PETALIDI MESSINIAS - ΠΕΤΑΛΙΔΙ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ
«Tο Πεταλίδι, ένα χωριό 27 χιλιόμετρα έξω από την Καλαμάτα είναι ένας επίγειος παράδεισος. Γραφικές παραλίες, φανταστικά ελαιοτοπία, όμορφα σοκάκια, χώροι για ποδηλασία και περπάτημα, γήπεδο ποδοσφαίρου και μπάσκετ όπου μπορεί κανείς να αθληθεί, μα πάνω απ' όλα άνθρωποι φιλόξενοι και καλόκαρδοι, συνθέτουν ένα μαγευτικό τοπίο. Σε αυτό το χωριό μπορεί ο καθέν
ας να έρθει, να μείνει σε ένα από τα ξενοδοχεία της περιοχής και να χαλαρώσει κάνοντας το μπάνιο του το καλοκαίρι στο "Φάρο", μια από τις παραλίες του Πεταλιδίου».
Το Πεταλίδι,το συναντάμε για πρώτη φορά σε ένα αρχαίο κείμενο με το όνομα Ωραία Αίπεια και συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο των πόλεων τις οποίες προσφέρει ο Αγαμέμνονας σαν προίκα για να παντρευτεί ο Αχιλλέας την κόρη του.Το Πεταλίδι δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτόν τον κατάλογο διότι βρίσκεται στην Ανατολική παραλιακή ζώνη του Νομού Μεσσηνίας και συνδυάζει τέλεια το βουνό,τη θάλασσα και τον κάμπο.
Ιδρύθηκε από μια ομάδα Μεσσήνιων με αρχηγό τον Επιμηλίδη οι οποίοι από την Κορώνεια της Βοιωτίας ήρθαν στην περιοχή και ίδρυσαν την Κορώνεια,η οποία μετονομάστηκε σε Κορώνη.Η ίδρυσή της έγινε στο τέλος της κλασικής εποχής (480-323 π.Χ.)
Έπειτα το Πεταλίδι ερημώνεται για μια αρκετά μεγάλη περίοδο και επανέρχεται στο ιστορικό προσκήνιο με το αιματηρό τέλος της επανάστασης των Ορλόφ.
Μετά τα Ορλοφικά ξεκίνησε στην Αρκαδία μια ''γενική έξοδος των πληθυσμών για τα δάση και τα βουνά''.Πολλά μπουλούκια ξεκινώντας από την Αρκαδία διασκορπίστηκαν στα βουνά της Πελοποννήσου ενώ άλλα πέρασαν στη Ρούμελη και βρήκαν ασφαλές καταφύγιο εκεί.Ένα από τα μπουλούκια,το μπουλούκι των Κολοκοτρωνέων,το οποίο περιελάμβανε τη Ζαμπία Κωτσάκη,κόρη του οπλαρχήγού Κωτσάκη από τη Ρούμελη και σύζυγος του Κωσταντίνου Κολοκοτρώνη καθως επίσης και τον πατέρα του Κωσταντίνου γερο-Γιάννη Κολοκοτρώνη κατηφόρησαν και εγκαταστάθηκαν στο Πεταλίδι.Αφού γέννησε η Ζαμπία το Θεοδωρο Κολοκοτρώνη εφηγαν από το Πεταλίδι και αφού πέρασαν την Ιθώμη εγκαταστάθηκαν στο Λυκόδημο,που βρίσκεται στα περίχωρα του Πεταλιδίου όπου εκει πέρασε ο μικρός Θοδωρής τα νηπιακά του χρόνια.
Πεταλίδι: Μεσογειακή γοητεία…Στις δυτικές ακτές του Μεσσηνιακού κόλπου και μόλις 26 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του νομού, Καλαμάτα, συναντάμε ένα από τα ομορφότερα τουριστικά θέρετρα της Πελοποννήσου, το Πεταλίδι.
Χτισμένο σε έναν μικρό όρμο που θυμίζει πέταλο, από εκεί άλλωστε και το όνομα του, το Πεταλίδι από ένα γραφικό ψαροχώρι στα μέσα του περασμένου αιώνα εξελίσσεται σταδιακά σε σημαντικό τουριστικό πόλο της νότιας Πελοποννήσου.
Στη θέση που βρίσκεται σήμερα το Πεταλίδι ήταν χτισμένη η ομηρική Αίπεια την οποία ο Όμηρος συγκαταλέγει στις πόλεις που δίνει ο Αγαμέμνονας στον Αχιλλέα ως αντάλλαγμα για να παντρευτεί μία από τις κόρες του.
Η αρχαία Κορώνη χτίζεται στην περιοχή του Πεταλιδίου, ενώ η ακμή συνεχίζεται και στα ρωμαϊκά χρόνια αφού Στην περιοχή του Πεταλιδίου η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ναό της ρωμαϊκής εποχής και λουτρά της ίδιας περιόδου, σκαλισμένους λίθους, κίονες από μάρμαρο, επιγραφέ καθώς και τμήματα αγαλμάτων.
Το 1828 ο όρμος του Πεταλιδίου γίνεται ο τόπος απόβασης των στρατευμάτων του Γάλλου Μαιζών ο οποίος συμβάλει στην εκκαθάριση της Πελοποννήσου βοηθώντας τους επαναστατημένους Έλληνες.
Το σημερινό Πεταλίδι ιδρύθηκε από τον Μανιάτη Νικόλαο Μαυρομιχάλη στον οποίο δόθηκε η περιοχή από τους Βαυαρούς ως ελάχιστη αμοιβή για τη μοναδική βοήθεια που προσέφερε η οικογένεια του στον αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας.
Το Πεταλίδι από τότε έχει εξελιχθεί και από ένα όμορφο ψαροχώρι έγινε ένα πολύ όμορφο τουριστικό θέρετρο για όλες τις εποχές, αφού συνδυαζεί με μεγάλη επιτυχία τις ατελείωτες ακτές με το βουνό της μεσσηνιακής χερσονήσου.
Η διαμονή στην περιοχή καλύπτεται από πολλά και ποιοτικά καταλύματα. Μην ξεχάσετε να επισκεφθείτε τις αρκέτες και πολύ ωραίες ψαροταβέρνες.
Το Πεταλίδι αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα μεσογειακού παραθαλάσσιου χωριού με τους ελαιώνες και τις συκιές να δίνουν μία ξεχωριστή γοητεία.
Η συνολική έκταση του πεταλιδιου είναι 104.970 χιλ. στρέμματα.
Στην δυτική πλευρά του Μεσσηνιακού Κόλπου στο δρόμο προς Κορώνη, συναντάμε μερικά από τα πιο γνωστά και όμορφα παραθεριστικά θέρετρα του νομού Μεσσηνία. Σε απόσταση 26 χιλιομέτρων από την Καλαμάτα βρίσκεται το παραθαλάσσιο χωριό Πεταλίδι, άλλοτε ψαροχώρι που σήμερα έχει αναδειχθεί σε τουριστικό κέντρο της περιοχής. Βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Αίπειας και στην περιοχή Νιόχωρα, βόρεια του Πεταλιδίου, έχουν ανακαλυφθεί αρχαιολογικά ευρήματα της Μεσοελλαδικής αλλά και της Πρωτοελλαδικής εποχής. Στην περιοχή θα θαυμάσετε επίσης τις βυζαντινές εκκλησίες της Ζωοδόχου Πηγής και του Αγίου Νικολάου. Στην περιοχή που διαθέτει super παραλίες με αμμουδιά, υπάρχουν πολλά και καλά καταλύματα και φυσικά ψαροταβέρνες, εστιατόρια, cafe και bar. Οι ελαιώνες και οι συκιές δίνουν το δικό τους μοναδικό χρώμα, μια μεσογειακή, νότια γοητεία που αναδύει άρωμα καλοκαιριού. Το Πεταλίδι αποτελεί ιδανική επιλογή για τις διακοπές
το Πεταλίδι απέχει 28 χιλιόμετρα απο την Καλαμάτα. Το οδικό δίκτυο είναι άσφαλτος αλλά με πολλές στροφές. Διαθέτει Δημαρχείο, Αστυνομικό τμήμα , Αγροτικό Ιατρείο, Ταχυδρομείο, Τραπέζες,, Ενοικιαζόμενα δωμάτια, studios, camping. Rent a Car, rent a Bike, ψαροταβέρνες ψησταριές, διάφορα Καφέ. Λιμάνι για κότερα- ιστιοφόρα και ψαροκαίκα , Τεράστιες αμμουδερές παραλίες και πεντακάθαρες ακτές για πολύωρο κολύμπι.και σέρφινκ . Εκεί βρίσκεται η ομηρική Αίπεια, όπου αργότερα (365 π.Χ.) χτίστηκε η Κορώνη. Είχε πολλούς καλοχτισμένους ναούς αφιερωμένους στην Παιδοτρόφο Αρτέμιδα, στον Ασκληπιό και στο Διόνυσο, ενώ το ορειχάλκινο άγαλμα του Διός Σωτήρος κοσμούσε την αγορά του.
Βόρεια του Πεταλιδίου, που ανοικοδομήθηκε το 1830, βρίσκεται το ανάκτορο των Νιχωρίων. Είναι ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος με ευρήματα της πρωτοελλαδικής, καθώς και με κτίσματα της μεσοελλαδικής εποχής και των μυκηναϊκών χρόνων.
Προϊόντα τοπικής παραγωγής.
Παράγονται ελιές, λάδι, σύκα, εσπεριδοειδή, οπωροκηπευτικά,σταφίδα, κρασί και αλιεύματα.
Συνεταιρισμοί.
Λειτουργεί αγροτικός συνεταιρισμός επεξεργασίας ελαιολάδου. το Πεταλιδί έχει πληθυσμό 3.601 κατοίκους.
Το Πεταλίδι αποικία των Μανιατών
Του Δρ. Φιλολογίας Δικαίου Βαγιακάκου
Προέδρου της Εταιρείας Λακωνικών Σπουδών, π. Δ /ντού Ιστορικού Λεξικού Ακαδημίας Αθηνών
Σαρανταπέντε σερνικοί
στο Πεταλίδι στο Σταυρί
εκάμασι Γεροντική...
Το σημερινόν Μεσσηνιακόν χωρίον Πεταλίδι κείται επί του χώρου της αρχαίας Κορώνης ως αποδεικνύουν τα αρχαιολογικά ευρήματα εκ της περιοχής αυτής, ήτο δε και η έδρα του τ.δ. Κορώνης.
Εις τον χώρον του Πεταλιδίου επραγματοποιήθη υπό του συνταγματάρχου Νικολάου Πιερράκου - Μαυρομιχάλη εγκατάστασις Μανιατών μετά την δημιουργίαν του νέου Ελληνικού κράτους. Η εγκατάστασις αύτη απεφασίσθη υπ' αρ. 3016 της 11/8/1830 απόφαση Κυβερνήτου Καποδίστρια.
α) Η εγκατάστασις της οικογενείας Πιερράκου
Ο Καποδίστριας, αποβλέπων εις την αμοιβήν των αγωνιστών της Επαναστάσεως, απεφάσισε την εις αυτούς διανομήν γης εκ των λεγομένων Εθνικών κτημάτων (εξ εκείνων δηλ. τα οποία ανήκον εις Τούρκους αγάδες). Μεταξύ των αγωνιστών ήτο και ο πρώτος εξάδελφος του Πετρόμπεη, Πιέρρος Μαυρομιχάλης.
Ο χώρος, ο υπό της Κυβερνήσεως διατεθείς εις τον Πιέρρον Μαυρομιχάλην, ήτο η επαρχία Κορώνης και δη η περιοχή του Πεταλιδίου. Η εφημερίς Ναυπλίου «Αναγεννηθείσα Ελλάς» της 13ης Ιουνίου 1836 (φ.2, σ.8α) γράφει δια την αποικίαν:
«Νέα βοηθήματα χρηματικά εδόθησαν εις τους εν Πεταλίδι συνοικιζομένους Σπαρτιάτας. Ούτος ο συνοικισμός προ τίνος καιρού προοδεύει. Περισσότεροι των 200 οικογενειών Σπαρτιατών απεσύρθησαν από τους βράχους της Λακωνίας εις τας εύφορους πεδιάδας του Πεταλιδίου. Πλέον των 120 οικιών ωκοδομήθησαν εκεί από τους συνοικιζομένους και εντός ολίγου πόλις μικρά ανεγείρεται».
Κατά άλλην έγγραφον επίσης μαρτυρίαν του 1897: «Οι κάτοικοι του Πεταλιδίου είναι όλοι Μανιάται, οι δε Μεσσήνιοι είναι ολίγιστοι. Οι Πεταλιδαίοι διετήρησαν αμείωτον τον μανιάτικον χαρακτήρα των και την αρχαϊκήν προφοράν της ανδρικής γλώσσης της πατρίδος των, μεθ' όλην την μετά των Μεσσηνίων επικοινωνίαν και την προς αυτούς δι' επιγαμιων επιμιξίαν. Ο προσεκτικός παρατηρητής θέλει πεισθή ότι μάλλον οι Πεταλιδαίοι επέδρασαν επί των περιοικοΰντων Μεσσηνίων παρά ούτοι επ' αυτών. Το Πεταλίδι είναι παράρτημα της Μάνης επί Μεσσηνιακού εδάφους.
Ως εν Μάνη ούτω και εις το Πεταλίδι εκδικούνται και φιλοξενούσι και χαίρουσιν υπερμέτρως επί τη γεννήσει άρρενος εκδηλούντες την χαράν αυτών δια πυροβολισμών και έχουσιν οικογενειακάς έχθρας και εν γένει διέπονται υπό πάντων των εθίμων της Μητροπόλεως. Έχουσι δε και το χαρακτηριστικώτερον ιδίωμα του Μανιάτου, δηλαδή την προς αλλήλους ομόνοιαν έναντι των ξένων. Ένεκα τούτου και ένεκα του ανδρικού χαρακτήρος των οι Πεταλιδαίοι επεβλήθησαν εν Μεσσηνία επί τοσούτον, ώστε κατέστησαν την μεν αποικίαν των σεβαστήν, τους δε εις την Μεσσηνίαν ερχομένους Μανιάτας ανεκτούς. Ο στενός σύνδεσμος των μελών της αυτής γενιάς των ευρισκομένων εις Μάνην μετά των αποικισάντων εις Πεταλίδι διετηρείτο αμείωτος.
Το έχον μεγάλην διάδοσιν μοιρολόγι και εις Μάνην και εις Πεταλίδι, το οποίον συμβατικώς τιτλοφορείται «ο βγαλτός».
Σαρανταπέντε σερνικοί
στο Πεταλίόι, στο Σταυρί
εκάμασι γεοοντική
κ' εβγάλασι ένα βγαρτό
τον Παναγιώτη τον κουφό,
του γέρο-Πέτρακα το γιο,
να πάη για το Λάζαρο.
Χοήματα εμαζούξασι
και βάρκα τα’ αγοράσασι.
Επισκεφθείς το Πεταλίδι το 1962, ότε πρόεδρος της Κοινότητος ήτο ο Παναγιώτης Στεφανάκος, διεπίστωσα ότι εις το μητρώον της Κοινότητος είναι εγγεγραμμένοι οι άποικοι (από 1834-1917) με παράλληλον αναγραφήν του χωρίου της Μάνης από το οποίον κατάγονται. Τα αντίστοιχα οικογενειακά επώνυμα σώζονται και σήμερον εις τα αυτά χωρία της Μάνης, διακρίνονται δε και δια των χαρακτηριστικών καταλήξεων των επωνύμων της Μάνης, ήτοι -άκης δια τα παλαιότερα και -έας δια τα νεώτερα της Έξω Μάνης και -άκος της Μέσα Μάνης, ως τα Βορεάκης, Πικουλάκης, Τρουπάκης, Αυγουλέας, Γριβέας, Λιέας, Τσιτομενέας, Γιαννακάκος, Γιδάκος, Κουράκος, Ξαρχάκος, Παρασκευάκος, Στεφανάκος κ.λπ.
1834 Παναγιωτούνης Οίτυλον
1836 Μαρτάκος Δρύαλον
1840 Σπυράκος, Δαιμονάκος Γέρμα
1844 Ξαρχάκος Σταυρί
1845 Αυγουλέας Τροχάλακας, Καραβίτης
1846 Καραμοϋζης Χαριά Κούνος
1847 Γρουσοΰζης (Γρουσουζάκος) Αρεόπολις, Ξαρχάκος Σταυρί
1848 Οικονομάκης Αρεόπολις
1850 Πικουλάκης Αρεόπολις, Μολώνης Πλάτσα
1851 Στραβόλαιμος Αρεόπολις
1852 Μαρκίδης (Μαρκέας) Κάμπος, Σταυρακόπουλος Βαχός, Σουκαράς Σταυρί, Ψυλλάκος Σταυρί
1853 Δαμήλος Δολοί
1854 Γριβέας Οίτυλον, Μαριόλης Δρυ
1856 Καψάκος Σταυρί, Λουγκάνης Δρύαλον, Λεουτσάκος Κηπούλα
1858 Διπλαράκος Οίτυλον, Μωκάκος Σταυρί, Τσακάκος Κηπούλα
1859 Κουλιζάκος Παχιάνικα, Σκλαβόλιας Μπουλαριοί
1860 Μπαζίνας Οίτυλον
1862 Αλεμάγκος Ξεχώρι, Κορωναίος Αρεόπολις, Στεφανάκος Πύργος, Χιουτάκακος Κουσκούνι
1863 Αλαφρής Κοίτα, Μονέδας Παχιάνικα, Μιχαλαράκος Αρεόπολις
1864 Γιαννακάκος Κούνος, Σιφίλιας - Κουμεντάκος Μίνα, Τσακάκος Κηπούλα, Χορταρέας Πλάτσα, Κουράκος Κούνος
1866 Αλέπης Αρεόπολις, Γιδάκος Οχιά, Δικαιουλάκος Πύργος, Κατσιμαντής Κούνος, Λαδάς Πύργος
1866 Μαυρομιχάλης-Ροδίτης Αρεόπολις, Σάσσαρης Μέζαπον
1867 Ιατρόπουλος Οίτυλον, Μπραΐμης Έρημος, Μαλιαρίτης (Μαλιαράκος) Οχιά, Ξιφαράς Αρεόπολις, Πενταρβάνης Κηπούλα
1868 Καβαλλιώτης – Πετράκος Κάββαλος
1869 Γουρουνάς Πηγάδι – Πλάτσα, Παπαδάκος – Πιρούνιας Καφιόνα, Σκαφιδάς Κούνος, Γεωργίκος Πηγάδια
1870 Παρασκευάκος Σταυρί, Τρουπάκης Καρδαμύλη
1872 Λαγούδης Μπρίκι
1873 Κατσαράς Κηπούλα, Λαγιάκος Κοίτα, Μπαρελάκος Αρεόπολις
1874 Βλαστός1 Πανάγος, Παπαδόγγονας Κούνος
1875 Δαζέας Κάμπος, Καλογεράκος Κελεφά
1876 Βορεάκης Πύργος, Κουσουλάκος Αρεόπολις, Σασσανάκος Χαριά, Τσικρικάς Βάθεια
1877 Κουμεντάκος Αρεόπολις, Πασαρέας Κεχριάνικα, Τσιλιβαράκος Κουλούμι
1881 Τσιρίβας Δρυ
1882 Κουρεντζής Κυπάρισσος, Μπουκουβάλας Κάβαλλος, Μωράκος Αρεόπολις
1884 Κορκολιάκος-Δημάκος Κηπούλα
1886 Βαρδαλάς Κατωπάγκι, Καριζώνης Χαριά, Κατσιγιάννης Μηλιά, Στραβάκος Πύργος, Σπυριδάκος Κατωπάγκι
1887 Γαρδελάκος Κηπούλα, Γεωργουλάκος Σταυρί
1891 Αλμυράντες Κοίτα, Αγραπίδης Κοίτα
1896 Παχής2 Παχιάνικα
1897 Πουλάκος Χαριά
1899 Πέτρουλας Οίτυλον
1901 Κοττέας Κεχριάνικα
1904 Δουράκης Καστάνια
1909 Λιέας Πραστίον
1917 Τσιτομενέας Ξεχώρι
Σημειώσεις
1. Πρώτος άποικος ως βοσκός
2.Εκ του επων. Παχής εδόθη το όνομα τον χωρίου Παχιάνικα, όπως από το επών. Κεχρής το όνομα το χωρίου Κεχριάνικα.
Από την εφημερίδα "Φωνή της Μάνης", Νοέμβριος 2000.
