16/05/2026
Φίλες και φίλοι,
Σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας σήμερα εδώ, ευχαριστούμε το Επιμελητήριο Αργολίδας για τη φιλοξενία και τους ομιλητές για την τιμή να συμμετάσχουν στην εκδήλωση.
Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος. Είναι προϋπόθεση ζωής, δημόσιο αγαθό και ταυτόχρονα πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από το αυξανόμενο ενδιαφέρον της κοινωνίας, από τις συζητήσεις που ανοίγουν σε συλλόγους εργαζομένων των ΔΕΥΑ, σε επιτροπές πολιτών για το νερό – όπως αυτή της Αργολίδας – αλλά και σε δημόσιες εκδηλώσεις, όπως στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Ναυπλίου.
Η σημερινή συζήτηση έχει ως σκοπό να θέσει ένα ερώτημα πολιτικό και βαθιά υπαρξιακό.
Το νερό θα παραμείνει δημόσιο αγαθό στα χέρια της κοινωνίας ή θα μετατραπεί σε εμπόρευμα στα χέρια λίγων;
Η Αργολίδα παρά τα συσσωρευμένα προβλήματα δεκαετιών και τις πιο πρόσφατες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν είναι μια περιοχή χωρίς νερό.
Η πόλη του Άργους, το Ναύπλιο και όμορα χωριά υδρεύονται από τις πηγές της Λέρνης και της Αμυμώνης στους Μύλους.
Κάποια καλοκαίρια βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μειωμένες παροχές των πηγών, με ξηρασία, με αγωνία για την επάρκεια.
Η προσωρινή λύση που εφαρμόζεται στο Δήμο Άργους Μυκηνών είναι η ανάμιξη του νερού των πηγών με αφαλατωμένο νερό του Αναβάλου. Όμως ακόμη και τότε, κάποιες φορές η αλατότητα παραμένει υψηλή και το νερό είναι κατάλληλο μόνο για οικιακή χρήση και όχι για πόση.
Και τον χειμώνα;
Οι έντονες βροχοπτώσεις δημιουργούν θολότητα στο νερό των πηγών και το νερό πολλές φορές κρίνεται ακατάλληλο για πόση.
Οι εναλλαγές καταλληλότητας – ακαταλληλότητας έχουν δημιουργήσει ΚΡΙΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΠΟΥ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΠΡΟΣ ΠΟΣΗ, ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΤΟ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟ
Και πώς να το εμπιστευτούν;
Όταν δίπλα στις πηγές υπάρχει νεκροταφείο.
Όταν ακόμη στους Μύλους υπάρχουν σπίτια με βόθρους, χωρίς σύνδεση στο σύστημα αποχέτευσης
Όταν οι ίδιοι οι πολίτες βλέπουν το κράτος να μην επενδύει σοβαρά στην προστασία των πηγών.
Και σαν να μην έφταναν αυτά, προστίθενται οι τεράστιες απώλειες δικτύου.
Σε πολλές περιπτώσεις χάνεται το 30% έως 40% του νερού πριν καν φτάσει στον πολίτη.
Αφήνοντας στην άκρη το νερό ύδρευσης που αφορά περίπου το 15% της χρήσης νερού, περνάμε στην άρδευση που αφορά το 85%.
Και εδώ τα προβλήματα σοβαρά και χρονίζοντα.
Στην εργασία με τίτλο «Σχέδιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Νομού Αργολίδας» του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου το 2020 (επιβλέπων καθηγητής κος Κουτσογιάννης) διαβάζουμε
Η Αργολίδα δεν παρουσιάζει ποσοτική έλλειψη νερού, αλλά «Διαχειριστικό Έλλειμμα» και ποιοτική ανεπάρκεια.
Τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει μεμονωμένες πρωτοβουλίες και αποσπασματικές πολιτικές χωρίς συνολικό σχεδιασμό.
Σημαίνει υπεραντλήσεις γεωτρήσεων και δημιουργία υφάλμυρης ζώνης.
Σημαίνει ημιτελή αξιοποίηση έργων όπως ο Ανάβαλος.
Την ίδια στιγμή βλέπουμε την απαξίωση των δημόσιων υπηρεσιών που σχετίζονται με το νερό.
Από τις ΔΕΥΑ που υποχρηματοδοτούνται, υποστελεχώνονται και συσσωρεύουν χρέη προς τη ΔΕΗ μέχρι τον ΓΟΕΒ και τη Διεύθυνση Υδάτων που υποστελεχώνονται.
Τα παραπάνω φέρνουν στο νου τον γνωστό φαύλο κύκλο που οδηγεί στην ιδιωτικοποίηση.
Πρώτα απαξιώνεις μια δημόσια υπηρεσία.
Μετά τη στραγγαλίζεις οικονομικά.
Έπειτα λες στον πολίτη πως «δεν υπάρχει άλλη λύση» εκτός από την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα.
Το έχουμε ξαναδεί.
Στις τηλεπικοινωνίες, στην ηλεκτρική ενέργεια, στην υγεία, στη διαχείριση απορριμάτων, στους σιδηροδρόμους.
Και πάντα η υπόσχεση ήταν ίδια:
«Η αγορά θα λύσει το πρόβλημα». Έλυσε όμως το πρόβλημα εκεί που εφαρμόστηκε;
Ας δούμε και την ευρωπαϊκή εμπειρία.
Στην Ισπανία, περιοχές με ιδιωτικοποιημένη διαχείριση νερού (Καταλονία) εμφανίζουν σχεδόν διπλάσιο κόστος νερού για τους πολίτες σε σχέση με περιοχές με δημόσια διαχείριση (Μαδρίτη).
Στη Μεγάλη Βρετανία η ιδιωτική εταιρεία διαχείρισης «Thames Water», που υδροδοτεί περίπου το ένα τρίτο του βρετανικού πληθυσμού, είναι αντιμέτωπη με μια σειρά προβλήματα. Είναι φορτωμένη με χρέη και δυσκολεύεται να αποπληρώσει τα δάνειά της. Την ίδια ώρα έχει εγκαταλείψει τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών για τις οποίες είναι υπεύθυνη, ενώ επίσης ευθύνεται για τη διαφυγή λυμάτων σε υδάτινα ρέματα, σε πρωτοφανή επίπεδα.
Στη Γαλλία, μετά από δεκαετίες ιδιωτικοποίησης, πολλές πόλεις επαναφέρουν το νερό σε δημόσιο έλεγχο, με εμβληματικότερο παράδειγμα το Παρίσι, καταδεικνύοντας τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση επαναφοράς του νερού σε δημόσιο έλεγχο.
Αντίστοιχα η ελεύθερη αγορά μετέτρεψε τη χώρα μας είναι από τις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης στην ενέργεια σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Και τώρα βλέπουμε ανάλογες εξελίξεις και στο νερό μετά την είσοδο του νερού στη ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων) καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2026 αυξήθηκαν σημαντικά τα τιμολόγια ύδρευσης και αποχέτευσης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Ξαναγυρνώντας στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχής μας οι λύσεις που προτείνονται από τους κυβερνώντες κινούνται σε δύο κατευθύνσεις.
Α)Σε διοικητικό επίπεδο προωθείται η συγχώνευση των ΔΕΥΑ και η ίδρυση ενός νέου φορέα διαχείρισης του νερού σε περιφερειακό επίπεδο, όπως έγινε στη Θεσσαλία.
Ο σκεπτικισμός για τη συνένωση των ΔΕΥΑ δεν απορρέει από τοπικισμό αλλά από πολιτική σκέψη σχετικά με το υπαρκτό ενδεχόμενο περαιτέρω συγχωνεύσεων με μεγαλύτερες ΔΕΥΑ όπως ΕΥΔΑΠ στις οποίες υπάρχει συμμετοχή ιδιωτών. Επιπλέον πέραν της υπόσχεσης για κούρεμα 70% στα χρέη των εταιριών εάν υπάρξει συγχώνευση, δεν εξασφαλίζεται ούτε ο τρόπος με τον οποίο η ενιαία εταιρία θα συνεχίσει να είναι οικονομικά βιώσιμη, ούτε η αντιμετώπιση του νερού ως κοινωνικού αγαθού.
Όσον αφορά έναν νέο φορέα διαχείρισης σε περιφερειακό επίπεδο, ποιο θα είναι το νομικό του καθεστώς (στη Θεσσαλία είναι ανώνυμη εταιρία), τι προσανατολισμό θα έχει η λειτουργία του και πως θα προστατεύσει το νερό ως κοινωνικό αγαθό; Η εμπειρία από αντίστοιχους φορείς στα απορρίμματα δεν είναι ελπιδοφόρα.
Β) Σε τεχνικό επίπεδο η αφαλάτωση στις πηγές του μικρού Αναβάλου (Άγιος Γεώργιος Κιβερίου). Η τεχνική της αφαλάτωσης αν και χρήσιμο εργαλείο αποτελεί λύση τελευταίας ανάγκης, είναι κοστοβόρα και έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Παρά τις ερωτήσεις μας μένουν αναπάντητα μέχρι τώρα τα εξής:
Ποιος θα κατασκευάσει τη μονάδα;
Ποιος θα τη διαχειρίζεται, με τι κόστος θα συντηρείται;
Πόσο θα κοστίζει το παραγόμενο νερό;
Ποιο θα είναι το ενεργειακό αποτύπωμα και τι θα γίνει με τα απόβλητα άλμης της διαδικασίας που μπορεί να αποβούν καταστροφικά για τον Αργολικό κόλπο;
Συμφέρει οικονομικά να λειτουργεί όλο τον χρόνο εφόσον τους περισσότερους μήνες αν όχι όλο το χρόνο οι πηγές της Λέρνης και Αμυμώνης έχουν επαρκή παροχή;
Η εμπειρία από άλλες περιοχές της χώρας είναι πως τέτοια εργοστάσια αφαλάτωσης λειτουργούν με καθεστώς ΣΔΙΤ και πώληση του παραγόμενου νερού από ιδιώτη προς ΔΕΥΑ.
Άρα ποια είναι η λύση που προτείνουμε εμείς;
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων της περιοχής απαιτεί ολιστική αντιμετώπιση και όχι αποσπασματικές ή μοναδικές μαγικές λύσεις.
Σύνδεση όλων των σπιτιών των Μύλων με αποχέτευση.
Να απομακρυνθεί άμεσα το νεκροταφείο των Μύλων.
Προστασία των πηγών της Λέρνης και της Αμυμώνης
Συντήρηση και ανακατασκευή του δικτύου διανομής όπου αυτό απαιτείται (στην Κεφαλονιά έγινε πλήρης αλλαγή του δικτύου πριν το εργοστάσιο αφαλάτωσης) και χρήση νέας τεχνολογίας για τον εντοπισμό διαρροών, για την ορθότερη και δικαιότερη διανομή ύδατος (υπάρχει σχεδιασμός στη ΔΕΥΑΑΡΜ).
Ανάπτυξη και εφαρμογή οικιακών λύσεων εξοικονόμησης νερού.
Ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού των ΔΕΥΑ, ΓΟΕΒ και διεύθυνσης υδάτων.
Εκμετάλλευση σε πλήρη κλίμακα των διαθέσιμων υδάτων του Αναβάλου για άρδευση.
Εκσυγχρονισμός άρδευσης (κλειστοί αγωγοί, στάγδην άρδευση κλπ) και στροφή σε λιγότερο απαιτητικές σε νερό καλλιέργειες.
Καταγραφή και έλεγχος γεωτρήσεων.
Εμπλουτισμός υδροφόρου ορίζοντα.
Εκμετάλλευση του Βιολογικού για άρδευση.
Έργα υδρομάστευσης και εκσυγχρονισμού των δεξαμενών και των δικτύων στις ορεινές πηγές.
Οικονομοτεχνική μελέτη για το ποια είναι πιο συμφέρουσα λύση για τους καταναλωτές. Η λειτουργία ενός εργοστασίου αφαλάτωσης 12μήνες το χρόνο και η εγκατάλειψη των πηγών Λέρνης και Αμυμώνης ή η σωστή διαχείριση των πηγών με χρησιμοποίηση τεχνικών διύλισης και αφαλάτωσης όταν κρίνεται απαραίτητο.
Το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό και τέτοια πρέπει να είναι η αντιμετώπισή του με μοναδικό γνώμονα πως το νερό είναι δημόσιο αγαθό και ως τέτοιο πρέπει να προσφέρεται σε όλους τους πολίτες.
Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό.
Πρέπει να ανασκοπήσουμε τους λόγους που μας έφεραν ως εδώ, να μην ρίξουμε την ευθύνη για όλα τα προβλήματα στην κλιματική κρίση και να σχεδιάσουμε μακροπρόθεσμα.
Γιατί οι προκλήσεις μπροστά μας θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερες.
Η κλιματική κρίση επιδεινώνει τη λειψυδρία.
Η τουριστική ανάπτυξη αυξάνει τη ζήτηση.
Η υφαλμύρωση απειλεί τα εδάφη.
Οι νέες τεχνολογίες και τα data centers θα απαιτήσουν στο μέλλον τεράστιες ποσότητες νερού.
Το νερό θα είναι ίσως ο πιο περιζήτητος γεωπολιτικός και κοινωνικός πόρος του 21ου αιώνα.
Και γι’ αυτό δεν μπορούμε να το αντιμετωπίζουμε με όρους αγοράς αλλά με όρους δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
