የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ African Leadership Excellence Academy

  • Home
  • Ethiopia
  • Addis Ababa
  • የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ African Leadership Excellence Academy

የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ African Leadership Excellence Academy Through innovative programs, cutting-edge research, and collaborative learning, AFLEX shapes exceptional leaders to transform lives across the continent.

African Leadership Excellence Academy (AFLEX) የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ

Vision: African center of excellence in leadership creating the next generation of exceptional leaders. AFLEX - The African Leadership Excellence Academy

AFLEX is a premier government institution dedicated to empowering Ethiopia and Africa’s current and future leaders. Programs include leadership development for senior leaders,

women, executives, and emerging talents, alongside research on governance, peace, sustainability, and regional integration. Vision: African Center of excellence in Leadership creating the next generation of exceptional leaders. Mission: Providing leaders with innovative learning and research to transform African lives. Values: Bold, imaginative, assertive, and fair. Learn more about our commitment to leadership excellence and sustainable impact! https://aflexacademy.gov.et/

የነገን ራዕይ በዛሬ ስትራቴጂ መቅረጽዘመናዊው የአመራር ዓለም እንደ አውሎ ንፋስ በሚያልፉ ለውጦች የተሞላ ነው። በየቀኑ በምናየው የዲጂታልና የኢኮኖሚ መዋዠቅ ውስጥ አንድ መሪ የሚያስፈልገው ...
04/06/2026

የነገን ራዕይ በዛሬ ስትራቴጂ መቅረጽ

ዘመናዊው የአመራር ዓለም እንደ አውሎ ንፋስ በሚያልፉ ለውጦች የተሞላ ነው። በየቀኑ በምናየው የዲጂታልና የኢኮኖሚ መዋዠቅ ውስጥ አንድ መሪ የሚያስፈልገው ችሎታ ከዛሬው መትረፍ በላይ ነገን የመቅረጽ አቅም ነው። የነገን ራዕይ መገመት ብቻ ሳይሆን ያንን ራዕይ ወደ ተጨባጭ የድርጅት ጥንካሬ መቀየር የአመራር ጥበብ ቁንጮ ነው። አንድ መሪ በነገው ዓለም ውስጥ ተጫዋች ሳይሆን ፈጣሪ እንዲሆን የሚያደርጉት የወደፊት ግንዛቤ ዝግጁነት እና የድርጅት ጥንካሬ ናቸው።

የወደፊት ግንዛቤ የስትራቴጂያዊ ራዳር ነው። መሪው እንደ መርከብ ካፒቴን በአድማስ ላይ የሚታዩትን የቴክኖሎጂና የማህበራዊ ለውጦች ምልክቶች ቀድሞ መለየት አለበት። ዛሬ የምናያቸው ትናንሽ የለውጥ ጅረቶች ነገ ወደ ትልቅ ማዕበል እንደሚቀየሩ መረዳት መሪውን ከምላሽ ሰጪ ወደ ቀዳሚ አሳቢነት ያሸጋግረዋል። ይህ ግንዛቤ የኢትዮጵያንና የአፍሪካን የፖለቲካና የኢኮኖሚ አዝማሚያዎች እንደ ራዳር በመከታተል ለውጥ ሳይመጣ መፍትሄን መፍጠር የሚቻልበት የስትራቴጂያዊ እይታ መድረክ ነው።

ማወቅ ብቻ ግን ለውጥን ለማሸነፍ በቂ አይደለም ዝግጁነት የአቅም ግንባታ ነው። የድርጅት ተለዋዋጭነት ወይም “Agility” ማለት ለውጥ ሲመጣ በፍጥነት የመቀየርና የመላመድ ብቃት ነው። ስልጠናዎችን በማካሄድ የሰው ኃይልን በየጊዜው ማደስ ለውጥን ለመቋቋም የሚያስችል የብረት ጋሻ መፍጠር ነው። በተቋም ውስጥ ለወደፊት የኢኮኖሚ ተግዳሮቶችና ለዲጂታል ዘመን የሰው ኃይልን ማዘጋጀት የዝግጁነት ተግባር ነው። ይህ ማለት ድርጅቱ በአንድ ቦታ ላይ እንዳይቀዘቅዝ ሁልጊዜም እንደ አዲስ አምራች ኃይል ተለዋዋጭ መሆን አለበት።

የመጨረሻው ምሰሶ የወደፊት ጥንካሬ ነው። መዋቅርን ከማንኛውም ማዕበል ነፃ ማድረግ ማለት ድርጅትን በአንድ ሰው ወይም በአንድ የፖለቲካ አቋም ላይ ሳይሆን በሳይንሳዊ የአመራር መርሆዎች ላይ መገንባት ነው። ማዕበል ሲመጣ የሚሰበር ሳይሆን ይበልጥ ጠንካራ የሚሆን የስርዓት መዋቅር መፍጠር የጥንካሬ ምልክት ነው። ለወደፊት ፈተናዎች ዝግጁነት ድርጅትን ከማንኛውም የውጭ መናወጥ በላይ ከፍ የሚያደርገው የአመራር የላቀ ብቃት ነው።

በየእለቱ በሚደረጉ የሁኔታ ትንተናዎች (Scenario Planning) አማካይነት ለተለያዩ የወደፊት ሁኔታዎች ምላሽን ማቀድ ለለውጥ መዘጋጃ መንገድ ነው። እውቀትን በአንድ ክፍል ውስጥ ብቻ ሳይሆን በተለያዩ ዘርፎች መካከል በማጋራት የድርጅትን የመተጣጠፍ አቅም መፍጠር ይቻላል። ስልጠናዎችን ዘመናዊ በሆነ የኢንዱስትሪ መረጃ ማዘመን የወደፊት ጥንካሬን የመገንባት ስራ ነው። ዛሬ የምንገነባው የሰው ኃይልና መዋቅር፣ የነገውን ትውልድ በለውጥ ማዕበል ውስጥ ሳይሰበር እንዲያልፍ የሚያደርገው የአመራር አርክቴክቸር ነው።

መሪነት ማለት የነገውን አየር ሁኔታ ቀድሞ በማየት ዝናቡን ለመቋቋም ዝግጅት አድርጎ ማዕበሉ ሲመጣ የማይናወጥ ማዕከል መገንባት ነው። በለውጥ ፍጥነት ውስጥ የፋይናንስ አፈጻጸምንና ተፅእኖን ከሌሎች የተሻለ ለማድረግ የወደፊት ግንዛቤ መነጽር፣ ዝግጁነት የጦር መሣሪያ እና ጥንካሬ ደግሞ የድርጅቱ ቤተመንግስት መሆን አለባቸው። የዛሬን መሪነት ለነገው ድል መለወጥ የቻለ የለውጥ አድማስን መቆጣጠር ይችላል። ነገን የሚመሩ መሪዎች የዛሬውን ስኬት በነገው ራዕይ ውስጥ የሚቀርጹ ናቸው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

የኔልሰን ማንዴላ የስትራቴጂያዊ ትዕግስት ጥበብየነልሰን ማንዴላ የ27 ዓመት እስራት የሰው ልጅ የጽናት ታሪክ ብቻ ሳይሆን ጊዜን እንደ ስትራቴጂያዊ የለውጥ መሳሪያ የመጠቀም ታላቅ የአመራር ት...
04/06/2026

የኔልሰን ማንዴላ የስትራቴጂያዊ ትዕግስት ጥበብ

የነልሰን ማንዴላ የ27 ዓመት እስራት የሰው ልጅ የጽናት ታሪክ ብቻ ሳይሆን ጊዜን እንደ ስትራቴጂያዊ የለውጥ መሳሪያ የመጠቀም ታላቅ የአመራር ትምህርት ነው። እስር ቤቱ ለእርሳቸው የጊዜ መባከኛ ሳይሆን የውስጥ አቅምን የሚያጎለብትበት እና የለውጥ እቅድን በጥበብ የሚያሰናዱበት የስትራቴጂ ማዕከል ነበር። ማንዴላ ጊዜን እንደ ተራ እስረኛ አልተቀበሉትም ይልቁንም ጊዜን እንደ አንድ መምህርና አጋር በመመልከት ለወደፊቱ የደቡብ አፍሪካ የሽግግር ወቅት የሚያስፈልገውን የዕውቀትና የሰላም መሰረት በዝምታ የገነቡበት የዝግጅት ወቅት አድርገውታል። የለውጥ መንገድ ሲዘገይ መሪው የሚከተለውን የዝግጅት ሂደት የውጤቱ አወንታዊ መሰረት አድርጎ መውሰድ የጥበብ ምልክት ነው።

ከእስር ከተፈቱ በኋላ ማንዴላ የወሰዱት የአመራር አቋም የጊዜ ምርጫ (Timing) ምን ያህል ወሳኝ መሆኑን የሚያሳይ ነው። በወቅቱ የነበሩ አክራሪ ኃይሎች በቁጣና በበቀል እንዲነሱ ቢገፋፏቸውም እርሳቸው ግን የሽግግር ወቅት የተረጋጋና የሁሉንም ወገን ተሳትፎ የሚፈልግ መሆኑን በማመን ለድርድር ሰፊ ጊዜ ሰጡ። ይህ ስትራቴጂያዊ ትዕግስት ለሰላም ግንባታ የተሰጠ የጊዜ ዋጋ ነበር። አንድ መሪ ተቃዋሚዎቹን ለማለስለስና የጋራ አላማ ለመፍጠር ጊዜን እንደ ሰላም ማስጠበቂያ መጠቀም ሲችል፣ ለውጡ የጥቂት ዓመታት ትርኢት ሳይሆን የዘመናት መሰረት ያለው ድል ይሆናል። ትዕግስት ማለት መዘግየት ሳይሆን የድልን መሰረት በበለጠ ጥንካሬ የመገንባት ስልት ነው።

ማንዴላ ለውጥን በአንድ ጊዜ ሳይሆን እንደ አርክቴክት በደረጃ የገነቡት መሪ ናቸው። በመጀመሪያ የመተማመን ድልድይ በመገንባት በመቀጠል የፖለቲካ ማዕቀፎችን በማበጀት በመጨረሻም የህግ ለውጥ በማምጣት ረጅም የለውጥ ጉዞን በደረጃዎች ተጉዘዋል። ይህ የጊዜ አጠቃቀም (Phased Approach) ለውጡ በህዝቡ ልብ ውስጥ ሥር እንዲሰድና ዘላቂ እንዲሆን አድርጎታል።

እንደ መሪ የስትራቴጂያዊ ትዕግስትን እንደ መሳሪያ በመጠቀም በየቀኑ የሚያጋጥሙትን ውዝግቦች ወደ መፍትሄ ጠረጴዛ ማምጣትና የጭካኔን መንገድ በፍትህ የመተካት ብልህነት ነው። ለትላልቅ የለውጥ ተነሳሽነቶች የሚደረገውን ዝግጅት እንደ የጊዜ ብክነት ሳይሆን ለወደፊት ግቦች እንደ አስፈላጊ የጊዜ ኢንቨስትመንት መመልከት የብቃት መለኪያ ነው። በኢትዮጵያ የለውጥ ሂደት ውስጥ የሚታዩ ተግዳሮቶችን በብስለትና በትዕግስት መምራት እንደ ማንዴላ ሁሉ መሪውን ከጭንቀት ወደ ታሪክ ሰሪነት ከፍ የሚያደርገው መስመር ነው።

ማንዴላ በሮቢን ደሴት የተማሩት ትልቁ ሚስጥር ጊዜን በቁጣ ሳይሆን በእቅድ መፍታት ነው። ጥበበኛ መሪ ማለት የጊዜውን ማዕበል በመጠባበቅ የራሱን አቅም በጽናት የሚገነባ እና ትክክለኛው ሰዓት ሲደርስ ለውጥን በብቃት የሚመራ ነው። ለውጥ በችኮላ የሚመጣ ፍንዳታ ሳይሆን በጊዜ ሂደት የሚገነባ የጋራ ድል ነው። ትዕግስት የተሞላበት የለውጥ አመራር ጊዜን ለራስ ዝግጅት እና ለሰፊ የለውጥ መሰረት ግንባታ በማዋል መጪውን ትውልድ በድል ጎዳና ላይ ለማሰለፍ የሚያስችል የጥበብ መንገድ ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

የጄፍ ቤዞስ የረዥም ጊዜ ራዕይና የጊዜ ኢንቨስትመንትበቢዝነስ ዓለም ታሪክ ውስጥ ስሙ እንደ ፈጠራ አርማ የሚነሳው ጄፍ ቤዞስ የአመራር ብቃትን የሚለኩበት መለኪያ በሩብ ዓመት የትርፍ ምጣኔ ሳ...
04/06/2026

የጄፍ ቤዞስ የረዥም ጊዜ ራዕይና የጊዜ ኢንቨስትመንት

በቢዝነስ ዓለም ታሪክ ውስጥ ስሙ እንደ ፈጠራ አርማ የሚነሳው ጄፍ ቤዞስ የአመራር ብቃትን የሚለኩበት መለኪያ በሩብ ዓመት የትርፍ ምጣኔ ሳይሆን በዓመታት በሚለካ የለውጥ ሂደት ነው። ለቤዞስ ጊዜ ማለት እንደ ነጋዴ የዕለት ገቢ መሸጫ ሳይሆን እንደ አርክቴክት ለረዥም ጊዜ ግንባታ የሚቀመጥ ስትራቴጂክ ካፒታል ነው። አማዞን ግዙፍ ተቋም ሆኖ ሳለ እንኳን ቤዞስ “ቀን አንድ” የሚል መርህ በመከተል የትኛውም ስኬት እንደ አዲስ የጅማሬ ጉጉት መታየት እንዳለበት ያስተምረናል። መሪነት ማለት የደረሱበትን ስኬት ለማስጠበቅ ጊዜን ማባከን ሳይሆን አዳዲስ ፈጠራዎችን ለመፈልፈል ጊዜን በአግባቡ ማዋል ነው።

የቤዞስ የጊዜ ኢንቨስትመንት ፍልስፍና በዋናነት የተመሰረተው በረዥም ጊዜ ጥቅማጥቅም ወይም “ኮምፓውንድ ኢንተረስት” መርህ ላይ ነው። እንደ አማዞን ዌብ ሰርቪስስ ባሉ ፕሮጀክቶች ላይ ቤዞስ ጊዜያቸውንና የድርጅቱን ሀብት ያዋሉት ምንም አይነት ፈጣን የፋይናንስ ትርፍ በማይታይበት ወቅት ነበር። በዘመኑ ለነበሩ ተቺዎች ይህ የጊዜ ብክነት ሊመስል ይችላል ነገር ግን ለቤዞስ ይህ ለወደፊቱ ገበያ መሪነት የሚከፈል የረዥም ጊዜ ዋጋ ነበር። ጥበበኛ መሪ ማለት የዛሬውን የሥራ ጫና እየተወጣ አብዛኛውን የአዕምሮ ጉልበቱንና ጊዜውን ለነገው ግዙፍ ውጤት መገንቢያ ማዋል የሚችል ነው።

የደንበኛ አገልግሎትን እንደ ዋና የጊዜ ኢንቨስትመንት መውሰድ የቤዞስ ሌላኛው የልህቀት ምልክት ነው። ተቋሙ በውድድር ውስጥ ከመጠመድ ይልቅ ሙሉ ትኩረቱን ደንበኛው ላይ በማድረግ ጊዜውን ለዚያ የሚጠቅሙ መፍትሄዎች ላይ ማዋሉ የአማዞንን የገበያ ድርሻ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍ አድርጎታል። እንደ መሪ በቢሮክራሲና በውስጣዊ የአስተዳደር ግርግር ጊዜዎን ከማሳለፍ ይልቅ አገልግሎቱ የሚጠቅማቸው ግለሰቦች ላይ አዎንታዊ ለውጥ በሚያመጡ ጉዳዮች ላይ ጊዜን መበጀት የእውነተኛ ስትራቴጂክ መሪ ምልክት ነው። ጊዜን ለደንበኛው መስጠት በረዥም ጊዜ የድርጅትዎን ስም እና ተፅእኖ የሚያሳድግ ኢንቨስትመንት ነው።

ቤዞስ ለዛሬ ትርፍ ጊዜውን አልሰጠም ለረዥም ጊዜ ዕድገት እንጂ። የጊዜ ኢንቨስትመንት ማለት ጥረትን ወደ ዘላቂ ስኬት የሚቀይር የስሌት ጥበብ ነው። ስትራቴጂያዊ መሪ ማለት የጊዜውን ሰንሰለት እንደ አዋቂ ጌጣጌጥ ባለሙያ በጥንቃቄ የሚያሰናዳ ነው። የአንድ መሪ ውጤታማነት የሚለካው ጊዜውን ለአጭር ጊዜ ችግር መፍታት ብቻ ሳይሆን ለረዥም ጊዜ የራዕይ ግንባታና ለተጠቃሚው እሴት መፍጠር ላይ ባዋለበት ሚዛን ነው። የጊዜን የረዥም ጊዜ እይታ መከተል መሪውን ከምድራዊ አስተዳዳሪነት ወደ አገር ግንባታ አርክቴክቸር ከፍ የሚያደርግ የጥበብ መንገድ ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

ጊዜን እንደ ዋነኛ የጦር መሣሪያ!በሁለተኛው የዓለም ጦርነት እሳት ውስጥ የገባችው ብሪታንያ በዊንስተን ቸርችል አመራር ስር ጊዜን እንደ ዋነኛ የጦር መሣሪያ ተጠቀመችበት። ቸርችል የጦር ሜዳው...
04/06/2026

ጊዜን እንደ ዋነኛ የጦር መሣሪያ!

በሁለተኛው የዓለም ጦርነት እሳት ውስጥ የገባችው ብሪታንያ በዊንስተን ቸርችል አመራር ስር ጊዜን እንደ ዋነኛ የጦር መሣሪያ ተጠቀመችበት። ቸርችል የጦር ሜዳውን የጦር መሣሪያ ብቻ ሳይሆን የህዝቡን ስነ-ልቦና የሚመራበትን ሰዓት በትክክል መምረጥ የቻሉ መሪ ነበሩ። ለርሳቸው አመራር ማለት የሰዓት ቆጠራ ብቻ ሳይሆን በጊዜ ሂደት ውስጥ የሚፈጠረውን የሰው ልጅ የተስፋ መቁረጥ ስሜት ወደ ድል የመቀየር ጥበብ ነበር። መሪው የህዝቡን የልብ ትርታ ከሰዓቱ ጋር የሚያስማማበት የጊዜ መስኮት ከማንኛውም የጦር መሣሪያ በላይ የጦርነቱን ሂደት ይወስናል ይህም መሪው የራሱን የስነ-ልቦና ምት (Rhythm) በሌሎች ላይ የመትከል አቅም ነው።

የችግር ጊዜ በሰው ልጅ ስነ-ልቦና ላይ ጊዜን እንዲዘገይ እንደሚያደርግ ማስተዋል የቸርችል የአመራር ጥበብ መገለጫ ነበር። ተስፋ በመቁረጥ ውስጥ ያሉ ሰዎች ለሚቀጥለው ሰዓት የሚሰጡት ዋጋ እጅግ ከፍተኛ በመሆኑ መሪው ይህንን ጊዜ በተስፋ የተሞላ መልእክት ማነቃቃት አለበት። ንግግሮቻቸውን ህዝቡ ማዳመጥ በሚችልበት ወቅት ማድረጋቸው የቃላቶቻቸውን ተፅዕኖ በብዙ እጥፍ አሳድጎታል። “አሁን ያለው ፈተና ጊዜያዊ ነው ድሉ ግን ዘላቂ ነው” የሚለው ፍልስፍናቸው ጭንቀትን ወደ ተልዕኮ የመቀየር ስልታዊ መንገድ ነበር። አንድ መሪ ተስፋን መዝራት የሚችለው የችግርን ጊዜያዊነትና የራዕይን ዘለአለማዊነት በሰዎች አዕምሮ ውስጥ ሲቀርጽ ብቻ ነው።

በጨለማው የ1940 ወቅት ብሪታንያ ብቻዋን ስትቀር ቸርችል አልተንበረከኩም ይልቁንም መጥፎውን የጊዜ ምዕራፍ ለቀጣዩ የጥቃት ዝግጅት ማድረጊያ ተጠቅመውበታል። ይህ ስትራቴጂያዊ የጊዜ አጠቃቀም መሪው በችግር ጊዜ እንደ መርከብ ካፒቴን የትኛውን ሰዓት ለጥንቃቄ የትኛውን ሰዓት ደግሞ ለመልሶ ማጥቃት እንደሚጠቀም የማወቅ ጥበብ ነው። የጊዜን ጥበት እንደ ድክመት ሳይሆን እንደ እድል በመመልከት መጥፎ ጊዜን ወደ ታሪክ ሰሪ ምዕራፍ የመቀየር አቅም የአንድ መሪ የስትራቴጂክ ጥልቀት ማሳያ ነው። መሪው እንደ ሰዓት ጠባቂ የድርጅቱን ስነ-ልቦና በራሱ የሞራል ጥንካሬ ይቆጣጠራል።

የቸርችልን የጊዜ ጥበብ በተግባር ለማዋል ሰራተኞች ለውጡን የሚጠሙበትን የስነ-ልቦና መስኮት መለየት ያስፈልጋል። ተግዳሮቶች ሲያጋጥሙ የድርጅቱን የጊዜ ሰሌዳ እንደ ጊዜያዊ ፈተና ራዕይን ደግሞ እንደ ዘላቂ ግብ በማሳየት የቡድንን የስነ-ልቦና አቅጣጫ መቅረጽ ይቻላል። የንግግር ጥራት የሚለካው በርዝመቱ ሳይሆን በችግር ጊዜ ሰዎች በሚፈልጉት አቅጣጫ በመቅረቡ (Direction) ነው። ሰዎች በተጨነቁበት ሰዓት ብዙ መረጃ አይፈልጉም የሚያስፈልጋቸው መሪው የሚያሳያቸው የተስፋ አቅጣጫ ነው።

የቸርችል ታሪክ የሚያስተምረን ታላቁ እውነት መሪው የሰዓትን እግር መከተል ሳይሆን ሰዓትን በራሱ የሚመራ መሆኑን ነው። ስትራቴጂያዊ መሪ ጊዜን እንደ ሜትሮኖም ተጠቅሞ የድርጅቱን መንፈስ የሚያቀናጅ ነው። እያንዳንዱ ቃል በትክክለኛው ሰዓት ሲነገር ተራሮችን የሚያንቀሳቅስ ኃይል አለው። አመራር ማለት በሰዎች ስነ-ልቦና ላይ የመሪውን ራዕይ በማንበብ የሰዎችን የለውጥ ፍላጎት በጊዜው በማቀጣጠል የጋራ ድልን ማረጋገጥ ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

የጊዜ ምርጫና ስትራቴጂያዊ ቅድሚያዎችበአመራር ዓለም ውስጥ ጊዜ እንደ ማንኛውም የፋይናንስ ካፒታል የሚታይ የተገደበ ሀብት ነው። ብዙ መሪዎች በዕለታዊ የሥራ ውዝግብ ውስጥ ተጠምደው ጊዜያቸውን...
04/06/2026

የጊዜ ምርጫና ስትራቴጂያዊ ቅድሚያዎች

በአመራር ዓለም ውስጥ ጊዜ እንደ ማንኛውም የፋይናንስ ካፒታል የሚታይ የተገደበ ሀብት ነው። ብዙ መሪዎች በዕለታዊ የሥራ ውዝግብ ውስጥ ተጠምደው ጊዜያቸውን እንደ ውሃ ሲያባክኑ ጥበበኛ መሪዎች ግን ጊዜን እንደ ውድ የስትራቴጂክ ምንዛሬ በመቁጠር ለታላላቅ ግቦች ይቆጥቡታል። ትክክለኛ መሪነት የሚለካው በስራ ብዛት ሳይሆን በተመረጠው ሰዓት ላይ በሚወሰድ እርምጃ ነው። ጊዜን ማስተዳደር ማለት በሰዓት መሮጥ ሳይሆን ከሕይወትና ከተቋም ዓላማ ጋር የሚሄድ የልብ ምት መፍጠር ነው። መሪ መሆን የጊዜ ባሪያ መሆን ሳይሆን ጊዜን በዓላማ መግራትና በስትራቴጂ መቅረጽ ነው።

የአይዘንሃወር ማትሪክስ ጥበብ እንደሚያስተምረን መሪዎች ስራዎቻቸውን በቅድሚያና በክብደት መመደብ አለባቸው። አብዛኛውን ጊዜያችንን በረዥም ጊዜ ራዕይና በስትራቴጂያዊ ዕቅድ ላይ ማዋል የምንችለው ለዕለታዊ ጫጫታዎችና ለትርጉም አልባ ስብሰባዎች “አይሆንም” ማለት ስንችል ብቻ ነው። ትልቁ የአመራር ፈተና አጣዳፊ መስለው የሚታዩትን የዕለት ተዕለት ድንገተኛ ክስተቶች መለየትና ወደ ጎን መተው ነው። ስራ በበዛ ቁጥር ውጤታማ ነኝ ብሎ ማሰብ ትልቅ ማታለያ ነው። እውነተኛው የውጤት ምንጭ የሚገኘው መቶ በመቶ ጉልበትን በአስፈላጊው ሃያ በመቶ ስራዎች ላይ ማዋል ሲቻል ነው። ይህ የፓሬቶ መርህ የመሪውን ጊዜ ከዘልማድ ወደ ልህቀት የሚቀይር አውታር ነው።

በሌላ በኩል ጊዜን መምረጥ ወይም “Timing” የጥበብ ሁሉ ጥበብ ነው። አንዳንድ ጊዜ ታላቅ ስኬት የሚመጣው ወዲያውኑ በመንቀሳቀስ ሳይሆን ትክክለኛውን የለውጥ መስኮት በመጠበቅ ነው። የለውጥ አየር ሲነፍስ ለመጠቀም ፈጣን መሆን ነገር ግን ሁኔታዎች ካልበሰሉ በትዕግስት መታቀብ የአመራር ብስለት ነው። ስትራቴጂያዊ ትዕግስት የለውጥን ስኬት የሚያረጋግጥ የአዕምሮ መረጋጋት ነው። እንደ መሪ በአዕምሮ ውስጥ የበለጠ ሃይል በሚኖርበት የጠዋት ሰዓታት ውስጥ ለስትራቴጂያዊ ጥልቀት የሚሆን ቦታ መፍጠር ለተቋም የረዥም ጊዜ ህልውና የሚደረግ ኢንቨስትመንት ነው። መሪው የማይሰራበት ወይም ዝም የሚልበት የማሰብ ጊዜ (Thinking Time) ለስኬት የሚጠራቀም የሃሳብ ማዕድን ነው።

የጊዜን ጥራት ለማረጋገጥ ስልታዊ የሆነ የመቁረጥ ባህልን መከተል ያስፈልጋል። በየወሩ አላስፈላጊ ስብሰባዎችንና ከራዕይ ጋር የማይሄዱ ስራዎችን ከጊዜ ሰሌዳዎ ውስጥ በመሰረዝ ለድርጅቱ የሚያስፈልገውን የቦታ ነፃነት መፍጠር ይገባል። ጊዜን በዝርዝር በመከታተልና የስትራቴጂክ ስራዎች ድርሻ ምን ያህል እንደሆነ መገምገም የአመራር ጉዞን አቅጣጫ ለማስተካከል ይረዳል። የስትራቴጂ ስራው የጊዜ ሰሌዳን ግማሽ ካልሸፈነ መዋቅራዊ ለውጥ የሚያስፈልግበት ሰዓት መድረሱን እንደ ምልክት መውሰድ አስፈላጊ ነው።

ጊዜ የተቋም በጣም ውድ ምንዛሬ ነው። መሪው እንደ ባንክ ስራ አስኪያጅ ይህንን ጊዜ ለሚጠቅሙ ግቦች ማዋል ይጠበቅበታል። የጊዜ አስተዳደር የውጭ መለኪያ ሲሆን የጊዜ ምርጫ ግን የውስጥ ጥበብ ነው። የጊዜ ምርጫ የውስጥ መረጋጋትንና የለውጥን ስሜት የሚጠይቅ ነው። በትክክለኛው ሰዓትና በትክክለኛው አቅጣጫ የተወሰደ አንድ እርምጃ ስህተት በተሞላበት ጊዜ ከተደረጉ መቶ እርምጃዎች ይልቅ ለዓላማ መሳካት የበለጠ ዋጋ አለው። ጊዜን መቆጣጠር ማለት ዘመንን መግዛትና የአንድን ተቋም እጣ ፈንታ በራስ አቅጣጫ መምራት ማለት ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

ታላቅ ውሳኔ ከተቃራኒ ሃሳቦች ግጭት ይወለዳል!የአመራር ጥበብ ታሪክ እንደሚያስተምረን ታላቅ ውሳኔ የሚፈልቀው ከሚያስማሙን ሰዎች ድምፅ ሳይሆን ከተቃራኒ ሃሳቦች ግጭትና መስተጋብር ነው። አብር...
04/06/2026

ታላቅ ውሳኔ ከተቃራኒ ሃሳቦች ግጭት ይወለዳል!

የአመራር ጥበብ ታሪክ እንደሚያስተምረን ታላቅ ውሳኔ የሚፈልቀው ከሚያስማሙን ሰዎች ድምፅ ሳይሆን ከተቃራኒ ሃሳቦች ግጭትና መስተጋብር ነው። አብርሃም ሊንከን በ1860 የአሜሪካን ፕሬዚዳንትነት ሲረከቡ የወሰዱት የአመራር እርምጃ በዘመናችን ለሚገኙ መሪዎች ሁሉ ትልቅ የዕውቀት ማዕድ ነው። ሊንከን በዙሪያቸው የሰበሰቡት ሰዎች ከሳቸው ጋር የሚስማሙ ሳይሆኑ እርስ በርስ የሚጋጩና ጠንካራ አቋም ያላቸው፣ የራሳቸው የሆነ ትልቅ ተጽዕኖ የነበራቸው ምርጥ ተፎካካሪዎቻቸው ነበሩ። ይህ የተቀናቃኞች ቡድን (Team of Rivals) የተሰኘው አካሄዳቸው የውሳኔ አሰጣጥን ከግል ምርጫ አውጥቶ ወደ የጋራ ጥበብ ከፍታ የወሰደ ታሪካዊ ምሳሌ ነው። እንደ ሊንከን ያሉ መሪዎች የሚያውቁት ነገር ቢኖር አንድ ችግርን ከሁሉም አቅጣጫ (360-degree view) ለማየት ከተቃዋሚዎች ጋር በአንድ ጠረጴዛ ተቀምጦ የሃሳብ ጦርነት መክፈት የግድ መሆኑን ነው።

በዚህ ሂደት ውስጥ መሪው የሚያሳየው ስሜታዊ ብስለት የራሱን “የአመራር ኢጎ” በመግራት “ማን ትክክል ነው?” ከሚል ጠባብ አመለካከት ወደ “ለድርጅቱ የሚበጀው የትኛው ነው?” ወደሚል የራዕይ ከፍታ ይሸጋገራል። ሊንከን የነበራቸው የማዳመጥ ችሎታ፣ በተቃራኒዎች መካከል ሆኖ የሃሳብ ጎርፍ ሲፈስ ዝም ብሎ ማስተዋል ከዚያም የመጨረሻውን ውሳኔ በድፍረት መወሰን የኃላፊነት መገለጫ ነበር። ሁሉም ሰው ሲከራከር በዝምታ አዳምጠው በመጨረሻው ሰዓት “ውሳኔው ይህ ነው” በማለት ለድርጊቱ ሙሉ ኃላፊነት መውሰዳቸው የመሪነትን ክብደትና የውሳኔን ባለቤትነት በግልጽ ያሳያል። ይህ አካሄድ የውሳኔ አሰጣጥን ከግለሰብ እይታ አውጥቶ ወደ የጋራ ዕውቀት ማበልጸጊያነት ይለውጠዋል እዚህ ላይ መሪው የክርክሩ ሰብሳቢ ነገር ግን የውሳኔው ኃላፊ ሆኖ ይወጣል።

የዚህን ታላቅ ታሪካዊ ትምህርት በአመራር መዋቅር ውስጥ ማካተት ለተቋም የለውጥ አቅም አዲስ ህይወት ይዘራል። በውሳኔ አሰጣጥ ሂደት ውስጥ የራስን ሃሳብ እንደ ብቸኛ እውነት ከመጫን ይልቅ በየዘርፋቸው አዋቂ የሆኑ ነገር ግን የተለያዩ አመለካከት ያላቸውን ባለሙያዎች በማሰባሰብ የሃሳብ ግጭት እንዲፈጠር መፍቀድ የተቋምን የውሳኔ ጥራት ወደር ወደማይገኝለት ደረጃ ያሸጋግረዋል። የሃሳብ ምንጩ የቡድኑ የጋራ ንብረት እንዲሆን ማበረታታት ነገር ግን የመጨረሻውን ውሳኔ የመወሰን ኃላፊነትን በድፍረት መውሰድ ለተቋሙ መረጋጋትና ለለውጥ መሳካት ወሳኝ ነው። ውሳኔ በቡድን መወያየትና በጋራ መብሰል የለውጥ ጉዞ አደጋዎች ከመቀነስ ባለፈ የጋራ የባለቤትነት ስሜትን በመፍጠር የውሳኔውን ጥራት ያረጋግጣል።

በአጠቃላይ የአመራር ብቃት የሚለካው በውሳኔው ትክክለኛነት ብቻ ሳይሆን ያ ውሳኔ በምን ያህል የሃሳብ ብስለትና የጋራ ምክክር እንደተገነባ ነው። ሊንከን ተቃዋሚዎቹን ለጋራ ዓላማ በማሰባሰብ የፈጠረው ውጤት ዛሬ አንድ ትምህርት ይሰጣል፤ እርሱም የራስን አቋም ከሌሎች እውቀት ጋር ማጋጨት ድክመትን ሳይሆን ታላቅ ጥንካሬን መገንባት መሆኑን ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

ዓለምን ከኑክሌር ጥፋት የታደገው የሰከነ አመራር!የሰው ልጅ ታሪክ በአንገት አስገቢ ፈተናዎች የተሞላ ነው። ነገር ግን በእነዚህ ጥቁር የታሪክ መዛግብት መካከል የጥበብ ብርሃን የሚፈነጥቁ መሪ...
04/06/2026

ዓለምን ከኑክሌር ጥፋት የታደገው የሰከነ አመራር!

የሰው ልጅ ታሪክ በአንገት አስገቢ ፈተናዎች የተሞላ ነው። ነገር ግን በእነዚህ ጥቁር የታሪክ መዛግብት መካከል የጥበብ ብርሃን የሚፈነጥቁ መሪዎች ሲኖሩ የዓለም ዕጣ ፈንታ ከጥፋት አፋፍ ይመለሳል። በ1962 ዓ.ም. የዓለም ኃያላን አገራት በኩባ ሚሳይል ቀውስ ምክንያት የኑክሌር ጦርነት መባቻ ላይ በነበሩበት ወቅት አሜሪካን ይዘው የነበሩት ጆን ኤፍ ኬኔዲ የወሰዱት የአመራር እርምጃ ለዘመናት የሚነገር የውሳኔ አሰጣጥ ጥበብ ሆኖ ተመዝግቧል። በአንድ በኩል የጦር ጄኔራሎች የነበራቸው ቁጣና የጥቃት አባዜ በሰፊው የጦርነት ነበልባል ውስጥ ሊከተን ሲቃረብ ኬኔዲ በሌላ በኩል የቡድን አስተሳሰብን (Groupthink) በመስበር ጥበብና ትዕግስት የተሞላበት ውሳኔን ወደ መድረክ አምጥተዋል። ለርሳቸው መሪነት ማለት የሌሎችን ጩኸት አጅቦ መሄድ ሳይሆን የሰንሰለት ምላሾችን በመገመት የነገን ቀውስ የዛሬው ጥንቃቄ አድርጎ ማየት ነበር።

በዙሪያቸው የነበሩት አማካሪዎች በጦር አውሮፕላኖች ኩባን በቦምብ ለመምታት ግፊት ሲያደርጉ ኬኔዲ የወሰዱት የውሳኔ ጥልቀትና የአማራጭ ትንተና የአመራር ብቃት ምን ያህል በውል መመዘን እንዳለበት የሚያሳይ ነበር። ቦምብ ቢጣል የሚመጣው ምላሽ ሩሲያ በበርሊን የምትወስደው አጸፋዊ እርምጃና ከዚያም የዓለም አቀፍ ጦርነት ጥርጊያ መሆኑን ቀድመው በመገመት በአንድ ሃሳብ ላይ ከመታወር ይልቅ "ኤክስኮም" የተባለ የልዩ ባለሙያዎች ቡድን በማቋቋም አማራጮችን አጥርተው ተመለከቱ። ይህ የኬኔዲ አካሄድ አንድ መሪ በችኮላና በቡድን ግፊት ተገፍቶ የሚወስደው ውሳኔ የብዙሃንን ሕይወት አደጋ ላይ እንደሚጥል በማሳየት የስትራቴጂያዊ ራዕይ አስፈላጊነትን በግልጽ አሳይቷል። በመጨረሻም የጦር እርምጃን ትተው የባህር ላይ እገዳን መምረጣቸው ሁኔታውን በማረጋጋት ሩሲያ ለድርድር እንድትቀመጥና ዓለም ከጥፋት እንድትተርፍ አደረገ።

የመሪነት ጥበብ በችግር ጊዜ የሚወሰድ የረጋ እርምጃና የብዙ አማራጮችን መዘዝ አውቆ የሚመረጥ የተረጋጋ ምርጫ ነው። እንደ ኬኔዲ በጭንቀት ጊዜ የወሰዱት ጥንቃቄ የነገን ራዕይ በማንጸባረቅ የተቋምን የወደፊት ጉዞ ደህንነት የሚያረጋግጥ ነው። መሪው የብዙዎች ሃሳብ ማሰባሰቢያ መስታወት ሆኖ የመጨረሻ ውሳኔው የድርጅቱን የለውጥ ጎዳና የሚያበራ መሪ ኮከብ ሲሆን ነው ድርጅት ወደ ታላቅነት የሚሸጋገረው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

መሪነት በውሳኔ ሀይል ይለካል!የአንድ መሪ እውነተኛ ጥንካሬ የሚመዘነው በዙሪያው ባሉት ሰዎች ብዛት ሳይሆን በተወሳሰቡ የሕይወት መጋጠሚያዎች ላይ በሚያሳርፋቸው የውሳኔ አሻራዎች ነው። በታሪክ...
03/06/2026

መሪነት በውሳኔ ሀይል ይለካል!

የአንድ መሪ እውነተኛ ጥንካሬ የሚመዘነው በዙሪያው ባሉት ሰዎች ብዛት ሳይሆን በተወሳሰቡ የሕይወት መጋጠሚያዎች ላይ በሚያሳርፋቸው የውሳኔ አሻራዎች ነው። በታሪክ ማህደር ውስጥ እንደምናየው እያንዳንዱ ታላቅ መሪ ወደፊት የወሰደው እርምጃ በውጫዊ ኃይል ሳይሆን ከውስጥ በሚመነጭ ጥንቁቅ የውሳኔ ጥበብ የዳበረ ነበር። የኩባ ሚሳኤል ቀውስ ለጥፋት በተቃረበበት ወቅት የጆን ኤፍ ኬኔዲ የሰላ አእምሮ ከሁሉም ወታደራዊ አማካሪዎች ግፊት በተቃራኒ መንገድ የባህር ላይ እገዳን መምረጡ መሪ የችኮላ ውሳኔዎችን ውድቅ በማድረግ ረዥም የጊዜ ሰንሰለትን መፈተሽ እንደሚኖርበት የሚያሳይ ምስክር ነው። ይህ የውሳኔ ጥልቀት በችግር ጊዜ የቡድን ግፊት ውስጥ ሳይገቡ የውሳኔውን መዘዝ ቀድሞ የመገመት ችሎታ፣ ለማንኛውም ተቋማዊ መሪ መማሪያ ሊሆን የሚገባው የብልሃት ቁንጮ ነው።

በሌላ በኩል የአብርሃም ሊንከን የአመራር ዘይቤ የውሳኔ አሰጣጥን ከግል ፍላጎት አርቆ የቡድን ጥበብን በውስጡ ያቀፈ ነበር። ሊንከን ተቃዋሚዎቻቸውን በካቢኔያቸው በመሰብሰብ የፈጠሩት የተቀናቃኞች ቡድን ትልቅ ውሳኔዎች ከመወሰናቸው በፊት የተለያዩ አመለካከቶች እንዲጋጩ የሚያደርግ መድረክ ነበር። ይህ አካሄድ መሪው ሁሉን አዋቂ እንደማይሆን እና ከጠላቶቹ ሳይቀር የጥበብ ፍንጣቂ ማግኘት እንደሚችል የሚያረጋግጥ የትህትናና የብልሃት ውህድ ነው።

እንደዚሁም የጄፍ ቤዞስ የውሳኔ ምደባ ዘዴ የድርጅትን የለውጥ ፍጥነትና ጥራት ሚዛን ለመጠበቅ የሚያስችል ግሩም ስልት ነው። ቤዞስ ውሳኔዎችን እንደ አንድ መንገድ እና ሁለት መንገድ በሮች በመክፈል፣ የማይመለሱትን ውሳኔዎች በጥንቃቄ በማዘግየት፣ ሊቀየሩ የሚችሉትን ደግሞ በፍጥነት በማስፈጸም የድርጅታቸውን የፈጠራ አድማስ አሰፍተዋል።

የኬኔዲን ጥንቃቄ በስትራቴጂያዊ ውሳኔዎችዎ በመተግበር የችግሮችን የረዥም ጊዜ መዘዝ መገመት፣ የሊንከንን መድረክ በመክፈት የሰራተኞችን የተቃራኒ ሃሳቦች በማዳመጥ ስህተትን መቀነስ እንዲሁም የቤዞስን በሮች በመለየት የሥራ ሂደትን ፍጥነት መጨመር ይቻላል። መሪነት ማለት ትክክለኛውን አቅጣጫ መምረጥ ብቻ ሳይሆን በዚያ አቅጣጫ የሚጓዙበትን ፍጥነትና የቡድን ጥምረት የመወሰን ሚዛናዊ የጥበብ ጉዞ ነው። የትኛው ውሳኔ በየትኛው የክብደት መለኪያ መመዘን እንዳለበት መለየት የተቋምን ራዕይ ከዘፈቀደ ድርጊት አውጥቶ በስትራቴጂካዊ ጥበብ ላይ እንዲቆም ያደርገዋል።

መሪው የሚለካው በውሳኔዎቹ ጥራትና በዚያ ውሳኔ ውስጥ በሚንጸባረቀው የሰዎች ድምጽ ነው። ሊንከን በግጭት ውስጥ የፈጠሩት ምክክር፣ ኬኔዲ በጭንቀት ውስጥ የወሰዱት ጥንቃቄ እና ቤዞስ በፈጠራ ውስጥ የተጠቀሙት የውሳኔ ምደባ ለአመራር ብቃት የሚያስፈልጉ መሰረታዊ ምሰሶዎች ናቸው። መሪነት ከራሱ ውሳኔዎች በላይ ለተቋሙ ራዕይ የሚቆም የኃላፊነት ካባ ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

መስቀለኛ መንገድ ላይ አቅጣጫን የመምረጥ ፈተናእያንዳንዱ መሪ በየዕለቱ ከሚጋፈጣቸው የኃላፊነት ፈተናዎች ሁሉ የላቀ ተጽዕኖ ያለውና የመሪነት እውነተኛ የሕይወት እስትንፋስ ተደርጎ የሚወሰደው ...
03/06/2026

መስቀለኛ መንገድ ላይ አቅጣጫን የመምረጥ ፈተና

እያንዳንዱ መሪ በየዕለቱ ከሚጋፈጣቸው የኃላፊነት ፈተናዎች ሁሉ የላቀ ተጽዕኖ ያለውና የመሪነት እውነተኛ የሕይወት እስትንፋስ ተደርጎ የሚወሰደው በአስቸጋሪ መስቀለኛ መንገዶች ላይ ቆሞ ፍርደ-ገምድልነት ሳይታይበት ትክክለኛውን የአቅጣጫ ምርጫ መወሰን መቻሉ ነው። ተቋማትና ሀገራት በሚያልፉባቸው የሪፎርም እና የማሻሻያ ሂደቶች ውስጥ አንድ መሪ የሚያስተላልፋቸው ውሳኔዎች የተቋሙን መጻኢ ዕድል ብቻ ሳይሆን የጠቅላላውን ማኅበረሰብ ጉዞ የመቀየር አቅም አላቸው። በአስተዳደር ሳይንስ ረገድ ሄርበርት ሳይመን ያረጋገጠው “የተገደበ ምክንያታዊነት ቲዎሪ” (Bounded Rationality Theory) እንደሚያስተምረን ሙሉ መረጃ እስኪሰበሰብ ድረስ ጊዜ ማባከን ሳይሆን ባሉ ውስን መረጃዎች ላይ ተመስርቶ በወቅቱ በጣም ጥሩ የሚባለውን (Satisficing) ውሳኔ በድፍረት መቁረጥ ቀዳሚ ብቃት ነው። ይህንን ውሳኔ መቼ በተናጠልና መቼ በቡድን ተሳትፎ (Vroom-Yetton Model) መወሰን እንዳለበት የሚለይ አመራር ስልታዊ ውሳኔዎች ላይ ሰፊ የሃሳብ አደባባይን ሲፈጥር በአንጻሩ ግን አጣዳፊ ቀውሶች በሚከሰቱበት ቅጽበት ፈጣንና የማያወላውል ውሳኔን በመስጠት ሥርዓታዊ አስተሳሰብን (Systems Decision Making) ዕውን ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ የተግባር ተሞክሮዎች እንደሚያስገነዝቡት አንድ ከፍተኛ መሪ በቀን ውስጥ ንቃተ-ሕሊናን በሚጠይቁና ባልተለመዱ ጉዳዮች ላይ እስከ 100 የሚደርሱ ውሳኔዎችን የሚሰጥ ሲሆን ስኬታማ ከሆኑ መሪዎች መካከል 80% የሚሆኑት ከመወሰናቸው በፊት መረጃዎችንና የቡድን አስተያየቶችን በጥራት እንደሚያካትቱ McKinsey በጥናቱ አመልክቷል። በተቃራኒው ግን የተሳሳቱ ወይም የዘገዩ ውሳኔዎች በአንድ ተቋም ዓመታዊ አጠቃላይ የሥራ እንቅስቃሴና ገቢ ላይ እስከ 3% የሚደርስ ከፍተኛ ብክነትን ሊያስከትሉ ይችላሉ። ጥበቡ ያለው 100% መረጃ እስኪሟላ ድረስ “Analysis Paralysis” ተጠልፎ ከመቆየት ይልቅ አስፈላጊው መረጃ ከ60% እስከ 70% ሲደርስ ወዲያውኑ ወደ ውሳኔ በመግባት የቀረውን ክፍተት በስትራቴጂያዊ እይታና በልምድ የመሙላት መርህን መተግበር ላይ ነው። ይህ ዓይነቱ ግልጽና ወሳኝ እርምጃ በሠራተኞችና በባልደረቦች ዘንድ ያለውን የጋራ እምነት በጥንካሬ የሚገነባ ሲሆን የውሳኔ ማቅማማትና መዘግየት ግን የቡድኑን የሥራ ሞራል ቀስ በቀስ የሚሸረሽርና ተቋሙን ከዘመናዊ የለውጥ ምዕራፍ የሚያደናቅፍ ዋነኛ እንቅፋት ነው።

በትላልቅ ተቋማዊ ጉዳዮች ላይ ፍጹም መረጃን ፍለጋ ከመንከራተት ወጥቶ በ60/40 ቀመር መሠረት ስልታዊ ዕቅዶችን በአስተማማኝ ፍጥነት መወሰን እና ለምን ያንን ውሳኔ መወሰን እንደሚያስፈልግ የወቅቱን ነባራዊ ሁኔታዎች የሚያስቀምጥ የውሳኔ መዝገብ (Decision Journal) በየጊዜው መያዝ ለወደፊት ተቋማዊ ትውስታ ትልቅ መምህር ነው። ከዚህም በላይ፣ማንኛውንም ትልቅ ውሳኔ ከማሳለፍ በፊት በተቋሙ ውስጥ ያሉ ድክመቶችን ቀድሞ ለመመልከት እንዲቻል የአሠራሩን ክፍተቶችና ተቃራኒ ነጥቦችን ፈልፍሎ የሚያወጣ ታማኝ ሞጋች ጠበቃ (Devil’s Advocate) ስልትን በውይይቶች ውስጥ ማካተት ውሳኔዎችን ከተደራረቡ ስህተቶች አስቀድሞ የመታደጊያ ጥንቁቅ መንገድ ነው።

መሪው ምንም ያህል የንድፈ-ሃሳብ ዕውቀትና የላቀ የትምህርት ዝግጅት ቢኖረውም ያንን ዕውቀት ወደ ተግባራዊ ውሳኔ መለወጥ ካልቻለ ዕውቀቱ ለተቋሙ ተጨማሪ ሸክም ከመሆን የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም። ውጤታማ ውሳኔ አሰጣጥ ማለት ሁልጊዜም ፍጹም ሆኖ መገኘት ሳይሆን በተለዋዋጭና አስገዳጅ ነባራዊ ሁኔታዎች ውስጥ ለተቋሙና ለአገር የሚበጀውን አማራጭ በወቅቱና በቦታው በልበ-ሙሉነት መምረጥ መቻል ነው። ውሳኔዎችን በፍጥነት በመቁረጥ ብቻ ሳይሆን የተወሰኑትን ውሳኔዎች በመሬት ላይ በተግባራዊ ውጤት በማረጋገጥና ከሚያጋጥሙ ጥናታዊ ስህተቶችም ቀጣይነት ባለው መንገድ እየተማሩ መጓዝ ተቋምን ካለፈው ዘመን የልማድ አዙሪት አውጥቶ ወደስኬት ማሻገር የሚችል ውጤታማ የአመራር መለኪያ ነው።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

የአልፕስ ተራሮችና የሃኒባል ዝሆኖችበአመራርና በተቋማዊ ሪፎርም ጉዞዎች ውስጥ እውነተኛው የአርቆ-አሳቢነት መለኪያ የሚገለጠው ብዙዎች “የማይቻል” ብለው ከተቀበሉት የተለመደ የልማድ አጥር ባሻ...
03/06/2026

የአልፕስ ተራሮችና የሃኒባል ዝሆኖች

በአመራርና በተቋማዊ ሪፎርም ጉዞዎች ውስጥ እውነተኛው የአርቆ-አሳቢነት መለኪያ የሚገለጠው ብዙዎች “የማይቻል” ብለው ከተቀበሉት የተለመደ የልማድ አጥር ባሻገር በመመልከት ማንም ሊገምተው የማይችለውን አዲስና ያልተለመደ የድል መንገድ መፍጠር ሲቻል ነው። በወታደራዊና በስትራቴጂ ጥናት ታሪክ ውስጥ በትልቅ አክብሮት የሚነሳው የካርቴጁ ታላቅ ጄኔራል ሃኒባል ባርካ በወቅቱ የዓለምን ኃያል የሮም መንግሥት ለማንበርከክ የተጠቀመበትና “Strategic Surprise” ተብሎ የሚታወቀው ድንቅ ብቃቱ የሰው ልጅ በአመራር ጥበብ ውስጥ ሊደርስበት የሚችለውን የፈጠራና የአስተሳሰብ አድማስ ስፋት የሚያሳይ ሕያው ምስክር ነው። ጦርነት የሚካሄደው በተለመዱ ሜዳዎችና በባሕር ላይ ብቻ ነው ተብሎ ይታመን በነበረበት በዚያ ባህላዊ ዘመን ሃኒባል የሮማውያንን ጠንካራ መከላከያ ለማፍረስ ፈጽሞ የማይታሰበውንና እጅግ አደገኛውን የበረዷማውን የአልፕስ ተራሮች በዝሆኖች የመሻገር ድፍረት የተሞላበት ስልት መረጠ ይህም አንድ መሪ ችግሩ ወይም ተቀናቃኙ ፈጽሞ ያልገመተውንና ያልጠበቀውን ስልታዊ አቅጣጫ በመከተል እንዴት ታላቅ ድልን መቀዳጀት እንደሚችል ያስተማረበት የስትራቴጂያዊ ድፍረት (Strategic Courage) ቁንጮ ነው።

ይህ ታላቅ መሪ የሮምን ግዙፍ የሠራዊት ብዛትና መዋቅራዊ ጥንካሬ በኃይል ብቻ ፊት ለፊት ገጥሞ ማሸነፍ እንደማይቻል ቀድሞ በመረዳቱ የተቃዋሚውን የሎጂስቲክስ አቅርቦት ሰንሰለትና ስሜታዊ መረጋጋት በጥናት በማናጋት የአቅም ሚዛኑን ወደራሱ ያዞረበት የብልሃት አጠቃቀሙ (Asymmetric Advantage) እጅግ አስደናቂ ነው። “ችግሩ ግዙፍ ነው” ብሎ ከመሸነፍ ይልቅ የችግሩን ስውር ድክመቶች በመፈለግ የመጫወቻ ሜዳውን በአዲስ መነጽር መለወጥ መቻሉን ያረጋገጠው ሃኒባል ይህንን አስቸጋሪ ስትራቴጂ ከወረቀት ወደ መሬት ያወረደው በቢሮ ውስጥ በመሸሸግ ሳይሆን ራሱ ከወታደሮቹ ጋር በአካልና በስሜት አብሮ ያንን አስፈሪ ተራራ በመጋፈጥ ጭምር ነበር። በከፍተኛ ጭንቀትና መከራ ውስጥ ለነበረው ሠራዊቱ የማይነጥፍ የውስጥ መነሳሳትን የፈጠረው ከፊት ሆኖ በመምራት (Leadership by Presence) እና በራሱ ሕያው አርአያነት በመሆኑ ስትራቴጂያዊ አስተሳሰብ ምንም ያህል የረቀቀ ቢሆንም ፍጻሜው የሚያምረው መሪው ከቡድኑ ጋር ተግዳሮቶችን አብሮ ሲጋፈጥ መሆኑን በተግባር ያረጋግጣል።

በለውጥና በሪፎርም ሂደቶች ውስጥ “ይህ አሠራር ሊቀየር አይችልም” ተብለው የተለመዱትን ኢኮኖሚያዊና የዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ተግዳሮቶችን እንደማይሻገሩ ትላልቅ ግድግዳዎች ከመቁጠር ይልቅ ወደ አዲስ ዕድል የሚቀይሩ ያልተለመዱ የችግር መፍቻ መንገዶችን (Unconventional Solutions) በፈጠራና በጥናት መተግበር ቀዳሚው ተግባር ነው። ድርጅታዊ ባህልን በከፍተኛ ፍጥነት ሊለውጡ የሚችሉ ድንቅ የለውጥ መነቃቂያዎችን (Strategic Catalysts) በመቅረጽ መሪው ራሱ በግንባር ቀደምትነት በመገኘትና ተግዳሮቶቹን በመጋፈጥ ለጠቅላላው ሥርዓት ትልቅ የሞራልና የሥራ አርአያ መሆን ይኖርበታል።

የሃኒባል ባርካ ታሪካዊ የጉዞ ስኬት በአመራር ጥበብ ዓለም ውስጥ የሚያረጋግጠው እውነተኛ መሪ ማለት ጫጫታና ግርግር በበዛበት የተለመደ ባህላዊ መንገድ ላይ ብቻ የሚጓዝ ሳይሆን ማንም ያላሰበውንና የደፈረውን አዲስ የድል አቅጣጫ በጥናት መፍጠር የሚችል መሆኑን ነው። መሪው በአስተሳሰብ የረቀቀና የተለመዱ አሠራሮችን በአዲስ የፈጠራ ስልት ለመፈታተን ዝግጁ የሆነ ስትራቴጂስት ከሆነ በጉዞው ላይ የሚገጥሙት ግዙፍ ተራራዎችና ውስብስብ መሰናክሎች የውድቀት ምክንያቶች መሆናቸው ቀርቶ ወደ ላቀ ስኬትና ብልጽግና የሚያሻግሩ የታላቅነት መድረኮች ይሆናሉ።

ዛዲግ አብርሃ
የአሌክስ ፕሬዝደንት

Address

Addis Ababa

Telephone

+2516674837

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ African Leadership Excellence Academy posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ African Leadership Excellence Academy:

Shortcuts

Share