10/06/2026
DÍA DOS ARQUIVOS 📜
Onte celebrouse o Día Internacional dos Arquivos e hoxe queremos convidarvos a viaxar no tempo ata o século XVIII, ás Grañas do Sor, a través do Catastro de Ensenada.
O Catastro de Ensenada foi a radiografía máis completa do século XVIII, unha gran investigación realizada para coñecer os habitantes, oficios e propiedades de cada poboación co obxectivo de crear un imposto máis xusto.
Moitas veces escoitamos falar deste catastro, pero... sabedes como se organizaba realmente toda esta información?
O persoal técnico e especialista dos nosos arquivos custodia catro tipos de libros fundamentais que hoxe a cidadanía pode consultar para coñecer as súas raíces:
💬 1. O Libro de Interrogatorio (ou de Respuestas Generales)
É o punto de partida de todo. Contén as respostas oficiais que a veciñanza de cada lugar deu ás 40 preguntas que facía a Coroa. Grazas a este documento, hoxe sabemos canto medían os termos municipais, que cultivos existían, que feiras se celebraban ...É un retrato vivo da xeografía e do día a día da época!
⛪ 2. O Libro Persoal de Eclesiásticos
Un censo detallado de toda a poboación relixiosa do momento. Non só rexistraba a frades, cregos e monxas, senón tamén a todas as persoas que dependían da Igrexa ou que traballaban ao seu servizo nas parroquias como sancristáns, criadas e criados.... Unha peza crave para a investigación demográfica e xenealóxica.
3. O Libro de Legos
Refírese á xente común: labregas, artesáns, comerciantes, mariñeiros e as súas familias. Este libro recolle o "censo de almas" (o padrón de habitantes da poboación laica), indicando as idades, os estados civís e os oficios de cada fogar. É o mellor espello para saber como vivían os nosos devanceiros e devanceiras.
4. O Libro Real de Eclesiásticos (e de Legos)
Aquí refírese a "bens reais" ou materiais. Este libro recolle o catastro de propiedades: detalla de quen era a propiedade de cada terra, casa, muíño, colmea ou gando, e canto producían. Un inventario minucioso da riqueza e da economía agraria do século XVIII.
Por que son tan importantes os arquivos?
Toda esta marabilla documental non sobreviviría ao paso dos séculos sen os arquivos. O labor diario de quen traballa neles —conservando, restaurando, dixitalizando e investigando— garante que o noso patrimonio non se perda e permaneza aberto a toda a sociedade. Os arquivos non son almacéns do pasado, son espazos vivos que garanten o noso dereito á información e á memoria colectiva! 🏛️❤
E na túa parroquia, que cres que descubrirías se abriras hoxe un destes libros? Deixamos aquí o enlace para que xoguedes un pouco.
https://pares.cultura.gob.es/catastro
