουρέπια ήταν πολύχρωμα και ήταν συμπλήρωμα της φορεσιάς.
Ταγάρια ή σακούλια για τη μεταφορά του φαγητού. Οι καθημερινοί τρουβάδες ήταν μάλλινοι υφαντοί με ρίγες και οι γιορτινοί με λίγα στολίδια
ΔΡΕΠΑΝΙ
Γεωργικό εργαλείο για τον θερισμό του χορταριού και των σιτηρών. Αποτελείται από μια χαλύβδινη λεπίδα με κόψη απλή ή πριονωτή και από μια ξύλινη λαβή.
Υπάρχουν 4 κύρια είδη:
1. Το κοινό δρεπάνι για τον θερισμό των σιτηρών.
2. Το λελέκι μεγαλύτερο από το κοινό.
3. Η κόσσα ή κοσσιά για τα χορτάρια.
4. Ο σβανάς μικρό πριονωτό δρεπάνι για το κλάδεμα.
Σκάφη: ξύλινο ή μεταλλικό κατασκεύασμα που χρησιμοποιείται για πλύσιμο, ζύμωμα (σκαφίδα, σκαφίδι, σκάφα ).
Πυροστιά: τριγωνικός ή κυλινδρικός τρίποδας που χρησιμοποιείται για να υποβαστάζει τη χύτρα πάνω στη φωτιά.
Παλάντζα : ζυγαριά με δυο δίσκους έναν για τα σταθμά και έναν για το πράγμα που ζυγίζεται.
Σάγμα: σαμάρι.
Ρόκα: ειδικό εργαλείο για το κλώσιμο του μαλλιού.
Τσικρίκι: ειδικό εργαλείο με το οποίο περνιέται στα μασούρια το νήμα της ανέμης(ροδάνι, θρομύλι).
Σινί: μεγάλος χάλκινος ή σιδερένιος δίσκος (ταψί, τεψί, νταβάς).
Κακκάβι: μεταλλικό σκεύος (χύτρα, καζάνι)
Σεγκούνι : είδος κοντού και χοντρού ρούχου των χωρικών (συνώνυμα σεγκούνα, σιγκούνι, σιγούνι, σαγιάκι, κοντογούνι)
ΒΕΛΕΝΤΖΕΣ
Οι βελέντζες είναι υφαντά, φλοκωτά στρωσίδια.
Γίνονται από παχύ μαλλί προβάτων.
Έχουν πολύχρωμο διάκοσμο του αργαλειού.
ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ
Ο Αργαλειός σαν οικιακό εργαλείο είναι αρχαιότατο και αναφέρεται στον Όμηρο σαν ιστός. Στα παλιά χρόνια οι γυναίκες ασχολούνταν με το ράψιμο, το κέντημα και την ύφανση και μάθαιναν την ύφανση και μάθαιναν την ύφανση δηλ. τον αργαλειό από τις λεγόμενες ‘Μαίστρες’ Οι αρχοντοπούλες ύφαιναν κυρίως τα μεταξωτά. Τα χοντρά υφάσματα όμως τα ύφαιναν οι ψυχοκόρες. Ο αργαλειός στα χωριά στηνόταν έξω στην αυλή ή σε πρόχειρο υπόστεγο ή στο κατώγι του σπιτιού.
Κυπριά
Τα κουδούνια στο λαιμό των ζώων ήταν δύο ειδών:
Α) τα προβατοκούδουνα που ήταν χάλκινα φουσκωτά κουδούνια για τα πρόβατα και
Β) τα κυπριά, χυτά ορειχάλκινα για τα γίδια. Το μεγαλύτερο και το βαρύτερο κυπρί κρεμόταν στο «γκισέρι» το μεγαλύτερο δηλ. κριάρι που ήταν ο αρχηγός του κοπαδιού.
Με τον ήχο των κουδουνιών, που καθόριζε το υλικό, το σχήμα, το μέγεθος και το βάρος τους, οι τσοπάνοι παρακολουθούσαν την κίνηση του κοπαδιού.
Γεωργικά εργαλεία
Τα γεωργικά εργαλεία ήταν όλα χειροκίνητα και κατασκευασμένα στο χέρι.
(άροτρο, πριόνια, σκεπάρνια, κόφτες)
Υφαντά
Τα υφαντά τα δούλευαν οι γυναίκες στον αργαλειό του σπιτιού και αποτελούσαν τρόπο ένδυσης, εξοπλισμού και διακόσμησης. Τα θέματα ήταν εμπνευσμένα από την καθημερινή ζωή και από τη φύση. Χαλιά, βελέντζες καλύμματα κρεβατιών, μαξιλάρια, ποδιές, φούστες όλα μάλλινα με πολύχρωμες κλωστές που οι γυναίκες έφτιαχναν μόνες τους από μαλλί στην ανέμη στο αδράχτι και στη συνέχεια στον αργαλειό.
Λαογραφία δεν είναι μόνο αντικείμενα…..
Αλωνισμός ή αλώνισμα
Είναι η συγκομιδή ορισμένων καρπών κυρίως όμως η λέξη αυτή χρησιμοποιείται για το σιτάρι.
Το σιτάρι μετά το θερισμό του μεταφερόταν με κάρα ή τα ζώα στα αλώνια. Ήταν δεμένο σε χερόβολα και σε δεμάτια. Γύρω από το αλώνι στοιβαζόταν σε μεγάλες θυμωνιές που περίμεναν με την σειρά τους να αλωνιστούν.
Ο αλωνισμός γινόταν συνήθως με τα ζώα βόδια ή άλογα . Τα χερόβολα και τα δεμάτια διαλυόταν και τα στάχυα απλωνόταν στο αλώνι. Μετά έδεναν με μακρούς ιμάντες από τον πάσσαλο του αλωνιού δύο άλογα και ο αλωνιστής έβαζε τα άλογα να τρέχουν κυκλικά εναλλάσοντας τα όταν συμπληρωνόταν ο κύκλος κατά αντίθετη φορά. Τα άλογα ήταν πεταλωμένα και καθώς έτρεχαν τσάκιζαν τα στάχυα με αποτέλεσμα να βγαίνουν οι κόκκοι από το τσόφλι. Όταν τα άλογα περιστρεφόταν γύρω από τον πάσσαλο του αλωνιού άλλοι με δικράνια, δικέλες κλπ ανακάτωναν και αναποδογύριζαν συνεχώς τα κάτω στρώματα του αλωνίσματος για να συνθλίβουν κανονικά.
3. Τμήμα εργαλείων αστικών και γεωργοκτηνοτροφικών επαγγελμάτων
Στο ισόγειο του Μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να δει τον παλιό αγροτικό τρόπο ζωής μέσα από μια έκθεση που πλαισιώνεται από αγροτικά εργαλεία .
Τα γεωργικά εργαλεία ήταν όλα χειροκίνητα και κατασκευασμένα στο χέρι .
4. Τμήμα οικιακών σκευών
Η αίθουσα με τα οικιακά σκεύη βρίσκεται στον πρώτο όροφο και περιλαμβάνει κυρίως αντικείμενα από χαλκό (μπακίρι), μπρούντζο, σίδερο και ξύλο. Τα σκεύη αυτά τα χρησιμοποιούσαν σε ένα πολύ μεγάλο φάσμα οικιακών αναγκών για να φτιάξουνε το φαγητό, για το φωτισμό, για την καθαριότητα, για την θέρμανση.
Το αντικείμενα αυτά ήταν:
Σφυρήλατα και χυτά.(σινιά, ταψιά, σίδερο με κάρβουνο)
Ξυλόγλυπτα (ρόκες, ανέμες, σεντούκια, σκαφίδες, κουτάλια)
5. Τμήμα Ιστορικού Αρχείου
Σημαντικά είναι τα εκθέματα του Ιστορικού αρχείου αφού περιλαμβάνει αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν πολεμιστές και που η προέλευση τους είναι πριν το 1800 .
Το Λαογραφικό Μουσείο λειτουργεί το χειμώνα με ραντεβού.
Τηλέφωνα επικοινωνίας 2682052512 Δήμος Ζαλόγγου
πηγή: http://www.preveza.gr/cultureportal/index.php?option=com_content&view=article&id=10%3A2010-03-10-09-26-47&catid=24%3A2010-03-08-11-25-13&Itemid=36
