28/04/2026
Νικηταράς
Σας παρουσιάζουμε σήμερα ένα σπάνιο έγγραφο από τις αρχειακές συλλογές της Υπηρεσίας μας (ΑΒΕ:360, Β849): απόσπασμα από το πρωτότυπο πρακτικό δημοσίευσης της διαθήκης της Αγγελίνας (Αγγελικής) Σταματελοπούλου, χήρας του θρυλικού ήρωα της Επανάστασης, Νικήτα Σταματελόπουλου, γνωστού σε όλους μας ως Νικηταρά.
Το έγγραφο συντάχθηκε στο Ναύπλιο το Μάρτιο του 1863, από τον συμβολαιογράφο Ι. Σαρηγιάννη. Στην πρώτη αυτή σελίδα, η Αγγελίνα, πιστή σύντροφος του «Τουρκοφάγου», δηλώνει ενώπιον μαρτύρων ικανή να ορίσει την τύχη των ελαχίστων υπαρχόντων της.
Ο Νικήτας Σταματελόπουλος υπήρξε ένας από τους αγνότερους και πιο ανιδιοτελείς αγωνιστές του 1821. Πρωταγωνίστησε στις μεγάλες μάχες, όμως η ιστορία τον θυμάται κυρίως για το ήθος του: αρνήθηκε τα λάφυρα, έμεινε πιστός στις αξίες του και, δυστυχώς, η πατρίδα που ελευθέρωσε του επιφύλαξε πικρό τέλος, φυλακίζοντάς τον και αφήνοντάς τον να ζητιανεύει τυφλός έξω από τον ναό της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά.
Η διαθήκη της συζύγου του, 14 χρόνια μετά τον θάνατό του, δεν είναι απλώς ένα νομικό έγγραφο. Είναι ένας απόηχος της ζωής μιας οικογένειας που έδωσε τα πάντα για την ελευθερία και έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της με σεμνότητα στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα. Το τεκμήριο φυλάσσεται στις αρχειακές συλλογές μας και είναι διαθέσιμο για την ιστορική έρευνα.