Lubián es un municipio situado al noroeste de la provincia de Zamora, muy cerca de la frontera con Ourense. Desde a nosa páxina de Facebook queremos darlles, á nosa veciñanza e a todo aquel que nos visite, información do concello, dos arredores e de calquera cousa que aconteza e que poida ser do seu interese. Lubián atópase situado ao noroeste da provincia de Zamora, xunto á provincia galega de Ou
rense, limítrofe á comarca de Viana, e próximo á fronteira con Portugal, á altura da rexión histórica de Trás-Os-Montes. Pertence á denomianda Alta Seabra, unha subcomarca da comarca histórica e tradicional da Seabra. No seu termo municipal atópanse as localidades de Acibeiros, Chanos, As Hedradas, Hedroso, Lubián e Padornelo. Asentado nun terreo sumamente crebado, de modelado glaciar, dos máis importantes da rexión galego-leonesa. MADOZ sinala con exactitude que produce centeo, liño, patacas, hortalizas e froitas, e que cría gañados, con especialidade o vacún, e sinaláballe -a principios do século XIX- unha poboación de 255 almas, que ao redor de 1.940 duplicáronse a 525 de feito e 560 de dereito. Estes último datos, extraídos por Cortés e Vázquez da Dirección Xeral de Estatística refírense só ao lugar de Lubián. Cabe supoñer que a poboación do municipio sería aproximadamente o dobre, é dicir, máis de 1.000 habitantes. Agora, no século XXI os habitantes do municipio son 395 e non hai agricultura, só o cultivo de hortalizas como terapia ocupacional para xubilados e xubiladas. Quedan só dez vacas en todo o municipio, unha humilde explotación ovina e unha explotación apícola ben dimensionada. Pertence ao partido xudicial de Poboa de Seabra e no eclesiástico á Diocese de Astorga, aínda que a mediadios do século XX pertencía á de Ourense. Se creramos os datos dalgúns libros, veriamos que Lubián sería moi disputado polos Bispados. GÓMEZ-MORENO (1.927) alude ao achado de pezas, ao parecer, de escaso valor e romanas. Di: "Á metade, entre ambas as Portillas, existe Lubián, e por baixo das súas casas, cara ao declive do río, queda unha pequena llanada que é o Castrillón, onde, buscando tesouros, apareceu, anos atrás, unha cámara pequena abovedada, como garita, de pedra miúda; ademais, outra cuadrangular, subdividida en recadros mediante paredillas delgadas. Nun destes había unha pota de barro amarelo chea de cinzas, entre as que se extraeu un arete dourado e unha moeda de cobre, ao parecer romana. Eu só alcancei a ver ladrillos, algún casco de olería vermella fina, pedazos de tégulas, media pedra de muíño de man e escorias de fundición". Pero se habemos de crer aos lubianenses de metade do século XX, dentro do seu termo hai máis dun haber ou tesouro enterrado, e o que parece evidente é o remoto do seu nome, que unidas ambas as cousas, dicía CORTÉS E VÁZQUEZ, talvez xustificasen unha máis detida prospección arqueolóxica, como en tantos outros puntos desta rexión realmente inexplorada. No século XVII, e con motivo das guerras con Portugal, soa esporadicamente o nome de Lubián, do que sabemos viu o seu caserío incendiado (FERNÁNDEZ DURO, II Pgs 608 E 620.) (FONTE: Luís L. Cortés e Vázquez. "O dialecto galaico portugués falado en Lubián")
Na década de 1980, o profesor Esparza da Universidade de Burgos emprendeu precisamente unha detida prospección arqueolóxica na paraxe coñecida por "As Muradellas", na contorna do "Pozo dá Moura", sitios que as lendas aldeás sempre relacionaron cos "mouros". Froito desas prospeccións arqueolóxicas, pode datarse o castro prerromano de "As Muradellas", Ben de Interese Cultural desde 1.994, nos séculos IV e III a. de C., na Idade do Ferro. Este castro era un recinto dobremente amurallado, con dobres fosos e campos de pedras fincadas. As vivendas eran rectangulares, de esquinas redondeadas. Actuamente pode visitarse a pé a través dun oteiro perfectamente sinalizado con paneis explicativos do recinto e do modo de vida dos seus poboadores. Por outra banda, o Val de Lubián foi desde os tempos máis remotos un lugar de paso entre o reino de León e Galicia. Aquí están as sucesivas estradas construídas, a autovía, o ferrocarril Medina del Campo-Ourense e o futuro TAV de Galicia. Pero o máis antigo dos camiños é o que atravesa o val polos seus máis profundos carreiros, desde Padornelo á Canda: a variante sanabresa da Vía da Prata, utilizada xa por peregrinos mozárabes a Compostela desde os reinos mouros de Andalucía. Pero tamén por arrieros e segadores galegos camiño dos inmensos trigais casteláns. E foi a través deses camiños, precisamente, por onde fluíu na segunda metade do século XX a tremenda sangría da emigración do val a Cataluña, Madrid, País Vasco e Valladolid, en busca doutros modos de vida máis apetecibles.
